ಹಣ ಇರುವವರ ಮುಂದೆ ಮೆಚ್ಚುಗೆಗಾಗಿ ನಮ್ಮ ಸಾಧನೆಗಳ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಸಿ, ಮನೆಗೆ ಬಂದ ರಾತ್ರಿ ಮನಸ್ಸು ಕೆಡುವ ಅನುಭವ ಕೆಲವರಿಗೆ ಇರಬಹುದು.
ಈ ಶ್ಲೋಕ ಅಂಥ ಒಂದು ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಹೇಳುವವನು ತನ್ನ ಜೀವನದ ಚಂಚಲತೆಯನ್ನು ಕಮಲದೆಲೆಯ ಮೇಲಿನ ನೀರಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿ, ಅದಕ್ಕಾಗಿ ತಾನು ಏನೇನು ಮಾಡಿದೆ ಎಂದು ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಅಮೀಷಾಂ ಪ್ರಾಣಾನಾಂ ತುಲಿತಬಿಸಿನೀಪತ್ರಪಯಸಾಂ ಕೃತೇ ಕಿಂ ನಾಸ್ಮಾಭಿರ್ವಿಗಲಿತವಿವೇಕೈರ್ವ್ಯವಸಿತಮ್
ಯದಾಢ್ಯಾನಾಮಗ್ರೇ ದ್ರವಿಣಮದನಿಃಸಂಜ್ಞಮನಸಾಂ ಕೃತಂ ವೀತವ್ರೀಡೈರ್ನಿಜಗುಣಕಥಾಪಾತಕಮಪಿ
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
अमीषां प्राणानां तुलितबिसिनीपत्रपयसां कृते किं नास्माभिर्विगलितविवेकैर्व्यवसितम्
यदाढ्यानामग्रे द्रविणमदनिःसंज्ञमनसां कृतं वीतव्रीडैर्निजगुणकथापातकमपि
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
amīṣāṃ prāṇānāṃ tulitabisinīpatrapayasāṃ kṛte kiṃ nāsmābhirvigalitavivekairvyavasitam
yadāḍhyānāmagre draviṇamadaniḥsaṃjñamanasāṃ kṛtaṃ vītavrīḍairnijaguṇakathāpātakamapi
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಅಮೀಷಾಂ (अमीषां, amīṣāṃ) = ಈ (of these)
- ಪ್ರಾಣಾನಾಂ (प्राणानां, prāṇānāṃ) = ಪ್ರಾಣಗಳ (life-breaths)
- ತುಲಿತಬಿಸಿನೀಪತ್ರಪಯಸಾಂ (तुलितबिसिनीपत्रपयसां, tulitabisinīpatrapayasāṃ) = ಕಮಲದೆಲೆಯ ನೀರಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದ (likened to water on a lotus leaf)
- ಕೃತೇ (कृते, kṛte) = ಸಲುವಾಗಿ (for the sake of)
- ಕಿಂ (किं, kiṃ) = ಏನನ್ನು (what)
- ನಾಸ್ಮಾಭಿರ್ವಿಗಲಿತವಿವೇಕೈರ್ವ್ಯವಸಿತಮ್ (नास्माभिर्विगलितविवेकैर्व्यवसितम्, nāsmābhirvigalitavivekairvyavasitam) = ನ + ಅಸ್ಮಾಭಿಃ + ವಿಗಲಿತವಿವೇಕೈಃ + ವ್ಯವಸಿತಂ: ವಿವೇಕ ಕಳೆದುಕೊಂಡ ನಾವು ಮಾಡದೇ ಇದ್ದದ್ದೇನು (what was not undertaken by us, whose judgement had melted away)
- ಯದಾಢ್ಯಾನಾಮಗ್ರೇ (यदाढ्यानामग्रे, yadāḍhyānāmagre) = ಯಾವುದು, ಶ್ರೀಮಂತರ ಮುಂದೆ (ಯತ್ + ಆಢ್ಯಾನಾಂ + ಅಗ್ರೇ) (namely, in front of the rich)
- ದ್ರವಿಣಮದನಿಃಸಂಜ್ಞಮನಸಾಂ (द्रविणमदनिःसंज्ञमनसां, draviṇamadaniḥsaṃjñamanasāṃ) = ಸಂಪತ್ತಿನ ಮದದಿಂದ ಮರಗಟ್ಟಿದ ಮನಸ್ಸಿನವರ (whose minds are numbed by the pride of wealth)
- ಕೃತಂ (कृतं, kṛtaṃ) = ಮಾಡಿದ್ದಾಯಿತು (was done)
- ವೀತವ್ರೀಡೈರ್ನಿಜಗುಣಕಥಾಪಾತಕಮಪಿ (वीतव्रीडैर्निजगुणकथापातकमपि, vītavrīḍairnijaguṇakathāpātakamapi) = ನಾಚಿಕೆ ಬಿಟ್ಟ ನಾವು ನಮ್ಮ ಗುಣಗಳ ಕಥೆಯ ಪಾಪವನ್ನೂ (ವೀತವ್ರೀಡೈಃ + ನಿಜಗುಣಕಥಾಪಾತಕಂ + ಅಪಿ) (the sin of telling of our own virtues, by us who had dropped all shame)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಕಮಲದೆಲೆಯ ಮೇಲಿನ ನೀರಿನಂತೆ ಚಂಚಲವಾದ ಈ ಪ್ರಾಣಗಳಿಗಾಗಿ, ವಿವೇಕ ಕಳೆದುಕೊಂಡ ನಾವು ಏನನ್ನು ಮಾಡಲಿಲ್ಲ. ಸಂಪತ್ತಿನ ಮದದಿಂದ ಮರಗಟ್ಟಿದ ಶ್ರೀಮಂತರ ಮುಂದೆ ನಾಚಿಕೆ ಬಿಟ್ಟು ನಮ್ಮ ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವ ಪಾಪವನ್ನೂ ಮಾಡಿದೆವು.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
For the sake of these life-breaths, as unsteady as water on a lotus leaf, what have we not done, we who had lost our judgement? In front of the rich, whose minds are numbed by the pride of wealth, we shamelessly committed even the sin of telling of our own virtues.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಕಮಲದೆಲೆಯ ಮೇಲಿನ ನೀರಿನ ಹನಿ ಒಂದೆಡೆ ನಿಲ್ಲದೆ ಉರುಳುತ್ತದೆ. ಇದು ಜೀವನದ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆಗೆ ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಪರಿಚಿತ ಹೋಲಿಕೆ.
A drop of water on a lotus leaf does not stay in one place. It is a familiar comparison in Sanskrit for the uncertainty of life.
ಪಾತಕ ಎಂದರೆ ಪಾಪ. ತನ್ನ ಗುಣಗಳನ್ನು ತಾನೇ ಹೊಗಳಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಕವಿ ಒಂದು ಪಾಪ ಎಂದು ಕರೆದಿರುವುದು ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ಮಾತು.
Pataka means sin. Calling self-praise a sin is a sharp turn of phrase.
ಇದು ಭರ್ತೃಹರಿಯ ವೈರಾಗ್ಯಶತಕದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಪದ್ಯ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.
This verse is widely known as one from the Vairagya Shatakam attributed to Bhartrihari.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 77. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 77. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಸಂದರ್ಶನ, ಸಭೆ, ಅನುದಾನದ ಅರ್ಜಿ, ಹೀಗೆ ಮೆಚ್ಚಿಸಲೇಬೇಕಾದ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಹೇಳಬೇಕು, ಎಷ್ಟು ಹೇಳಬಾರದು ಎಂಬ ರೇಖೆ ಮಂಜಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಶ್ಲೋಕ ಆ ರೇಖೆಯನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ.
In interviews, meetings and grant applications, the line between saying enough and saying too much blurs. The verse recalls that line.
ತನ್ನ ಕೆಲಸವನ್ನು ವಿವರಿಸುವುದು ಬಡಾಯಿ ಅಲ್ಲ ಎಂದು ನಾವು ಹೇಳಬೇಕು. ಇಲ್ಲಿ ಪಾಪವೆಂದು ಹೇಳಿರುವುದು ವಿವೇಕ ಬಿಟ್ಟು ಮೆಚ್ಚಿಸುವ ಮಟ್ಟದ ಹೊಗಳಿಕೆಯನ್ನು.
Describing one’s work is not boasting, we should say. What the verse calls a sin is praise that has dropped judgement in order to please.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ