ಓದಲು ದೂರ ಹೋದ ಮಕ್ಕಳ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯರು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ: ಅವನಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಕನಸು ಬಂದ ಮೇಲೆ ನಮ್ಮ ಮಾತು ಕೇಳುವುದೇ ಇಲ್ಲ. ಕನಸು ಹೊರಗೆ ಎಳೆಯುತ್ತದೆ, ಮನೆ ಹಿಂದೆ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ.
ಈ ಪದ್ಯದಲ್ಲಿ ಕವಿ ಆಶೆಯನ್ನು ಹಾಗೆ ಮನೆ ಬಿಟ್ಟು ಹೊರಗೆ ಅಲೆಯುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇದು ತೃಷ್ಣಾನಿಂದಾ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ. ಛಂದಸ್ಸಿನ ಹೆಸರು ಖಚಿತವಾಗಿಲ್ಲ, ಪ್ರತಿ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ನಲವತ್ತೆರಡು ಅಕ್ಷರ ಇವೆ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಶಾಂತೇರ್ಮಾತುರ್ವಿವೇಕಾತ್ಪಿತುರಪಿ ಕೃಪಣಂ ಮಂಕ್ಷು ಕೃತ್ವಾ ಪೃಥಙ್ಮಾಮಾಶಾ ಯೋಷಾ ಸ್ವತಂತ್ರಾ ವ್ರಜತಿ ಪರಗೃಹಾನ್ ಸರ್ವದಾ ವೀತಲಜ್ಜಾ
ಸಂಧತ್ತೇ ಮತ್ಕೃಶತ್ವಂ ಮಮ ಯಮನಿಯಮೌ ಭ್ರಾತರೌ ಭರ್ತ್ಸಯಂತೀ ಪುಷ್ಟ್ವಾ ಚೈವಾತ್ಮಬಂಧೂಂಸ್ತದಪಿ ಪುನರಹೋ ಹಂತ ವಂಧ್ಯಾಂ ಶ್ರಯಾಮಃ
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
शान्तेर्मातुर्विवेकात्पितुरपि कृपणं मङ्क्षु कृत्वा पृथङ्मामाशा योषा स्वतन्त्रा व्रजति परगृहान् सर्वदा वीतलज्जा
संधत्ते मत्कृशत्वं मम यमनियमौ भ्रातरौ भर्त्सयन्ती पुष्ट्वा चैवात्मबन्धूंस्तदपि पुनरहो हन्त वन्ध्यां श्रयामः
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
śāntermāturvivekātpiturapi kṛpaṇaṃ maṅkṣu kṛtvā pṛthaṅmāmāśā yoṣā svatantrā vrajati paragṛhān sarvadā vītalajjā
saṃdhatte matkṛśatvaṃ mama yamaniyamau bhrātarau bhartsayantī puṣṭvā caivātmabandhūṃstadapi punaraho hanta vandhyāṃ śrayāmaḥ
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಶಾಂತೇರ್ಮಾತುರ್ವಿವೇಕಾತ್ಪಿತುರಪಿ (शान्तेर्मातुर्विवेकात्पितुरपि, śāntermāturvivekātpiturapi) = ತಾಯಿಯಾದ ಶಾಂತಿಯಿಂದ ಮತ್ತು ತಂದೆಯಾದ ವಿವೇಕದಿಂದಲೂ (ಶಾಂತೇಃ ಮಾತುಃ ವಿವೇಕಾತ್ ಪಿತುಃ ಅಪಿ) (from my mother Calm and from my father Discernment too)
- ಕೃಪಣಂ (कृपणं, kṛpaṇaṃ) = ದೀನನನ್ನಾಗಿ (pitiable)
- ಮಂಕ್ಷು (मङ्क्षु, maṅkṣu) = ಥಟ್ಟನೆ (at once)
- ಕೃತ್ವಾ (कृत्वा, kṛtvā) = ಮಾಡಿ (having made)
- ಪೃಥಙ್ಮಾಮಾಶಾ (पृथङ्मामाशा, pṛthaṅmāmāśā) = ಬೇರೆ ಮಾಡಿ, ನನ್ನನ್ನು, ಆಶೆ (ಪೃಥಕ್ ಮಾಂ ಆಶಾ) (apart, me, Hope)
- ಯೋಷಾ (योषा, yoṣā) = ಹೆಂಗಸು (the woman)
- ಸ್ವತಂತ್ರಾ (स्वतन्त्रा, svatantrā) = ಸ್ವತಂತ್ರಳಾಗಿ, ಹಿಡಿತವಿಲ್ಲದವಳು (unrestrained)
- ವ್ರಜತಿ (व्रजति, vrajati) = ಹೋಗುತ್ತಾಳೆ (goes)
- ಪರಗೃಹಾನ್ (परगृहान्, paragṛhān) = ಇತರರ ಮನೆಗಳಿಗೆ (to other people’s houses)
- ಸರ್ವದಾ (सर्वदा, sarvadā) = ಯಾವಾಗಲೂ (always)
- ವೀತಲಜ್ಜಾ (वीतलज्जा, vītalajjā) = ನಾಚಿಕೆ ಬಿಟ್ಟವಳು (shameless)
- ಸಂಧತ್ತೇ (संधत्ते, saṃdhatte) = ಜೋಡಿಸುತ್ತಾಳೆ, ತರುತ್ತಾಳೆ (brings about)
- ಮತ್ಕೃಶತ್ವಂ (मत्कृशत्वं, matkṛśatvaṃ) = ನನ್ನ ಬಡಕಲುತನವನ್ನು (ಮತ್ ಕೃಶತ್ವಂ) (my leanness)
- ಮಮ (मम, mama) = ನನ್ನ (my)
- ಯಮನಿಯಮೌ (यमनियमौ, yamaniyamau) = ಯಮ ಮತ್ತು ನಿಯಮ (the restraints and the observances)
- ಭ್ರಾತರೌ (भ्रातरौ, bhrātarau) = ಅಣ್ಣತಮ್ಮಂದಿರು (the two brothers)
- ಭರ್ತ್ಸಯಂತೀ (भर्त्सयन्ती, bhartsayantī) = ಗದರಿಸುತ್ತ (scolding)
- ಪುಷ್ಟ್ವಾ (पुष्ट्वा, puṣṭvā) = ಪೋಷಿಸಿ (having nourished)
- ಚೈವಾತ್ಮಬಂಧೂಂಸ್ತದಪಿ (चैवात्मबन्धूंस्तदपि, caivātmabandhūṃstadapi) = ತನ್ನ ಬಂಧುಗಳನ್ನು, ಆದರೂ (ಚ ಏವ ಆತ್ಮಬಂಧೂನ್ ತತ್ ಅಪಿ) (and her own kin, and even so)
- ಪುನರಹೋ (पुनरहो, punaraho) = ಮತ್ತೆ ಅಯ್ಯೋ (ಪುನಃ ಅಹೋ) (again, alas)
- ಹಂತ (हन्त, hanta) = ಅಯ್ಯೋ (alas)
- ವಂಧ್ಯಾಂ (वन्ध्यां, vandhyāṃ) = ಬಂಜೆಯನ್ನು (the barren one)
- ಶ್ರಯಾಮಃ (श्रयामः, śrayāmaḥ) = ಆಶ್ರಯಿಸುತ್ತೇವೆ (we resort to)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ತಾಯಿಯಾದ ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ತಂದೆಯಾದ ವಿವೇಕದಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಥಟ್ಟನೆ ಬೇರ್ಪಡಿಸಿ ದೀನನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿ, ಸ್ವತಂತ್ರಳಾದ ಆಶೆ ಎಂಬ ಹೆಂಗಸು ನಾಚಿಕೆ ಬಿಟ್ಟು ಯಾವಾಗಲೂ ಇತರರ ಮನೆಗಳಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾಳೆ. ಅವಳು ನನ್ನ ಬಡಕಲುತನವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತಾಳೆ, ನನ್ನ ಅಣ್ಣತಮ್ಮಂದಿರಾದ ಯಮ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಗದರಿಸುತ್ತಾಳೆ. ತನ್ನ ಬಂಧುಗಳನ್ನು ಪೋಷಿಸಿಕೊಂಡೂ ಇರುತ್ತಾಳೆ. ಅಯ್ಯೋ, ಆದರೂ ಮತ್ತೆ ಆ ಬಂಜೆಯನ್ನೇ ನಾವು ಆಶ್ರಯಿಸುತ್ತೇವೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
Having at once parted me from my mother Calm and my father Discernment and left me pitiable, the unrestrained woman Hope goes shamelessly to other people’s houses all the time. She deepens my leanness and scolds my two brothers, the restraints and the observances. She also nourishes her own kin. Alas, even so, we resort once more to that barren one.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಇದೊಂದು ರೂಪಕ ಪದ್ಯ. ಆಶೆ ಒಬ್ಬ ಹೆಂಗಸು, ಶಾಂತಿ ತಾಯಿ, ವಿವೇಕ ತಂದೆ, ಯಮ ಮತ್ತು ನಿಯಮ ಅಣ್ಣತಮ್ಮಂದಿರು. ಆಶೆ ಬಂದಾಗ ಇಡೀ ಮನೆ ಚದುರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಚಿತ್ರ.
This is an extended metaphor. Hope is a woman, Calm the mother, Discernment the father, and the restraints and observances the brothers. The picture is of a whole household scattering once Hope arrives.
ಕೊನೆಯ ಪದ ಬಂಜೆ ಎಂದರೆ ಫಲ ಕೊಡದವಳು. ಪೋಷಿಸಿದ ಬಂಧುಗಳ ಭಾಗದ ಅರ್ಥ ಸ್ವಲ್ಪ ಅನಿಶ್ಚಿತ, ನಾವು ಅದನ್ನು ಆಶೆ ತನ್ನ ಬಳಗವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ ಎಂದು ಓದಿದ್ದೇವೆ.
The last word, barren, means one who bears no fruit. The sense of nourished her own kin is slightly uncertain, and we have read it as Hope building up her own following.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 77. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 77. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ವಿವೇಕ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಇರುವವರೆಗೆ ಆಸೆ ಹೊರಗೆ ಅಲೆಯುತ್ತದೆ. ಅವು ಹೊರಟರೆ ಮನೆ ಖಾಲಿಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಪದ್ಯ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.
While calm and discernment stay at home, desire wanders outside. The verse suggests that when they leave, the house is empty.
ಕೆಲಸದ ಒತ್ತಡದಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಬಿಟ್ಟುಹೋಗುವುದು ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಮತ್ತು ಯೋಚನೆಯ ಸಮಯ. ಅವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಅಭ್ಯಾಸವಾಗಬಹುದು.
Under work pressure, rest and thinking time are the first to go. Keeping them could become a small habit.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ