ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಮೊದಲ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ನಮಗೆ ಆದೇಶ ಕೊಡುವವರು ಮೇಲಧಿಕಾರಿ ಎಂದೇ ನಂಬಿರುತ್ತೇವೆ. ಕೆಲವು ವರ್ಷ ಕಳೆದ ಮೇಲೆ, ನಮ್ಮನ್ನು ನಡೆಸುವುದು ಸಂಬಳವೇ ಎಂಬ ಅನುಮಾನ ಬರುತ್ತದೆ.
ಧನಪ್ರಶಂಸಾ ವಿಭಾಗದ ಈ ಶ್ಲೋಕ ಆ ಅನುಮಾನವನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಇದು ರಾಜನನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿದ ಮಾತು ಮತ್ತು ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಛಂದಸ್ಸಿನಲ್ಲಿದೆ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ನ ನರಸ್ಯ ನರೋ ದಾಸೋ ದಾಸಶ್ಚಾರ್ಥಸ್ಯ ಭೂಪತೇ
ಗೌರವಂ ಲಾಘವಂ ವಾಪಿ ಧನಾಧನನಿಬಂಧನಮ್
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
न नरस्य नरो दासो दासश्चार्थस्य भूपते
गौरवं लाघवं वापि धनाधननिबन्धनम्
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
na narasya naro dāso dāsaścārthasya bhūpate
gauravaṃ lāghavaṃ vāpi dhanādhananibandhanam
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ನ (न, na) = ಅಲ್ಲ (not)
- ನರಸ್ಯ (नरस्य, narasya) = ಮನುಷ್ಯನ (of a man)
- ನರೋ (नरो, naro) = ಮನುಷ್ಯ (a man)
- ದಾಸೋ (दासो, dāso) = ದಾಸ (a slave)
- ದಾಸಶ್ಚಾರ್ಥಸ್ಯ (दासश्चार्थस्य, dāsaścārthasya) = ದಾಸನು, ಮತ್ತು ಹಣದ (ದಾಸಃ, ಚ, ಅರ್ಥಸ್ಯ) (a slave, and of wealth (dasah, ca, arthasya))
- ಭೂಪತೇ (भूपते, bhūpate) = ರಾಜನೇ (O king)
- ಗೌರವಂ (गौरवं, gauravaṃ) = ಗೌರವ (honour)
- ಲಾಘವಂ (लाघवं, lāghavaṃ) = ಹಗುರತನ, ಅಂದರೆ ತಿರಸ್ಕಾರ (lightness, that is slight esteem)
- ವಾಪಿ (वापि, vāpi) = ಅಥವಾ ಕೂಡ (ವಾ, ಅಪಿ) (or even (va, api))
- ಧನಾಧನನಿಬಂಧನಮ್ (धनाधननिबन्धनम्, dhanādhananibandhanam) = ಧನ ಮತ್ತು ಅಧನ, ಅಂದರೆ ಹಣ ಇರುವುದು ಮತ್ತು ಇಲ್ಲದಿರುವುದನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದ್ದು (resting on wealth and its lack)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ರಾಜನೇ, ಯಾವ ಮನುಷ್ಯನೂ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯನ ದಾಸನಲ್ಲ. ಮನುಷ್ಯ ದಾಸನಾಗಿರುವುದು ಹಣಕ್ಕೆ. ಗೌರವ ಸಿಗುವುದು ಅಥವಾ ಹಗುರವಾಗಿ ಕಾಣುವುದು ಹಣ ಇರುವುದು ಮತ್ತು ಇಲ್ಲದಿರುವುದನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
O king, no man is the slave of another man. A man is the slave of wealth. Whether he is honoured or slighted rests on whether he has wealth or has not.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಮೊದಲ ಸಾಲು ನಮ್ಮ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಂತೆ ಇರುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಅದನ್ನೇ ತಿರುಗಿಸಿ, ನಿಜವಾದ ಯಜಮಾನ ಹಣ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಇದು ಮಹಾಭಾರತದ ಭೀಷ್ಮನ ಒಂದು ಮಾತಿಗೆ ಹೋಲುತ್ತದೆ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಈ ಶ್ಲೋಕದ ಮೂಲವನ್ನು ನಾವು ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ.
The first line seems to grant our belief and then turns it round to say that the real master is money. It is said to resemble a saying of Bhishma in the Mahabharata, but we do not name the source of this verse.
ಲಾಘವ ಎಂದರೆ ಹಗುರತನ. ತೂಕದ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಗೌರವ ಭಾರ, ಅಗೌರವ ಹಗುರ. ಮನುಷ್ಯನ ತೂಕವನ್ನು ಹಣವೇ ಹಾಕುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಇಂಗಿತ ಇಲ್ಲಿದೆ.
Laghava means lightness. In the language of weight, honour is heavy and slight is light. The hint is that money sets a man’s weight.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 64. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 64. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ನಾವು ಯಾರ ಆದೇಶವನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತೇವೆ ಎಂದು ಒಮ್ಮೆ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿದರೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ಹಣದ ಅಗತ್ಯದ ಹೆಸರೇ ಮೊದಲಿರಬಹುದು. ಅದನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆ.
If we list whose orders we follow, the need for money may head the list. Naming it is the first step toward freedom.
ಕಲಿಸುವವನಾಗಿ, ಹಣ ಇಲ್ಲದ ಶಿಷ್ಯನ ಮಾತಿಗೂ ಸಮಾನ ಬೆಲೆ ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದೇವೆಯೇ ಎಂದು ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳಲು ಈ ಶ್ಲೋಕ ಒಂದು ಕಾರಣ ಕೊಡುತ್ತದೆ.
For a teacher, the verse gives a reason to ask whether we give a pupil without means the same weight as any other.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ