ಒಂದೇ ಬಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹೋಗುವ ಇಬ್ಬರನ್ನು ನೋಡಿ ಜನ ಅವರನ್ನು ಜೊತೆಯವರೆಂದೇ ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಜೊತೆ ಯಾರು ಎನ್ನುವುದು ನಮ್ಮ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಮಾತನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ.
ಈ ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಶ್ಲೋಕ ಅದೇ ಮಾತನ್ನು ಹಾಲು ಮತ್ತು ಮದ್ಯದ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ನ ಸ್ಥಾತವ್ಯಂ ನ ಗಂತವ್ಯಂ ಕ್ಷಣಮಪ್ಯಧಮೈಃ ಸಹ
ಪಯೋಽಪಿ ಶೌಂಡಿಕೀಹಸ್ತೇ ಮದಿರಾಂ ಮನ್ಯತೇ ಜನಃ
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
न स्थातव्यं न गन्तव्यं क्षणमप्यधमैः सह
पयोऽपि शौण्डिकीहस्ते मदिरां मन्यते जनः
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
na sthātavyaṃ na gantavyaṃ kṣaṇamapyadhamaiḥ saha
payo’pi śauṇḍikīhaste madirāṃ manyate janaḥ
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ನ (न, na) = ಬಾರದು (not)
- ಸ್ಥಾತವ್ಯಂ (स्थातव्यं, sthātavyaṃ) = ನಿಲ್ಲಬೇಕು (one should stay)
- ನ (न, na) = ಬಾರದು (not)
- ಗಂತವ್ಯಂ (गन्तव्यं, gantavyaṃ) = ಹೋಗಬೇಕು (one should go)
- ಕ್ಷಣಮಪ್ಯಧಮೈಃ (क्षणमप्यधमैः, kṣaṇamapyadhamaiḥ) = ಒಂದು ಕ್ಷಣವೂ ಕೀಳು ಜನರ [ಕ್ಷಣಂ + ಅಪಿ + ಅಧಮೈಃ] (even for a moment, with the base)
- ಸಹ (सह, saha) = ಜೊತೆ (with)
- ಪಯೋಽಪಿ (पयोऽपि, payo’pi) = ಹಾಲೂ ಕೂಡ [ಪಯಃ + ಅಪಿ] (even milk)
- ಶೌಂಡಿಕೀಹಸ್ತೇ (शौण्डिकीहस्ते, śauṇḍikīhaste) = ಮದ್ಯ ಮಾರುವವಳ ಕೈಯಲ್ಲಿ (in the hand of a woman wine-seller)
- ಮದಿರಾಂ (मदिरां, madirāṃ) = ಮದ್ಯವನ್ನು (wine)
- ಮನ್ಯತೇ (मन्यते, manyate) = ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ (thinks it)
- ಜನಃ (जनः, janaḥ) = ಜನ (the people)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಅಧಮರೊಂದಿಗೆ ಒಂದು ಕ್ಷಣವೂ ನಿಲ್ಲಬಾರದು, ಹೋಗಲೂ ಬಾರದು. ಹಾಲು ಕೂಡ ಮದ್ಯ ಮಾರುವವಳ ಕೈಯಲ್ಲಿದ್ದರೆ ಜನ ಅದನ್ನು ಮದ್ಯವೆಂದೇ ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
One should not stay, nor walk, even for a moment with the base. Even milk in the hand of a woman wine-seller, people take for wine.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಶೌಂಡಿಕೀ ಎಂದರೆ ಮದ್ಯ ಮಾರುವ ಮಹಿಳೆ. ಇಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದು ಕಾಣುವ ರೂಪದ ಬಗ್ಗೆ, ವಾಸ್ತವದ ಬಗ್ಗೆ ಅಲ್ಲ. ಹಾಲು ಹಾಲಾಗಿಯೇ ಇರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಜನರ ತಿಳಿವಳಿಕೆ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಸಹವಾಸ ಹೇಗೆ ಹೆಸರನ್ನು ಬದಲಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಹೋಲಿಕೆ ಎಂದು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು.
Shaundiki means a woman who sells liquor. What is said concerns appearance, not fact. The milk remains milk, but what people understand changes. It can be taken as an image of how company changes a name.
ಅಧಮ ಎಂದರೆ ಕೀಳು. ಇಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿನಿಂದಲ್ಲ, ನಡತೆಯಿಂದ ಕೀಳಾದವರು ಎಂದು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಸಹಜ. ಶ್ಲೋಕದ ಒತ್ತು ಒಂದು ಕ್ಷಣವೂ ಎಂಬಲ್ಲಿದೆ, ಅದು ಅತಿಶಯೋಕ್ತಿ.
Adhama means base. It is natural to take it as base in conduct, not by birth. The verse leans on even for a moment, which is an exaggeration.
ಮುದ್ರಣದ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಕೊನೆಯ ವಿಸರ್ಗ ಮತ್ತು ಅನುಸ್ವಾರಗಳು ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿವೆ. ವ್ಯಾಕರಣಕ್ಕೆ ಹೊಂದುವಂತೆ ಓದಿದ್ದೇವೆ.
On the printed page some final visargas and anusvaras are faint. We have read them as grammar requires.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 167. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 167. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ವೈದ್ಯರು ಕಿರಿಯರಿಗೆ ಹೇಳುವ ಮಾತೂ ಇದೇ: ಯಾರ ಜೊತೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ ಎನ್ನುವುದು ನಮ್ಮ ಹೆಸರಿನ ಒಂದು ಭಾಗ.
This is also what a physician tells juniors: whom we are seen with is part of our name.
ಆದರೆ ಯಾರನ್ನೂ ಒಂದೇ ನೋಟಕ್ಕೆ ದೂರ ಮಾಡುವುದೂ ಸರಿಯಲ್ಲ. ಶ್ಲೋಕದ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಸಹವಾಸ ಮತ್ತು ಹೆಸರಿನ ಬಗ್ಗೆ, ಬೇರೆಯವರನ್ನು ತೀರ್ಪು ಮಾಡುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಅಲ್ಲ.
But it is not right to shut anyone out at a single glance. The verse cautions about company and name, not about passing judgement on others.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.


ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ