ಮನೆಗೆ ಬೀಗ ಹಾಕುವಾಗ ಕಳ್ಳನಿಂದ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದೇವೆ ಎಂದು ನಮಗೆ ಗೊತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ನಮ್ಮೊಳಗಿನ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಕದಿಯುವ ಕಳ್ಳರು ಯಾರು ಎಂಬುದು ಅಷ್ಟು ಸ್ಪಷ್ಟವಲ್ಲ.
ಈ ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಶ್ಲೋಕ ನಾಲ್ಕು ಅಂಥ ಕಳ್ಳರನ್ನು ಹೆಸರಿಸುತ್ತದೆ. ಅದಲ್ಲದೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದರ ಎದುರಿಗೆ ಕಾಪಾಡಬೇಕಾದ ಒಂದು ಸಂಗತಿಯನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ ಕೊಡುತ್ತದೆ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ನಿತ್ಯಂ ಕ್ರೋಧಾಚ್ಛ್ರಿಯಂ ರಕ್ಷೇತ್ತಪೋ ರಕ್ಷೇಚ್ಚ ಮತ್ಸರಾತ್
ವಿದ್ಯಾಂ ಮಾನಾಪಮಾನಾಭ್ಯಾಮಾತ್ಮಾನಂ ತು ಪ್ರಮಾದತಃ
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
नित्यं क्रोधाच्छ्रियं रक्षेत्तपो रक्षेच्च मत्सरात्
विद्यां मानापमानाभ्यामात्मानं तु प्रमादतः
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
nityaṃ krodhācchriyaṃ rakṣettapo rakṣecca matsarāt
vidyāṃ mānāpamānābhyāmātmānaṃ tu pramādataḥ
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ನಿತ್ಯಂ (नित्यं, nityaṃ) = ಯಾವಾಗಲೂ (always)
- ಕ್ರೋಧಾಚ್ಛ್ರಿಯಂ (क्रोधाच्छ्रियं, krodhācchriyaṃ) = ಕೋಪದಿಂದ ಸಂಪತ್ತನ್ನು (ಕ್ರೋಧಾತ್ + ಶ್ರಿಯಂ) (wealth from anger (krodhat + shriyam))
- ರಕ್ಷೇತ್ತಪೋ (रक्षेत्तपो, rakṣettapo) = ಕಾಪಾಡಬೇಕು, ತಪಸ್ಸನ್ನು (ರಕ್ಷೇತ್ + ತಪಃ) (one should guard, penance (rakshet + tapah))
- ರಕ್ಷೇಚ್ಚ (रक्षेच्च, rakṣecca) = ಕಾಪಾಡಬೇಕು ಮತ್ತು (ರಕ್ಷೇತ್ + ಚ) (and one should guard (rakshet + cha))
- ಮತ್ಸರಾತ್ (मत्सरात्, matsarāt) = ಹೊಟ್ಟೆಕಿಚ್ಚಿನಿಂದ (from envy)
- ವಿದ್ಯಾಂ (विद्यां, vidyāṃ) = ವಿದ್ಯೆಯನ್ನು (learning)
- ಮಾನಾಪಮಾನಾಭ್ಯಾಮಾತ್ಮಾನಂ (मानापमानाभ्यामात्मानं, mānāpamānābhyāmātmānaṃ) = ಮಾನ ಅಪಮಾನಗಳಿಂದ, ತನ್ನನ್ನು (ಮಾನಾಪಮಾನಾಭ್ಯಾಂ + ಆತ್ಮಾನಂ) (from honour and dishonour, oneself (manapamanabhyam + atmanam))
- ತು (तु, tu) = ಮತ್ತೂ (and)
- ಪ್ರಮಾದತಃ (प्रमादतः, pramādataḥ) = ಅಜಾಗರೂಕತೆಯಿಂದ (from carelessness)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಕೋಪದಿಂದ ಯಾವಾಗಲೂ ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ತಪಸ್ಸನ್ನು ಹೊಟ್ಟೆಕಿಚ್ಚಿನಿಂದ, ವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ಮಾನ ಅಪಮಾನಗಳಿಂದ, ತನ್ನನ್ನೇ ಅಜಾಗರೂಕತೆಯಿಂದ ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
One should always guard wealth from anger. One should guard penance from envy, learning from honour and dishonour, and oneself from carelessness.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಶ್ರೀ ಎಂಬ ಪದ ಸಂಪತ್ತನ್ನೂ ಶುಭವನ್ನೂ ಹೇಳಬಲ್ಲದು. ಕೋಪ ಬಂದಾಗ ಸಂಪತ್ತು ಕೈಬಿಡುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಭಾವ ಇಲ್ಲಿ ಇರುವಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ.
The word shri can mean wealth and also good fortune. The sense seems to be that wealth slips away when anger comes.
ಮಾನಾಪಮಾನ ಎಂಬ ಜೋಡಿ ಇಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯೆಗೆ ಅಪಾಯ. ಹೊಗಳಿಕೆ ಅಹಂಕಾರ ತರಬಹುದು, ತೆಗಳಿಕೆ ಕಲಿಯುವ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಮುರಿಯಬಹುದು. ಎರಡರಿಂದಲೂ ಕಲಿಕೆ ಹಾಳಾಗಬಹುದು ಎಂದು ಇದನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಬಹುದು.
The pair honour and dishonour is a danger to learning here. Praise may bring pride, blame may break the learning mind. The verse can be read as saying learning may spoil from either.
ಪ್ರಮಾದ ಎಂದರೆ ಅಜಾಗರೂಕತೆ, ಮೈಮರೆವು. ನಾಲ್ಕನೆಯ ಕಾವಲು ತನ್ನನ್ನು ತಾನೇ ಕಾಯುವುದು. ಮೊದಲ ಮೂರು ಹೊರಗಿನ ಕಳ್ಳರಾದರೆ ಇದು ನಮ್ಮೊಳಗಿನ ಮೈಮರೆವು.
Pramada means carelessness, a lapse of attention. The fourth guard is over oneself. The first three are thieves from outside, this one is the lapse within.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 166. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 166. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಕೋಪದ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಕಳಿಸಿದ ಒಂದು ಸಂದೇಶ ವರ್ಷಗಳ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಅಥವಾ ಕೆಲಸವನ್ನು ಅಲುಗಿಸಬಹುದು. ಸಂಪತ್ತು ಎಂದರೆ ಹಣ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಗಳಿಸಿದ ವಿಶ್ವಾಸವೂ ಹೌದು ಎಂದು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು.
A message sent in a moment of anger can shake a relationship or a job built over years. We may take wealth to mean not money alone but the trust we have earned.
ರೆಸಿಡೆಂಟ್ ವೈದ್ಯರಿಗೆ ಕಲಿಸುವಾಗ ಹೊಗಳಿಕೆ ಮತ್ತು ತಿದ್ದುವ ಮಾತು ಎರಡೂ ಮಿತವಾಗಿರಬೇಕು. ಕಲಿಕೆ ಮೊದಲ ಹೊಗಳಿಕೆಗೂ ಮೊದಲ ಬೈಗುಳಕ್ಕೂ ಬಲಿಯಾಗದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಕಲಿಸುವವರ ಕೆಲಸ ಎಂದು ತೋರುತ್ತದೆ.
When teaching resident doctors, praise and correction should both be measured. It seems the teacher’s task is to keep learning from falling victim to the first praise or the first scolding.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.


ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ