ಹೆಚ್ಚು ಸಂಪಾದನೆಗಾಗಿ ದೂರದ ದೇಶಕ್ಕೆ ಹೋಗುವವರನ್ನು, ನಿದ್ದೆ ಬಿಟ್ಟು ದುಡಿಯುವವರನ್ನು ನಾವೆಲ್ಲ ನೋಡಿದ್ದೇವೆ. ಹಣಕ್ಕಾಗಿ ಮನುಷ್ಯ ಎಷ್ಟು ದೂರ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ ಎಂಬುದು ಹಳೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆ.
ಈ ಶ್ಲೋಕ ಆ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಎರಡು ಬೆಚ್ಚಿಸುವ ದೃಶ್ಯಗಳ ಮೂಲಕ ಕೇಳುತ್ತದೆ. ಇದು ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಛಂದಸ್ಸಿನಲ್ಲಿದೆ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಪತಂತಿ ಖಡ್ಗಧಾರಾಸು ವಿಶಂತಿ ಮಕರಾಲಯಮ್
ಕಿಂ ನ ಕುರ್ವಂತಿ ಸುಭಗೇ ಕಷ್ಟಮರ್ಥಾರ್ಥಿನೋ ಜನಾಃ
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
पतन्ति खड्गधारासु विशन्ति मकरालयम्
किं न कुर्वन्ति सुभगे कष्टमर्थार्थिनो जनाः
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
patanti khaḍgadhārāsu viśanti makarālayam
kiṃ na kurvanti subhage kaṣṭamarthārthino janāḥ
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಪತಂತಿ (पतन्ति, patanti) = ಬೀಳುತ್ತಾರೆ (they fall)
- ಖಡ್ಗಧಾರಾಸು (खड्गधारासु, khaḍgadhārāsu) = ಖಡ್ಗದ ಅಲಗುಗಳ ಮೇಲೆ (upon sword-edges)
- ವಿಶಂತಿ (विशन्ति, viśanti) = ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಾರೆ (they enter)
- ಮಕರಾಲಯಮ್ (मकरालयम्, makarālayam) = ಮಕರಗಳ ಮನೆಯಾದ ಸಮುದ್ರವನ್ನು (the ocean, home of sea-monsters)
- ಕಿಮ್ (किम्, kim) = ಏನನ್ನು (what)
- ನ (न, na) = ಇಲ್ಲ (not)
- ಕುರ್ವಂತಿ (कुर्वन्ति, kurvanti) = ಮಾಡುತ್ತಾರೆ (they do)
- ಸುಭಗೇ (सुभगे, subhage) = ಸುಭಗೇ ಎಂಬ ಸಂಬೋಧನೆ (the form of address subhage)
- ಕಷ್ಟಮರ್ಥಾರ್ಥಿನೋ (कष्टमर्थार्थिनो, kaṣṭamarthārthino) = ಕಷ್ಟವನ್ನು (ಕಷ್ಟಮ್ + ಅರ್ಥಾರ್ಥಿನಃ) ಹಣ ಬಯಸುವವರಾದ (hardship (kashtam + artharthinah), those who seek wealth)
- ಜನಾಃ (जनाः, janāḥ) = ಜನರು (people)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಹಣ ಬೇಕೆನ್ನುವವರು ಖಡ್ಗದ ಅಲಗಿನ ಮೇಲೆ ಬೀಳುತ್ತಾರೆ, ಮಕರಗಳ ಮನೆಯಾದ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಹೊಕ್ಕುತ್ತಾರೆ. ಸುಭಗೇ, ಹಣ ಬಯಸುವ ಜನ ಯಾವ ಕಷ್ಟವನ್ನು ತಾನೇ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
Those who want money throw themselves upon sword-edges and plunge into the ocean, the home of sea-monsters. O fortunate one, what hardship do people who seek wealth not take upon themselves?
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಖಡ್ಗಧಾರೆ ಎಂದರೆ ಖಡ್ಗದ ಅಲಗು. ಅದರ ಮೇಲೆ ಬೀಳುವುದು ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಇಳಿಯುವ ಸೈನಿಕನ ಚಿತ್ರ. ಮಕರಾಲಯ ಎಂದರೆ ಮಕರಗಳ ಮನೆ, ಅಂದರೆ ಸಮುದ್ರ. ಅದು ಸಮುದ್ರ ದಾಟಿ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ಹೋಗುವವನ ಚಿತ್ರ. ಮಕರ ಎಂದರೆ ಮೊಸಳೆ ಅಥವಾ ಸಮುದ್ರದ ದೊಡ್ಡ ಜಂತು ಎಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
A sword-edge is the blade of a sword. Falling upon it is the picture of a soldier going into battle. Makaralaya means the home of the makara, that is, the ocean. That is the picture of a merchant crossing the sea to trade. Makara is usually rendered as crocodile or a great sea creature.
ಸುಭಗೇ ಎಂಬ ಸಂಬೋಧನೆ ಯಾರನ್ನು ಕುರಿತದ್ದು ಎಂಬುದು ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲೇ ಸ್ಪಷ್ಟವಿಲ್ಲ. ಮುದ್ರಿತ ಪಾಠವನ್ನೇ ಅನುಸರಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಆ ಪದದ ಅರ್ಥ ಸ್ವಲ್ಪ ಅನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿರಬಹುದು.
The verse itself does not make clear whom the address subhage is meant for. We have followed the printed reading, and the sense of that word may be slightly uncertain.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 65. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 65. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಸಂಪಾದನೆಯ ಹಿಂದೆ ಎಷ್ಟು ಅಪಾಯ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದೇವೆ ಎಂದು ಸಮಯಕ್ಕೆ ಒಮ್ಮೆ ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕಿ ನೋಡಬೇಕು. ನಿದ್ದೆ, ಆರೋಗ್ಯ, ಕುಟುಂಬದ ಸಮಯ ಇವೆಲ್ಲವೂ ಆ ಲೆಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಸೇರುತ್ತವೆ.
It is worth counting now and then how much risk we are taking on for the sake of earning. Sleep, health and time with family all belong in that count.
ದುಡಿಯುವುದೇ ತಪ್ಪು ಎಂದು ಶ್ಲೋಕ ಹೇಳುತ್ತಿಲ್ಲ. ಹಣದ ಆಸೆ ವಿವೇಕವನ್ನು ಮೀರಿ ಹೋಗುವ ಸಂದರ್ಭದ ಬಗ್ಗೆ ಎಚ್ಚರಿಸುತ್ತಿದೆ ಎನ್ನಬಹುದು.
The verse does not say that working is wrong. One may read it as a warning about the point where the wish for money runs past good sense.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ