ವರ್ಷದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಲೆಕ್ಕ ಬರೆಯುವಾಗ ಖರ್ಚು ಕಾಣುತ್ತದೆ, ಲಾಭ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. ಆಗ ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ ಏಳುತ್ತದೆ: ಇಷ್ಟೆಲ್ಲ ಓಡಿದ್ದು ಯಾರಿಗಾಗಿ.
ಈ ಪದ್ಯ ಅಂಥ ಒಂದು ಲೆಕ್ಕಪತ್ರವನ್ನು ತೃಷ್ಣೆಯ ಮುಂದೆ ಇಡುತ್ತದೆ. ಇದು ತೃಷ್ಣಾನಿಂದಾ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ. ಛಂದಸ್ಸಿನ ಹೆಸರು ಖಚಿತವಾಗಿಲ್ಲ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಭ್ರಾಂತಂ ದೇಶಮನೇಕದುರ್ಗವಿಷಮಂ ಪ್ರಾಪ್ತಂ ನ ಕಿಂಚಿತ್ಫಲಂ ತ್ಯಕ್ತ್ವಾ ಜಾತಿಕುಲಾಭಿಮಾನಮುಚಿತಂ ಸೇವಾ ಕೃತಾ ನಿಷ್ಫಲಾ
ಭುಕ್ತಂ ಮಾನವಿವರ್ಜಿತಂ ಪರಗೃಹೇಷ್ವಾಶಂಕಯಾ ಕಾಕವತ್ತೃಷ್ಣೇ ಜೃಂಭಸಿ ಪಾಪಕರ್ಮನಿರತೇ ನಾದ್ಯಾಪಿ ಸಂತುಷ್ಯಸಿ
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
भ्रान्तं देशमनेकदुर्गविषमं प्राप्तं न किञ्चित्फलं त्यक्त्वा जातिकुलाभिमानमुचितं सेवा कृता निष्फला
भुक्तं मानविवर्जितं परगृहेष्वाशङ्कया काकवत्तृष्णे जृम्भसि पापकर्मनिरते नाद्यापि सन्तुष्यसि
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
bhrāntaṃ deśamanekadurgaviṣamaṃ prāptaṃ na kiñcitphalaṃ tyaktvā jātikulābhimānamucitaṃ sevā kṛtā niṣphalā
bhuktaṃ mānavivarjitaṃ paragṛheṣvāśaṅkayā kākavattṛṣṇe jṛmbhasi pāpakarmanirate nādyāpi santuṣyasi
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಭ್ರಾಂತಂ (भ्रान्तं, bhrāntaṃ) = ಅಲೆದೆ (I wandered)
- ದೇಶಮನೇಕದುರ್ಗವಿಷಮಂ (देशमनेकदुर्गविषमं, deśamanekadurgaviṣamaṃ) = ಹಲವು ದುರ್ಗಮ ಸ್ಥಳಗಳಿಂದ ಕಷ್ಟವಾದ ದೇಶವನ್ನು (ದೇಶಂ ಅನೇಕ ದುರ್ಗ ವಿಷಮಂ) (a land rough with many hard places)
- ಪ್ರಾಪ್ತಂ (प्राप्तं, prāptaṃ) = ದೊರೆತಿದೆ (was gained)
- ನ (न, na) = ಇಲ್ಲ (not)
- ಕಿಂಚಿತ್ಫಲಂ (किञ्चित्फलं, kiñcitphalaṃ) = ಸ್ವಲ್ಪವೂ ಫಲ (ಕಿಂಚಿತ್ ಫಲಂ) (any fruit at all)
- ತ್ಯಕ್ತ್ವಾ (त्यक्त्वा, tyaktvā) = ತೊರೆದು (having given up)
- ಜಾತಿಕುಲಾಭಿಮಾನಮುಚಿತಂ (जातिकुलाभिमानमुचितं, jātikulābhimānamucitaṃ) = ಯೋಗ್ಯವೆನಿಸಿದ ಜಾತಿ ಕುಲದ ಅಭಿಮಾನವನ್ನು (ಜಾತಿ ಕುಲ ಅಭಿಮಾನಂ ಉಚಿತಂ) (the fitting pride of birth and family)
- ಸೇವಾ (सेवा, sevā) = ಸೇವೆ (service)
- ಕೃತಾ (कृता, kṛtā) = ಮಾಡಿದೆ (done)
- ನಿಷ್ಫಲಾ (निष्फला, niṣphalā) = ಫಲವಿಲ್ಲದ್ದು (fruitless)
- ಭುಕ್ತಂ (भुक्तं, bhuktaṃ) = ಉಂಡೆ (I ate)
- ಮಾನವಿವರ್ಜಿತಂ (मानविवर्जितं, mānavivarjitaṃ) = ಸ್ವಾಭಿಮಾನ ಬಿಟ್ಟು (without self respect)
- ಪರಗೃಹೇಷ್ವಾಶಂಕಯಾ (परगृहेष्वाशङ्कया, paragṛheṣvāśaṅkayā) = ಇತರರ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಶಂಕೆಯಿಂದ (ಪರಗೃಹೇಷು ಆಶಂಕಯಾ) (in others’ houses, in suspicion)
- ಕಾಕವತ್ತೃಷ್ಣೇ (काकवत्तृष्णे, kākavattṛṣṇe) = ಕಾಗೆಯಂತೆ, ತೃಷ್ಣೆಯೇ (ಕಾಕವತ್ ತೃಷ್ಣೇ) (like a crow, O craving)
- ಜೃಂಭಸಿ (जृम्भसि, jṛmbhasi) = ಆಕಳಿಸುತ್ತಿರುವೆ, ಬಾಯಿ ತೆರೆದು ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವೆ (you gape and swell)
- ಪಾಪಕರ್ಮನಿರತೇ (पापकर्मनिरते, pāpakarmanirate) = ಪಾಪಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ನಿರತಳೇ (you who delight in evil deeds)
- ನಾದ್ಯಾಪಿ (नाद्यापि, nādyāpi) = ಇಂದಿಗೂ ಇಲ್ಲ (ನ ಅದ್ಯ ಅಪಿ) (not even today)
- ಸಂತುಷ್ಯಸಿ (सन्तुष्यसि, santuṣyasi) = ತೃಪ್ತಳಾಗುವೆ (are you satisfied)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಹಲವು ದುರ್ಗಮ ಸ್ಥಳಗಳಿಂದ ಕಷ್ಟವಾದ ನಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಅಲೆದೆ, ಆದರೂ ಸ್ವಲ್ಪವೂ ಫಲ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ. ಯೋಗ್ಯವೆನಿಸಿದ ಜಾತಿ ಕುಲದ ಅಭಿಮಾನವನ್ನು ತೊರೆದು ಸೇವೆ ಮಾಡಿದೆ, ಅದೂ ನಿಷ್ಫಲವಾಯಿತು. ಇತರರ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಭಿಮಾನ ಬಿಟ್ಟು ಶಂಕೆಯಿಂದ ಕಾಗೆಯಂತೆ ಉಂಡೆ. ಪಾಪಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ನಿರತಳಾದ ತೃಷ್ಣೆಯೇ, ನೀನು ಆಕಳಿಸುತ್ತಲೇ ಇದ್ದೀಯೆ, ಇಂದಿಗೂ ತೃಪ್ತಳಾಗಿಲ್ಲ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
I wandered through lands made rough by many hard places, yet gained no fruit at all. I gave up the fitting pride of birth and family and served, and that service was fruitless too. In other people’s houses I ate without self respect, suspiciously, like a crow. O craving, delighting in evil deeds, you only gape wider and are not satisfied even today.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಉಚಿತಂ ಪದ ಯಾವುದನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಸ್ವಲ್ಪ ಸಡಿಲ. ನಾವು ಅದನ್ನು ತೊರೆದ ಅಭಿಮಾನಕ್ಕೆ ಜೋಡಿಸಿ ಓದಿದ್ದೇವೆ. ಸೇವೆಗೆ ಜೋಡಿಸಿ ಓದುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯೂ ಇದೆ.
The word meaning fitting attaches loosely. We read it with the pride that was given up, though it can also be read with the service.
ಜೃಂಭಸಿ ಎಂದರೆ ಆಕಳಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಬಾಯಿ ತೆರೆದು ಬೆಳೆಯುವುದು. ಇಲ್ಲಿ ತೃಷ್ಣೆ ಎಂದಿಗೂ ತುಂಬದ ಬಾಯಿಯಂತೆ ತೆರೆದಿದೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ಬಂದ ಪಟ್ಟಿಯೆಲ್ಲ ಅದರ ಎದುರು ಕಹಿ ಲೆಕ್ಕವಾಗಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ.
Jrimbhasi means to gape or to swell open. Craving here is a mouth that never fills, and the whole list before it stands as a bitter account against it.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 77. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 77. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಏನೂ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕುವುದು ಕಹಿ, ಆದರೆ ಅದು ಅರಿವಿನ ಆರಂಭ ಆಗಬಹುದು.
Totalling up that nothing came of it is bitter, yet it can be the start of understanding.
ಒಂದು ಹುದ್ದೆ ಅಥವಾ ಪದವಿಗಾಗಿ ಅಲೆದಾಟ ನಡೆಸುವಾಗ ಏನನ್ನು ಬಿಡುತ್ತಿದ್ದೇವೆ ಎಂಬ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನೂ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಇಡುವುದು ಒಳ್ಳೆಯದು.
When chasing a post or a degree, it helps to keep beside it a list of what we are giving up.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ