ಹಿರಿಯ ಮನೆತನದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಮಕ್ಕಳೆಲ್ಲ ಒಂದೇ ಗುಣದವರಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಯಾವ ಕುಟುಂಬವೂ ಬಲ್ಲದು. ಹೆಸರು ಒಂದೇ ಆದರೂ ಸ್ವಭಾವ ಬೇರೆ.
ಈ ಪದ್ಯ ಅದನ್ನೇ ಆನೆ ಮತ್ತು ಕಾಡಿನ ಮರದ ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಇದು ಎರಡು ಸಾಲುಗಳ ಉದ್ದನೆಯ ಪದ್ಯ. ಪ್ರತಿ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಇಪ್ಪತ್ತೆಂಟು ಅಕ್ಷರಗಳಿವೆ, ಛಂದಸ್ಸಿನ ಹೆಸರು ನಮಗೆ ಖಚಿತವಿಲ್ಲ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಆಪತ್ಸಮುದ್ಧರಣಧೀರಧಿಯಃ ಪರೇಷಾಂ ಜಾತಾ ಮಹತ್ಯಪಿ ಕುಲೇ ನ ಭವಂತಿ ಸರ್ವೇ
ವಿಂಧ್ಯಾಟವೀಷು ವಿರಲಾಃ ಖಲು ಪಾದಪಾಸ್ತೇ ಯೇ ದಂತಿದಂತಮುಸಲೋಲ್ಲಿಖನಂ ಸಹಂತೇ
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
आपत्समुद्धरणधीरधियः परेषां जाता महत्यपि कुले न भवन्ति सर्वे
विन्ध्याटवीषु विरलाः खलु पादपास्ते ये दन्तिदन्तमुसलोल्लिखनं सहन्ते
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
āpatsamuddharaṇadhīradhiyaḥ pareṣāṃ jātā mahatyapi kule na bhavanti sarve
vindhyāṭavīṣu viralāḥ khalu pādapāste ye dantidantamusalollikhanaṃ sahante
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಆಪತ್ಸಮುದ್ಧರಣಧೀರಧಿಯಃ (आपत्समुद्धरणधीरधियः, āpatsamuddharaṇadhīradhiyaḥ) = ಆಪತ್ತಿನಿಂದ ಮೇಲೆತ್ತುವುದರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರ ಬುದ್ಧಿಯುಳ್ಳವರು (ಆಪತ್ ಸಮುದ್ಧರಣ ಧೀರ ಧಿಯಃ) (those of steady mind in lifting others out of calamity (apat samuddharana dhira dhiyah))
- ಪರೇಷಾಂ (परेषां, pareṣāṃ) = ಇತರರ (of others)
- ಜಾತಾ (जाता, jātā) = ಹುಟ್ಟಿದವರು (those born)
- ಮಹತ್ಯಪಿ ಕುಲೇ (महत्यपि कुले, mahatyapi kule) = ದೊಡ್ಡ ಕುಲದಲ್ಲಾದರೂ (ಮಹತಿ ಅಪಿ ಕುಲೇ) (even in a great family (mahati api kule))
- ನ ಭವಂತಿ (न भवन्ति, na bhavanti) = ಆಗುವುದಿಲ್ಲ (are not)
- ಸರ್ವೇ (सर्वे, sarve) = ಎಲ್ಲರೂ (all)
- ವಿಂಧ್ಯಾಟವೀಷು (विन्ध्याटवीषु, vindhyāṭavīṣu) = ವಿಂಧ್ಯ ಪರ್ವತದ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ (ವಿಂಧ್ಯ ಅಟವೀಷು) (in the forests of the Vindhya hills (vindhya atavishu))
- ವಿರಲಾಃ (विरलाः, viralāḥ) = ಅಪರೂಪ (rare)
- ಖಲು (खलु, khalu) = ನಿಜವಾಗಿ (indeed)
- ಪಾದಪಾಸ್ತೇ (पादपास्ते, pādapāste) = ಆ ಮರಗಳು (ಪಾದಪಾಃ ತೇ) (those trees (padapah te))
- ಯೇ (ये, ye) = ಯಾವವು (which)
- ದಂತಿದಂತಮುಸಲೋಲ್ಲಿಖನಂ (दन्तिदन्तमुसलोल्लिखनं, dantidantamusalollikhanaṃ) = ಆನೆಯ ಒನಕೆಯಂತಹ ದಂತಗಳ ಉಜ್ಜುವಿಕೆಯನ್ನು (ದಂತಿ ದಂತ ಮುಸಲ ಉಲ್ಲಿಖನಂ) (the scraping of elephants’ pestle-like tusks (danti danta musala ullikhanam))
- ಸಹಂತೇ (सहन्ते, sahante) = ಸಹಿಸುತ್ತವೆ (endure)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಆಪತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಇತರರನ್ನು ಮೇಲೆತ್ತುವುದರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರ ಬುದ್ಧಿಯುಳ್ಳವರು ದೊಡ್ಡ ಕುಲದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದವರೆಲ್ಲರಲ್ಲ. ವಿಂಧ್ಯದ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಆನೆಗಳ ಒನಕೆಯಂತಹ ದಂತಗಳ ಉಜ್ಜುವಿಕೆಯನ್ನು ಸಹಿಸುವ ಮರಗಳು ಹೇಗೆ ಅಪರೂಪವೋ ಹಾಗೆಯೇ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
Not everyone born even in a great family has a steady mind for lifting others out of calamity. Just as, in the Vindhya forests, those trees are rare that can endure the scraping of the elephants’ pestle-like tusks.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಮುಸಲ ಎಂದರೆ ಒನಕೆ. ಆನೆಯ ದಂತವನ್ನು ಒನಕೆಗೆ ಹೋಲಿಸುವುದರಿಂದ ಮರಕ್ಕೆ ಬೀಳುವ ಹೊಡೆತ ಎಷ್ಟು ಭಾರ ಎಂದು ಕೇಳುಗನಿಗೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಪದ್ಯದ ಮೊದಲ ಸಾಲು ಹೇಳಿಕೆ, ಎರಡನೆಯದು ಅದಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆ.
Musala means a pestle. Likening an elephant’s tusk to a pestle shows how heavy the blow on the tree is. The first line makes the claim and the second gives the example.
ಇಲ್ಲಿ ಮರದ ಎತ್ತರ ಅಥವಾ ವಯಸ್ಸು ಲೆಕ್ಕಕ್ಕೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಆನೆ ಉಜ್ಜಿದಾಗ ಉಳಿಯುವುದು ಒಳಗಿನ ಗಟ್ಟಿತನ. ಹಾಗೆಯೇ ಕುಲದ ಹೆಸರಿನ ಬದಲು ಆಪತ್ತಿನ ಗಳಿಗೆಯ ವರ್ತನೆ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಅಳೆಯುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಕವಿಯ ಮಾತು.
The height or age of the tree does not count here. What survives the scraping is the firmness within. In the same way the poet says that behaviour in an hour of calamity, not the family name, measures a person.
ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾಠದಲ್ಲಿ ವಿಂಧ್ಯ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅಕ್ಷರ ತಪ್ಪಾಗಿತ್ತು. ಮುದ್ರಿತ ಪುಸ್ತಕದ ಪ್ರಕಾರ ಅದನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಿದ್ದೇವೆ.
In the digital text one letter of the name Vindhya was wrong. We corrected it from the printed book.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 78. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 78. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ತಂಡದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರ ಪದವಿ ಒಂದೇ ಆಗಿರಬಹುದು. ಆದರೆ ತುರ್ತು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಇತರರಿಗಾಗಿ ಶಾಂತವಾಗಿ ನಿಲ್ಲುವವರು ಕೆಲವರೇ ಇರುತ್ತಾರೆ. ಅವರನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಗೌರವಿಸುವುದು ನಮ್ಮ ಕೆಲಸ.
Everyone on a team may hold the same degree. Yet in an emergency only a few stand calmly for others. Noticing and honouring them is our job.
ಇದು ಹುಟ್ಟಿನ ಹೆಮ್ಮೆಗೆ ಕೊಡುವ ಏಟು. ಕುಲ ಒಂದು ಆರಂಭ ಮಾತ್ರ. ಸಹನೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರತೆ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಗಳಿಸಬೇಕಾದವು ಎಂದು ಪದ್ಯ ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ.
This is a rap on the knuckles for pride of birth. Family is only a beginning. The verse reminds us that endurance and steadiness have to be earned in life.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ