ಕಿಮತ್ರ ಚಿತ್ರಂ ಯತ್ಸನ್ತಃ: ಶ್ರೀಗಂಧ ತನಗಾಗಿ ತಂಪಲ್ಲ

ಶ್ರೀಗಂಧದ ಮರ ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ ಹೊಸದಲ್ಲ. ಅದರ ಕೊರಡನ್ನು ತೇದು ಹಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುವವರು ತಂಪು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಆ ತಂಪಿನಿಂದ ಮರಕ್ಕೆ ಏನೂ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಈ ಶ್ಲೋಕ ಮೊದಲ ಅರ್ಧದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳುತ್ತದೆ. ಎರಡನೆಯ ಅರ್ಧದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಹೇಳದೆ ಶ್ರೀಗಂಧದ ಮರವನ್ನು ತೋರಿಸಿ ಸುಮ್ಮನಾಗುತ್ತದೆ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ, ಸಜ್ಜನಪ್ರಶಂಸಾ, ಶ್ಲೋಕ 34 · Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana, In Praise of Good People, verse 34

ವಿಷಯ: ಪ್ರತಿಫಲ ಬಯಸದ ಉಪಕಾರ · Help that expects no return

ಛಂದಸ್ಸು: ಅನುಷ್ಟುಪ್ · Anushtubh

ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ಕಿಮತ್ರ ಚಿತ್ರಂ ಯತ್ಸನ್ತಃ ಪರಾನುಗ್ರಹತತ್ಪರಾಃ ।
ನಹಿ ಸ್ವದೇಹಶೈತ್ಯಾಯ ಜಾಯನ್ತೇ ಚನ್ದನದ್ರುಮಾಃ ॥

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

किमत्र चित्रं यत्सन्तः परानुग्रहतत्पराः ।
नहि स्वदेहशैत्याय जायन्ते चन्दनद्रुमाः ॥

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

kimatra citraṃ yatsantaḥ parānugrahatatparāḥ |
nahi svadehaśaityāya jāyante candanadrumāḥ ||

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

ಕಿಮ್ (किम्, kim) = ಏನು (what)
ಅತ್ರ (अत्र, atra) = ಇದರಲ್ಲಿ (in this)
ಚಿತ್ರಮ್ (चित्रम्, citram) = ಆಶ್ಚರ್ಯ (is surprising)
ಯತ್ (यत्, yat) = ಎಂದರೆ (namely that)
ಸನ್ತಃ (सन्तः, santaḥ) = ಒಳ್ಳೆಯವರು (the good)
ಪರಾನುಗ್ರಹ (परानुग्रह, parānugraha) = ಬೇರೆಯವರಿಗೆ ಉಪಕಾರ ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ (in showing favour to others)
ತತ್ಪರಾಃ (तत्पराः, tatparāḥ) = ತೊಡಗಿರುತ್ತಾರೆ (are intent)
ನಹಿ (नहि, nahi) = ಖಂಡಿತ ಇಲ್ಲ (surely not)
ಸ್ವದೇಹ (स्वदेह, svadeha) = ತನ್ನ ಮೈಯ (of their own body)
ಶೈತ್ಯಾಯ (शैत्याय, śaityāya) = ತಂಪಿಗಾಗಿ (for the coolness)
ಜಾಯನ್ತೇ (जायन्ते, jāyante) = ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆ (are born)
ಚನ್ದನದ್ರುಮಾಃ (चन्दनद्रुमाः, candanadrumāḥ) = ಶ್ರೀಗಂಧದ ಮರಗಳು (sandalwood trees)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ಒಳ್ಳೆಯವರು ಬೇರೆಯವರಿಗೆ ಉಪಕಾರ ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಆಶ್ಚರ್ಯ ಏನಿದೆ. ಶ್ರೀಗಂಧದ ಮರಗಳು ತಮ್ಮ ಮೈ ತಂಪಾಗಿರಲಿ ಎಂದು ಹುಟ್ಟುವುದಿಲ್ಲ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

The good are intent on doing good to others. There is nothing surprising in that. Sandalwood trees are not born to keep their own bodies cool.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ಕಿಮತ್ರ ಚಿತ್ರಂ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಶ್ಲೋಕದ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ. ಅದು ಒಳ್ಳೆಯವರನ್ನು ಹೊಗಳುವುದಿಲ್ಲ, ಅವರ ನಡತೆಯನ್ನು ಸಹಜ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತದೆ. ಹೊಗಳಿಕೆಗಿಂತ ಇದು ದೊಡ್ಡ ಮಾತು.

The question kim atra chitram sets the tone. It does not praise the good; it calls their behaviour ordinary. That is a larger claim than praise.

ಶೈತ್ಯ ಎಂದರೆ ತಂಪು. ಶ್ರೀಗಂಧ ತಂಪು ಕೊಡುವುದು ತೇದಾಗ ಮಾತ್ರ, ಎಂದರೆ ತಾನು ಸವೆದಾಗ. ಶ್ಲೋಕ ಆ ಸವೆಯುವುದನ್ನು ಹೇಳದೆ ಬಿಟ್ಟಿದೆ. ಸ್ವದೇಹಶೈತ್ಯ ಎಂಬ ಪದದಲ್ಲಿ ಅದು ಸೂಚನೆಯಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ.

Shaitya is coolness. Sandalwood gives it only when it is ground down, that is, when it is worn away. The verse does not mention that wearing away. It is left as a hint inside the word svadehashaitya.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 45. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 45. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಪಾಠ ಕಲಿಸುವುದರಿಂದ ಕಲಿಸಿದವನಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಸಿಗುವುದು ಕಡಿಮೆ. ಸಮಯ ಹೋಗುತ್ತದೆ, ದಣಿವು ಉಳಿಯುತ್ತದೆ. ಆದರೂ ಕಲಿಸುವವರು ಕಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅದನ್ನು ತ್ಯಾಗ ಎಂದು ಕರೆಯುವುದಕ್ಕಿಂತ ಸ್ವಭಾವ ಎನ್ನುವುದೇ ಹತ್ತಿರ.

Teaching gives the teacher little directly. It takes time and leaves tiredness. Still those who teach go on teaching. Calling it sacrifice is less accurate than calling it their nature.

ಒಳ್ಳೆಯತನ ತನ್ನನ್ನು ಸವೆಸಿಕೊಳ್ಳುವುದೇ ಆಗಬೇಕು ಎಂದು ಇದನ್ನು ಓದುವುದು ಅಪಾಯ. ಶ್ರೀಗಂಧದ ಮರ ಬೆಳೆಯಲು ವರ್ಷಗಳು ಬೇಕು. ಸವೆಯುವವನೂ ಬೆಳೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಸಮಯ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬೇಕು.

Reading this as a call to wear yourself away is a risk. A sandal tree needs years to grow. Someone who is being ground down has to keep some time for growing too.