ಯಾರದಾದರೂ ಮನೆಗೆ ಹೋದಾಗ ಬಾಗಿಲು ತೆರೆಯುವ ರೀತಿಯಲ್ಲೇ ಒಳಗೆ ಸ್ವಾಗತ ಇದೆಯೇ ಇಲ್ಲವೇ ಎಂದು ತಿಳಿದುಬಿಡುತ್ತದೆ. ಕೆಲವರ ಮನೆಯಿಂದ ಬೇಗ ಹೊರಡಬೇಕೆನಿಸುವುದು ಅದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ.
ಈ ಶ್ಲೋಕ ಹೋಗಬಾರದ ಮನೆಯ ಗುರುತುಗಳನ್ನು ಒಂದೊಂದಾಗಿ ಎಣಿಸುತ್ತದೆ. ಇದೊಂದು ಎರಡು ಸಾಲುಗಳ ಉದ್ದದ ಪದ್ಯ. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ತೀರ್ಮಾನ ಬರುತ್ತದೆ: ಅಂಥ ಮನೆಗೆ ಹೋಗಬೇಡ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಆಯಾತೇ ಚ ತಿರೋಹಿತೋ ಯದಿ ಪುನರ್ದೃಷ್ಟೋಽನ್ಯಕಾರ್ಯೇ ರತೋ ವಾಚಿ ಸ್ಮೇರಮುಖೋ ವಿಷಣ್ಣವದನಃ ಸ್ವಕ್ಲೇಶವಾದೇ ಮುಹುಃ
ಅಂತರ್ವೇಶ್ಮನಿ ವಾಸಮಿಚ್ಛತಿ ಭೃಶಂ ವ್ಯಾಧೀತಿ ಯೋ ಭಾಷತೇ ಭೃತ್ಯಾನಾಮಪರಾಧಕೀರ್ತನಪರಸ್ತನ್ಮಂದಿರಂ ನ ವ್ರಜೇತ್
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
आयाते च तिरोहितो यदि पुनर्दृष्टोऽन्यकार्ये रतो वाचि स्मेरमुखो विषण्णवदनः स्वक्लेशवादे मुहुः
अन्तर्वेश्मनि वासमिच्छति भृशं व्याधीति यो भाषते भृत्यानामपराधकीर्तनपरस्तन्मन्दिरं न व्रजेत्
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
āyāte ca tirohito yadi punardṛṣṭo’nyakārye rato vāci smeramukho viṣaṇṇavadanaḥ svakleśavāde muhuḥ
antarveśmani vāsamicchati bhṛśaṃ vyādhīti yo bhāṣate bhṛtyānāmaparādhakīrtanaparastanmandiraṃ na vrajet
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಆಯಾತೇ ಚ ತಿರೋಹಿತೋ (आयाते च तिरोहितो, āyāte ca tirohito) = ಬಂದಾಗ ಅಡಗಿಕೊಳ್ಳುವವನು (one who hides when you arrive)
- ಯದಿ ಪುನರ್ದೃಷ್ಟೋಽನ್ಯಕಾರ್ಯೇ ರತೋ (यदि पुनर्दृष्टोऽन्यकार्ये रतो, yadi punardṛṣṭo’nyakārye rato) = ಮತ್ತೆ ಕಂಡರೆ ಬೇರೆ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಮಗ್ನನಾಗಿರುವವನು (if seen again, busy with other work)
- ವಾಚಿ ಸ್ಮೇರಮುಖೋ (वाचि स्मेरमुखो, vāci smeramukho) = ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ನಗುವವನು (smiling only in speech)
- ವಿಷಣ್ಣವದನಃ (विषण्णवदनः, viṣaṇṇavadanaḥ) = ಬಾಡಿದ ಮುಖದವನು (of a downcast face)
- ಸ್ವಕ್ಲೇಶವಾದೇ ಮುಹುಃ (स्वक्लेशवादे मुहुः, svakleśavāde muhuḥ) = ತನ್ನ ಕಷ್ಟವನ್ನು ಪದೇ ಪದೇ ಹೇಳುವವನು (forever speaking of his own troubles)
- ಅಂತರ್ವೇಶ್ಮನಿ ವಾಸಮಿಚ್ಛತಿ ಭೃಶಂ (अन्तर्वेश्मनि वासमिच्छति भृशं, antarveśmani vāsamicchati bhṛśaṃ) = ಒಳಮನೆಯಲ್ಲೇ ಇರಲು ಬಹಳ ಬಯಸುತ್ತಾನೆ (greatly wishes to stay in the inner rooms)
- ವ್ಯಾಧೀತಿ ಯೋ ಭಾಷತೇ (व्याधीति यो भाषते, vyādhīti yo bhāṣate) = ಅನಾರೋಗ್ಯ ಎಂದು ಹೇಳುವವನು (ವ್ಯಾಧಿ ಇತಿ) (who says he is ill)
- ಭೃತ್ಯಾನಾಮಪರಾಧಕೀರ್ತನಪರಸ್ತನ್ಮಂದಿರಂ (भृत्यानामपराधकीर्तनपरस्तन्मन्दिरं, bhṛtyānāmaparādhakīrtanaparastanmandiraṃ) = ಸೇವಕರ ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಹೇಳುವುದರಲ್ಲೇ ಮಗ್ನನಾದವನ ಮನೆಗೆ (ಭೃತ್ಯಾನಾಮ್ ಅಪರಾಧಕೀರ್ತನಪರಃ ತತ್ ಮಂದಿರಮ್) (to the house of one given to proclaiming his servants’ faults)
- ನ ವ್ರಜೇತ್ (न व्रजेत्, na vrajet) = ಹೋಗಬಾರದು (one should not go)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಬಂದಾಗ ಅಡಗಿಕೊಳ್ಳುವ, ಮತ್ತೆ ಕಂಡರೆ ಬೇರೆ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಮಗ್ನನಾದಂತೆ ಇರುವ, ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ನಗುವ, ಬಾಡಿದ ಮುಖದಿಂದ ತನ್ನ ಕಷ್ಟವನ್ನೇ ಪದೇ ಪದೇ ಹೇಳುವ, ಒಳಮನೆಯಲ್ಲೇ ಇರಲು ಬಹಳ ಬಯಸುವ, ಅನಾರೋಗ್ಯ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವ ಮತ್ತು ಸೇವಕರ ತಪ್ಪುಗಳನ್ನೇ ಹೇಳುತ್ತಿರುವ ಯಜಮಾನನ ಮನೆಗೆ ಹೋಗಬಾರದು.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
One should not go to the house of a man who hides when you arrive, who seems busy with other work when seen again, who smiles only in speech, who with a downcast face keeps speaking of his own troubles, who greatly wishes to stay in the inner rooms, who says he is ill, and who is forever proclaiming his servants’ faults.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಇದು ಒಬ್ಬ ಯಜಮಾನನ ಚಿತ್ರಣ. ಅವನು ಅತಿಥಿಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುತ್ತಾನೆ, ಕೆಲಸದ ನೆಪ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ, ನಗು ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ, ತನ್ನ ಕಷ್ಟವನ್ನೇ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ, ಒಳಗೇ ಇರುತ್ತಾನೆ, ಅನಾರೋಗ್ಯ ಎನ್ನುತ್ತಾನೆ, ಸೇವಕರನ್ನು ದೂರುತ್ತಾನೆ. ಏಳೆಂಟು ಗುರುತುಗಳು ಒಂದೇ ಉಸಿರಿನಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತವೆ.
This is a portrait of one householder. He avoids the guest, pretends to be busy, smiles only in words, speaks only of his own troubles, stays inside, says he is ill, and complains of his servants. Seven or eight signs arrive in one breath.
ವ್ಯಾಧೀತಿ ಎಂಬ ರೂಪದ ವ್ಯಾಕರಣ ನಮಗೆ ಪೂರ್ತಿ ಖಚಿತವಲ್ಲ. ಮುದ್ರಣದಲ್ಲಿ ಹಾಗೆಯೇ ಇದೆ. ಅರ್ಥ ವ್ಯಾಧಿ ಇತಿ ಎಂದು, ಅಂದರೆ ತನಗೆ ಕಾಯಿಲೆ ಎಂದು ಹೇಳುವುದು ಎಂದು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದೇವೆ, ಹಾಗಾಗಿ ಈ ಒಂದು ಪದದಲ್ಲಿ ಓದು ಸ್ವಲ್ಪ ಅನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿರಬಹುದು.
The grammar of the form vyadhiti is not wholly certain to us. The print has it so. We take it as vyadhi iti, that is, he says he is ill, so the reading may be slightly uncertain on this one word.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 180. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 180. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಮನೆಯೇ ಇರಲಿ, ಕ್ಲಿನಿಕ್ ಇರಲಿ, ಬಂದವರ ಮುಖ ನೋಡಿ ಕಣ್ಣು ತಿರುಗಿಸುವ ಜಾಗಕ್ಕೆ ಮತ್ತೆ ಹೋಗಲು ಮನಸ್ಸಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಒಂದು ಸ್ವಾಗತದ ಮಾತು ಕೊಡುವ ಭರವಸೆಯನ್ನು ರೋಗಿಗಳ ಮುಖದಲ್ಲಿ ನಾವು ಕಾಣುತ್ತೇವೆ.
Whether it is a home or a clinic, one does not want to go back to a place that turns its eyes away from the visitor. In our patients’ faces we see the reassurance that a single word of welcome gives.
ಒಬ್ಬರ ಒಂದು ದಿನದ ನಡವಳಿಕೆಯಿಂದ ಅವರನ್ನು ಅಳೆಯಬಾರದು. ಅನಾರೋಗ್ಯ ನಿಜವೂ ಇರಬಹುದು. ಪದ್ಯ ಹೇಳುವುದು ಹಲವು ಗುರುತುಗಳು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಕಂಡಾಗ ಎಚ್ಚರ ವಹಿಸಬೇಕು ಎಂದು.
No one should be judged by a single day’s behaviour. The illness may even be real. What the verse says is that when many of these signs appear together, one should take care.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.


ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ