ಸಾಲ ಕೇಳಲು ಹೊರಡುವಾಗ ಮೊದಲು ಮನೆಯಲ್ಲೇ ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗುವುದು ಸ್ವಾಭಿಮಾನವನ್ನು. ಬೇಡಿಕೆ ದೊಡ್ಡದಾದಷ್ಟು ನಾಚಿಕೆ ಸಣ್ಣದಾಗುತ್ತ ಹೋಗುತ್ತದೆ.
ಈ ಎರಡು ಸಾಲಿನ ಪದ್ಯ ಆ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ವ್ಯಂಗ್ಯದಿಂದ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ನಲವತ್ತೆರಡು ಅಕ್ಷರಗಳಿವೆ. ಇದರ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಹೆಸರನ್ನು ನಾವು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಲ್ಲ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಲಜ್ಜೇ ತ್ವಂ ಮಜ್ಜ ಸಿಂಧೌ ಗಿರಿವರಶಿಖರೇ ತ್ವಂ ಚ ತಿಷ್ಠ ಪ್ರತಿಷ್ಠೇ ಶಾಂತೇ ಪ್ರಾಂತೇ ದಿಶಾಂತೇ ಕುರು ವಸತಿಮಹೋ ಗರ್ವ ಖರ್ವೋ ಭವಾಶು
ತೇಜಃ ಪಾತಾಲಮೂಲಂ ಭಜ ಭುವಿ ಭಗವನ್ಮಾನ ಮಾ ನಾಮ ತೇಽಸ್ತು ಪ್ರೇಮ್ಣೈಕಾಮಾಶ್ರಯಂತೀಂ ಸತತಮಹಮಿಮಾಂ ತೂರ್ಣಮಾಶಾಂ ಶ್ರಯಿಷ್ಯೇ
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
लज्जे त्वं मज्ज सिन्धौ गिरिवरशिखरे त्वं च तिष्ठ प्रतिष्ठे शान्ते प्रान्ते दिशान्ते कुरु वसतिमहो गर्व खर्वो भवाशु
तेजः पातालमूलं भज भुवि भगवन्मान मा नाम तेऽस्तु प्रेम्णैकामाश्रयन्तीं सततमहमिमां तूर्णमाशां श्रयिष्ये
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
lajje tvaṃ majja sindhau girivaraśikhare tvaṃ ca tiṣṭha pratiṣṭhe śānte prānte diśānte kuru vasatimaho garva kharvo bhavāśu
tejaḥ pātālamūlaṃ bhaja bhuvi bhagavanmāna mā nāma te’stu premṇaikāmāśrayantīṃ satatamahamimāṃ tūrṇamāśāṃ śrayiṣye
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಲಜ್ಜೇ (लज्जे, lajje) = ಓ ನಾಚಿಕೆಯೇ (O Modesty)
- ತ್ವಂ (त्वं, tvaṃ) = ನೀನು (you)
- ಮಜ್ಜ (मज्ज, majja) = ಮುಳುಗು (sink)
- ಸಿಂಧೌ (सिन्धौ, sindhau) = ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ (in the sea)
- ಗಿರಿವರಶಿಖರೇ (गिरिवरशिखरे, girivaraśikhare) = ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪರ್ವತದ ಶಿಖರದಲ್ಲಿ (on the peak of the great mountain)
- ತ್ವಂ (त्वं, tvaṃ) = ನೀನು (you)
- ಚ (च, ca) = ಮತ್ತು (and)
- ತಿಷ್ಠ (तिष्ठ, tiṣṭha) = ನಿಲ್ಲು (stay)
- ಪ್ರತಿಷ್ಠೇ (प्रतिष्ठे, pratiṣṭhe) = ಓ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯೇ (O Prestige)
- ಶಾಂತೇ (शान्ते, śānte) = ಓ ಶಾಂತಿಯೇ (O Calm)
- ಪ್ರಾಂತೇ (प्रान्ते, prānte) = ದೂರದ ತುದಿಯಲ್ಲಿ (at the far edge)
- ದಿಶಾಂತೇ (दिशान्ते, diśānte) = ದಿಕ್ಕಿನ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ (at the border of the quarters)
- ಕುರು (कुरु, kuru) = ಮಾಡು (make)
- ವಸತಿಮಹೋ (वसतिमहो, vasatimaho) = ವಸತಿಯನ್ನು, ಅಹೋ (ವಸತಿಮ್ ಅಹೋ) (a dwelling, ah (vasatim aho))
- ಗರ್ವ (गर्व, garva) = ಓ ಗರ್ವವೇ (O Pride)
- ಖರ್ವೋ (खर्वो, kharvo) = ಕುಬ್ಜವಾದದ್ದು, ಕುಗ್ಗಿದ್ದು (shrunken)
- ಭವಾಶು (भवाशु, bhavāśu) = ಬೇಗನೆ ಆಗು (ಭವ ಆಶು) (become, quickly (bhava ashu))
- ತೇಜಃ (तेजः, tejaḥ) = ಓ ತೇಜಸ್ಸೇ (O Brilliance)
- ಪಾತಾಲಮೂಲಂ (पातालमूलं, pātālamūlaṃ) = ಪಾತಾಳದ ಬುಡವನ್ನು (the root of the netherworld)
- ಭಜ (भज, bhaja) = ಸೇರು (resort to)
- ಭುವಿ (भुवि, bhuvi) = ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ (on earth)
- ಭಗವನ್ಮಾನ (भगवन्मान, bhagavanmāna) = ಓ ಪೂಜ್ಯ ಮಾನವೇ (O revered Honour)
- ಮಾ (मा, mā) = ಬೇಡ (let not)
- ನಾಮ (नाम, nāma) = ಖಂಡಿತ (indeed)
- ತೇಽಸ್ತು (तेऽस्तु, te’stu) = ನಿನಗೆ ಇರಲಿ (ತೇ ಅಸ್ತು) (be yours (te astu))
- ಪ್ರೇಮ್ಣೈಕಾಮಾಶ್ರಯಂತೀಂ (प्रेम्णैकामाश्रयन्तीं, premṇaikāmāśrayantīṃ) = ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಆಶ್ರಯಿಸುತ್ತಿರುವವಳನ್ನು (ಪ್ರೇಮ್ಣಾ ಏಕಾಮ್ ಆಶ್ರಯಂತೀಮ್) (her who lovingly clings (premna ekam ashrayantim))
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ನಾಚಿಕೆಯೇ, ನೀನು ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗು. ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯೇ, ನೀನು ಪರ್ವತ ಶಿಖರದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರು. ಶಾಂತಿಯೇ, ದಿಗಂತದ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ವಸತಿ ಮಾಡಿಕೋ. ಗರ್ವವೇ, ಬೇಗನೆ ಕುಗ್ಗಿಹೋಗು. ತೇಜಸ್ಸೇ, ಪಾತಾಳದ ಬುಡವನ್ನು ಸೇರು. ಮಾನವೇ, ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ನಿನಗೆ ಸ್ಥಾನ ಬೇಡ ಎಂಬುದು ಸ್ಥೂಲ ಅರ್ಥ. ಏಕೆಂದರೆ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಬರುತ್ತಿರುವ ಈ ಆಶೆಯನ್ನು ನಾನು ಸದಾ ಬೇಗನೆ ಆಶ್ರಯಿಸುತ್ತೇನೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
Modesty, sink into the sea. Prestige, go and stay on the mountain peak. Calm, make your home at the far edge of the horizon. Pride, shrink away quickly. Brilliance, go to the roots of the netherworld. Honour, let there be no place for you on earth: this is the rough sense. For I shall always and quickly take refuge in this Hope, who comes to me lovingly.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಲಜ್ಜೆ, ಪ್ರತಿಷ್ಠೆ, ಶಾಂತಿ, ಗರ್ವ, ತೇಜಸ್ಸು, ಮಾನ ಎಂಬ ಗುಣಗಳನ್ನು ಕವಿ ಒಂದೊಂದಾಗಿ ಕರೆದು ಕಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಸಂಬೋಧನೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಸಮುದ್ರ, ಶಿಖರ, ದಿಗಂತ, ಪಾತಾಳ ಎಂದು ದೂರದ ಜಾಗಗಳನ್ನೇ ಹೆಸರಿಸಿರುವುದು, ಇವು ತನ್ನ ಹತ್ತಿರ ಸುಳಿಯಬಾರದು ಎಂಬ ಕಟುತನವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
The poet calls each quality in turn and sends it away, which is called apostrophe. By naming only remote places, the sea, the peak, the horizon and the netherworld, he shows how firmly he wants them kept away.
ಇದು ವ್ಯಂಗ್ಯದ ಮಾತು. ಆಸೆಯ ಹಿಂದೆ ಹೋದವನ ನಾಚಿಕೆ, ಮಾನ ಮತ್ತು ಮನಃಶಾಂತಿ ಒಂದೊಂದಾಗಿ ಕರಗುತ್ತವೆ ಎಂಬುದೇ ಕವಿಯ ನಿಜವಾದ ಹೇಳಿಕೆ. ಪುಸ್ತಕ ಈ ಪದ್ಯದ ಕರ್ತೃವನ್ನು ಹೇಳಿಲ್ಲ.
The verse is ironic. What the poet really says is that for someone who runs after craving, modesty, honour and peace of mind melt away one by one. The book names no author.
ಎರಡನೆಯ ಸಾಲಿನ ಮಧ್ಯದ ಭಾಗ, ಅಂದರೆ ಭಗವನ್ಮಾನ ಮತ್ತು ಮಾ ನಾಮ ತೇಽಸ್ತು ಎಂಬ ಪದಗಳ ಅನ್ವಯ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಠಿಣ. ನಮ್ಮ ಅರ್ಥ ಸ್ವಲ್ಪ ಅನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿರಬಹುದು ಎಂದು ಹೇಳಿಬಿಡುತ್ತೇವೆ. ಮುದ್ರಿತ ಪಾಠವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದ್ದೇವೆ.
The wording in the middle of the second line, bhagavanmana and ma nama te astu, is hard to construe. Our rendering may be slightly uncertain. The reading follows the printed book.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 77. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 77. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಒಂದು ಅರ್ಜಿ, ಒಂದು ಶಿಫಾರಸು, ಒಂದು ಸಾಲ ಇವುಗಳಿಗಾಗಿ ನಾವು ಏನೆಲ್ಲ ಬಿಟ್ಟುಕೊಡುತ್ತೇವೆ ಎಂದು ಒಮ್ಮೆ ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕಿ ನೋಡಬಹುದು. ಬೇಕಾದದ್ದು ಸಿಕ್ಕ ಮೇಲೆ ಬಿಟ್ಟದ್ದು ಮರಳಿ ಬರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗದು.
We can sometimes tot up what we give away for one application, one recommendation or one loan. Once the thing we wanted arrives, we cannot say that what we gave away will return.
ಆಸೆ ಇರಬಾರದು ಎಂದು ಪದ್ಯ ಹೇಳುತ್ತಿಲ್ಲ. ಆಸೆಯ ಬೆಲೆಯಾಗಿ ಏನನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದೇವೆ ಎಂದು ಮೊದಲೇ ತೂಗಿ ನೋಡಬೇಕು ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತಿದೆ.
The verse does not say we must have no wishes. It suggests we weigh in advance what we are paying as the price of the wish.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ