ಹೊಸ ಊರಿಗೆ ಹೋಗಿ ನೆಲೆಸುವ ಮೊದಲು ನಾವು ಏನೇನು ನೋಡುತ್ತೇವೆ. ಶಾಲೆ, ಆಸ್ಪತ್ರೆ, ನೀರಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಕೆಲಸದ ಅವಕಾಶ.
ಅಂಥ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಈ ಶ್ಲೋಕ ಐದು ವಿಷಯಗಳಿಗೆ ಇಳಿಸಿದೆ. ಇದೊಂದು ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಶ್ಲೋಕ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಧನಿಕಃ ಶ್ರೋತ್ರಿಯೋ ರಾಜಾ ನದೀ ವೈದ್ಯಸ್ತು ಪಂಚಮಃ
ಪಂಚ ಯತ್ರ ನ ವಿದ್ಯಂತೇ ನ ತತ್ರ ದಿವಸಂ ವಸೇತ್
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
धनिकः श्रोत्रियो राजा नदी वैद्यस्तु पञ्चमः
पञ्च यत्र न विद्यन्ते न तत्र दिवसं वसेत्
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
dhanikaḥ śrotriyo rājā nadī vaidyastu pañcamaḥ
pañca yatra na vidyante na tatra divasaṃ vaset
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಧನಿಕಃ (धनिकः, dhanikaḥ) = ಧನವಂತ, ಶ್ರೀಮಂತ (a rich man)
- ಶ್ರೋತ್ರಿಯೋ (श्रोत्रियो, śrotriyo) = ವೇದ ಓದಿದ ವಿದ್ವಾಂಸ (a scholar learned in the Veda)
- ರಾಜಾ (राजा, rājā) = ರಾಜ (a king)
- ನದೀ (नदी, nadī) = ನದಿ (a river)
- ವೈದ್ಯಸ್ತು (वैद्यस्तु, vaidyastu) = ವೈದ್ಯ ಮತ್ತು (ವೈದ್ಯಃ ತು) (and the physician)
- ಪಂಚಮಃ (पञ्चमः, pañcamaḥ) = ಐದನೆಯವನು (the fifth)
- ಪಂಚ (पञ्च, pañca) = ಐದು (five)
- ಯತ್ರ (यत्र, yatra) = ಎಲ್ಲಿ (where)
- ನ (न, na) = ಇಲ್ಲವೋ (not)
- ವಿದ್ಯಂತೇ (विद्यन्ते, vidyante) = ಇರುತ್ತವೆ (are found)
- ನ (न, na) = ಬೇಡ (not)
- ತತ್ರ (तत्र, tatra) = ಅಲ್ಲಿ (there)
- ದಿವಸಂ (दिवसं, divasaṃ) = ಒಂದು ದಿನವೂ (a single day)
- ವಸೇತ್ (वसेत्, vaset) = ವಾಸಿಸಬೇಕು (should dwell)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಧನವಂತ, ವೇದ ತಿಳಿದ ವಿದ್ವಾಂಸ, ರಾಜ, ನದಿ ಮತ್ತು ಐದನೆಯವನಾಗಿ ವೈದ್ಯ. ಈ ಐದು ಎಲ್ಲಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲವೋ ಅಲ್ಲಿ ಒಂದು ದಿನವೂ ವಾಸಿಸಬಾರದು.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
A rich man, a scholar learned in the Veda, a king, a river, and fifth the physician. Where these five are not to be found, one should not live there even for a day.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಶ್ರೋತ್ರಿಯ ಎಂದರೆ ವೇದವನ್ನು ಕೇಳಿ ಕಲಿತ ವಿದ್ವಾಂಸ. ಇಲ್ಲಿ ಐದೂ ಒಂದೊಂದು ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ತೋರುತ್ತದೆ. ಧನಿಕ ಎಂದರೆ ಕೆಲಸ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ, ಶ್ರೋತ್ರಿಯ ಎಂದರೆ ವಿದ್ಯೆ, ರಾಜ ಎಂದರೆ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣೆ, ನದಿ ಎಂದರೆ ನೀರು, ವೈದ್ಯ ಎಂದರೆ ಆರೋಗ್ಯ. ಇದು ನಮ್ಮ ಓದು, ಶ್ಲೋಕ ಇದನ್ನು ಬಿಡಿಸಿ ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ.
A shrotriya is a scholar who has learnt the Veda by hearing it. The five seem to stand for five needs: the rich man for work and trade, the scholar for learning, the king for governance and protection, the river for water, the physician for health. This is our reading, the verse does not spell it out.
ಈ ಪುಟದ ಮುದ್ರಣದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಅನುಸ್ವಾರ ಮತ್ತು ವಿಸರ್ಗ ಚುಕ್ಕೆಗಳು ಮಸುಕಾಗಿವೆ. ಅಲ್ಲೆಲ್ಲ ವ್ಯಾಕರಣಕ್ಕೆ ಹೊಂದುವ ರೂಪವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ. ಈ ಓದು ಸ್ವಲ್ಪ ಅನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿರಬಹುದು.
In this printed page some of the anusvara and visarga dots are faint. Where they are, we give the form the grammar needs. This reading may be slightly uncertain.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 153. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 153. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಈ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ವೈದ್ಯನಿಗೆ ಐದನೆಯ ಸ್ಥಾನ ಬಂದಿದೆ. ಒಂದು ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ವೈದ್ಯನಿಗೆ ತಾನು ಆ ಊರಿನ ಬದುಕಿನ ಒಂದು ಆಧಾರ ಎಂದು ಅನಿಸುವುದು ಸಹಜ.
The physician is placed fifth in this list. A doctor working in a village may well feel that he is one of the supports of that place.
ಊರು ಬದಲಿಸುವಾಗ ನಾವು ನೋಡುವ ಅಗತ್ಯಗಳ ಪಟ್ಟಿ ಕಾಲದೊಂದಿಗೆ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಶ್ಲೋಕದ ಐದು ಹಳೆಯ ಕಾಲದ ಐದು, ನಮ್ಮ ಪಟ್ಟಿ ನಮ್ಮದೇ ಇರಬೇಕು.
The list of needs we look for when moving changes with the times. The five in the verse are the five of an old age, our own list has to be our own.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.





ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ