ಒಬ್ಬನಿಗೆ ಕಷ್ಟ ಬಂದಾಗ ಕೆಲವರು ಸಹಾನುಭೂತಿ ತೋರುತ್ತಾರೆ. ಇನ್ನು ಕೆಲವರು ಒಳಗೊಳಗೇ ನಗುತ್ತಾರೆ.
ಹಾಗೆ ನಗುವವನನ್ನು ಈ ಶ್ಲೋಕ ನೇರವಾಗಿ ಮೂಢ ಎಂದು ಕರೆದು ಏತದ ಕೊಡಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದೊಂದು ಎರಡು ಸಾಲಿನ ಪದ್ಯ, ಛಂದಸ್ಸಿನ ಹೆಸರು ದೃಢವಾಗಿಲ್ಲ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಆಪದ್ಗತಂ ಹಸಸಿ ಕಿಂ ದ್ರವಿಣಾಂಧ ಮೂಢ ಲಕ್ಷ್ಮೀಃ ಸ್ಥಿರಾ ನ ಭವತೀತಿ ಕಿಮತ್ರ ಚಿತ್ರಮ್
ಏತಾನ್ಪ್ರಪಶ್ಯಸಿ ಘಟಾಂಜಲಯಂತ್ರಚಕ್ರೇ ರಿಕ್ತಾ ಭವಂತಿ ಭರಿತಾ ಭರಿತಾಶ್ಚ ರಿಕ್ತಾಃ
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
आपद्गतं हससि किं द्रविणान्ध मूढ लक्ष्मीः स्थिरा न भवतीति किमत्र चित्रम्
एतान्प्रपश्यसि घटाञ्जलयन्त्रचक्रे रिक्ता भवन्ति भरिता भरिताश्च रिक्ताः
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
āpadgataṃ hasasi kiṃ draviṇāndha mūḍha lakṣmīḥ sthirā na bhavatīti kimatra citram
etānprapaśyasi ghaṭāñjalayantracakre riktā bhavanti bharitā bharitāśca riktāḥ
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಆಪದ್ಗತಂ (आपद्गतं, āpadgataṃ) = ಆಪತ್ತಿಗೆ ಸಿಲುಕಿದವನನ್ನು (one fallen into misfortune)
- ಹಸಸಿ (हससि, hasasi) = ನಗುತ್ತೀಯೆ (you laugh)
- ಕಿಂ (किं, kiṃ) = ಏಕೆ (why)
- ದ್ರವಿಣಾಂಧ (द्रविणान्ध, draviṇāndha) = ಸಂಪತ್ತಿನಿಂದ ಕುರುಡಾದವನೇ (you who are blinded by wealth)
- ಮೂಢ (मूढ, mūḍha) = ಮೂಢನೇ (fool)
- ಲಕ್ಷ್ಮೀಃ (लक्ष्मीः, lakṣmīḥ) = ಲಕ್ಷ್ಮಿ, ಅಂದರೆ ಸಂಪತ್ತು (Lakshmi, that is fortune)
- ಸ್ಥಿರಾ (स्थिरा, sthirā) = ಸ್ಥಿರ (steady)
- ನ (न, na) = ಅಲ್ಲ (not)
- ಭವತೀತಿ (भवतीति, bhavatīti) = ಆಗುವುದಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದು (ಭವತಿ ಇತಿ) (that she is, thus)
- ಕಿಮತ್ರ (किमत्र, kimatra) = ಇಲ್ಲಿ ಏನು (ಕಿಂ ಅತ್ರ) (what here)
- ಚಿತ್ರಮ್ (चित्रम्, citram) = ವಿಚಿತ್ರ (strange)
- ಏತಾನ್ಪ್ರಪಶ್ಯಸಿ (एतान्प्रपश्यसि, etānprapaśyasi) = ಇವನ್ನು ನೋಡು (ಏತಾನ್ ಪ್ರಪಶ್ಯಸಿ) (you see these)
- ಘಟಾಂಜಲಯಂತ್ರಚಕ್ರೇ (घटाञ्जलयन्त्रचक्रे, ghaṭāñjalayantracakre) = ನೀರೆತ್ತುವ ಕೊಡಗಳ ಯಂತ್ರದ ಚಕ್ರದಲ್ಲಿ (in the wheel of the machine of water pots)
- ರಿಕ್ತಾ (रिक्ता, riktā) = ಖಾಲಿಯಾದವು (the empty ones)
- ಭವಂತಿ (भवन्ति, bhavanti) = ಆಗುತ್ತವೆ (become)
- ಭರಿತಾ (भरिता, bharitā) = ತುಂಬಿದವು (filled)
- ಭರಿತಾಶ್ಚ (भरिताश्च, bharitāśca) = ತುಂಬಿದವೂ (ಭರಿತಾಃ ಚ) (and the filled ones)
- ರಿಕ್ತಾಃ (रिक्ताः, riktāḥ) = ಖಾಲಿ (empty)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಆಪತ್ತಿಗೆ ಸಿಲುಕಿದವನನ್ನು ನೋಡಿ ಏಕೆ ನಗುತ್ತೀಯೆ, ಸಂಪತ್ತಿನಿಂದ ಕುರುಡಾದ ಮೂಢನೇ. ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನಿಲ್ಲುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವೇನು. ಏತದ ಯಂತ್ರದ ಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ಇವನ್ನು ನೋಡು. ಖಾಲಿಯಾದ ಕೊಡಗಳು ತುಂಬುತ್ತವೆ, ತುಂಬಿದ ಕೊಡಗಳು ಖಾಲಿಯಾಗುತ್ತವೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
Why do you laugh at one who has fallen on bad times, you fool blinded by wealth. What is strange in Lakshmi not staying steady. Look at these in the wheel of the water machine. The empty pots become full, and the full ones become empty.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಏತ ಎಂದರೆ ಕೊಡಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿದ ಚಕ್ರ. ಅದು ತಿರುಗುವಾಗ ಒಂದು ಕೊಡ ನೀರು ತುಂಬಿಕೊಂಡು ಮೇಲೆ ಬಂದರೆ, ಇನ್ನೊಂದು ನೀರು ಚೆಲ್ಲಿ ಖಾಲಿಯಾಗಿ ಕೆಳಗೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಕವಿ ಇದನ್ನು ಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ಚಂಚಲತೆಗೆ ಹೋಲಿಸಿದ್ದಾನೆ.
The eta is a wheel with pots tied to it. As it turns, one pot rises full of water while another spills and goes down empty. The poet compares this with the fickleness of Lakshmi.
ಘಟಾಞ್ಜಲಯನ್ತ್ರಚಕ್ರೇ ಎಂಬ ಮುದ್ರಿತ ರೂಪ ಸ್ವಲ್ಪ ಅಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಕೊಡಗಳಿಂದ ನೀರೆತ್ತುವ ಯಂತ್ರದ ಚಕ್ರ ಎಂದು ನಾವು ಅರ್ಥ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದೇವೆ. ಪದದ ಮೊದಲ ಭಾಗದ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಂದೇಹ ಉಳಿದಿದೆ.
The printed form ghatanjalayantracakre looks a little unusual. We take it to mean the wheel of a machine that lifts water with pots. Some doubt remains about the first part of the word.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 65. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 65. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಇಂದು ಮೇಲೆ ಇರುವವನು ನಾಳೆ ಕೆಳಗೆ ಬರಬಹುದು. ಇದನ್ನು ನೆನಪಿಟ್ಟುಕೊಂಡವನು ಕಷ್ಟದಲ್ಲಿರುವವರನ್ನು ನೋಡಿ ನಗುವುದಿಲ್ಲ.
The one on top today may come down tomorrow. Whoever remembers this does not laugh at those in trouble.
ಇದೊಂದು ಹೆದರಿಸುವ ಮಾತಲ್ಲ, ವಿನಯದ ಪಾಠ. ಒಂದು ಕಾಲದ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಶಾಶ್ವತ ಎಂದು ಭಾವಿಸಬಾರದು.
This is not a threat but a lesson in humility. One should not take the state of one season to be permanent.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ