ಅಧರಂ ಮಧುರಂ ಎಂದು ಆರಂಭವಾಗುವ ಈ ಎಂಟು ಶ್ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಮಾತು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಬರುತ್ತದೆ: ಮಧುರಂ, ಸಿಹಿ. ಕೃಷ್ಣನ ತುಟಿ, ನಗು, ನಡಿಗೆ, ಕೊಳಲು, ಅವನು ಆಡುವ ಯಮುನೆ, ಅವನ ಹಸುಗಳು, ಎಲ್ಲವೂ ಸಿಹಿ. ಪ್ರತಿ ಶ್ಲೋಕದ ಕೊನೆಗೆ ಮಧುರಾಧಿಪತೇರಖಿಲಂ ಮಧುರಂ, ಮಧುರತೆಯ ಒಡೆಯನದು ಎಲ್ಲವೂ ಮಧುರ ಎಂಬ ಪಲ್ಲವಿ ಬರುತ್ತದೆ.
In these eight verses, which open with “Adharam madhuram”, one word comes back again and again: madhuram, sweet. Krishna’s lips, his smile, his walk, his flute, the Yamuna where he plays, his cows, all are sweet. Every verse ends with the refrain madhuradhipater akhilam madhuram: everything about the lord of sweetness is sweet.
ಇದರಲ್ಲಿ ತತ್ತ್ವದ ವಾದವಿಲ್ಲ, ಕಥೆಯ ನಿರೂಪಣೆಯೂ ಇಲ್ಲ. ಪ್ರೀತಿಸುವವನ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಪ್ರಿಯನದು ಎಲ್ಲವೂ ಇಷ್ಟವಾಗುವ ಭಾವವನ್ನೇ ಸರಳ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಡಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ಇದು ಮಕ್ಕಳಿಗೂ ಬೇಗ ಬಾಯಿಪಾಠವಾಗುತ್ತದೆ.
There is no philosophical argument here and no narrative. In the simplest words it sings the feeling of one who loves, to whose eyes everything about the beloved is dear. That is why even children learn it by heart so quickly.
ಪಾಠ (ಕನ್ನಡ)
ಅಧರಂ ಮಧುರಂ ವದನಂ ಮಧುರಂ
ನಯನಂ ಮಧುರಂ ಹಸಿತಂ ಮಧುರಮ್ ।
ಹೃದಯಂ ಮಧುರಂ ಗಮನಂ ಮಧುರಂ
ಮಧುರಾಧಿಪತೇರಖಿಲಂ ಮಧುರಮ್ ॥ 1 ॥
ವಚನಂ ಮಧುರಂ ಚರಿತಂ ಮಧುರಂ
ವಸನಂ ಮಧುರಂ ವಲಿತಂ ಮಧುರಮ್ ।
ಚಲಿತಂ ಮಧುರಂ ಭ್ರಮಿತಂ ಮಧುರಂ
ಮಧುರಾಧಿಪತೇರಖಿಲಂ ಮಧುರಮ್ ॥ 2 ॥
ವೇಣುರ್ಮಧುರೋ ರೇಣುರ್ಮಧುರಃ
ಪಾಣಿರ್ಮಧುರಃ ಪಾದೌ ಮಧುರೌ ।
ನೃತ್ಯಂ ಮಧುರಂ ಸಖ್ಯಂ ಮಧುರಂ
ಮಧುರಾಧಿಪತೇರಖಿಲಂ ಮಧುರಮ್ ॥ 3 ॥
ಗೀತಂ ಮಧುರಂ ಪೀತಂ ಮಧುರಂ
ಭುಕ್ತಂ ಮಧುರಂ ಸುಪ್ತಂ ಮಧುರಮ್ ।
ರೂಪಂ ಮಧುರಂ ತಿಲಕಂ ಮಧುರಂ
ಮಧುರಾಧಿಪತೇರಖಿಲಂ ಮಧುರಮ್ ॥ 4 ॥
ಕರಣಂ ಮಧುರಂ ತರಣಂ ಮಧುರಂ
ಹರಣಂ ಮಧುರಂ ಸ್ಮರಣಂ ಮಧುರಮ್ ।
ವಮಿತಂ ಮಧುರಂ ಶಮಿತಂ ಮಧುರಂ
ಮಧುರಾಧಿಪತೇರಖಿಲಂ ಮಧುರಮ್ ॥ 5 ॥
ಗುಂಜಾ ಮಧುರಾ ಮಾಲಾ ಮಧುರಾ
ಯಮುನಾ ಮಧುರಾ ವೀಚೀ ಮಧುರಾ ।
ಸಲಿಲಂ ಮಧುರಂ ಕಮಲಂ ಮಧುರಂ
ಮಧುರಾಧಿಪತೇರಖಿಲಂ ಮಧುರಮ್ ॥ 6 ॥
ಗೋಪೀ ಮಧುರಾ ಲೀಲಾ ಮಧುರಾ
ಯುಕ್ತಂ ಮಧುರಂ ಮುಕ್ತಂ ಮಧುರಮ್ ।
ದೃಷ್ಟಂ ಮಧುರಂ ಶಿಷ್ಟಂ ಮಧುರಂ
ಮಧುರಾಧಿಪತೇರಖಿಲಂ ಮಧುರಮ್ ॥ 7 ॥
ಗೋಪಾ ಮಧುರಾ ಗಾವೋ ಮಧುರಾ
ಯಷ್ಟಿರ್ಮಧುರಾ ಸೃಷ್ಟಿರ್ಮಧುರಾ ।
ದಲಿತಂ ಮಧುರಂ ಫಲಿತಂ ಮಧುರಂ
ಮಧುರಾಧಿಪತೇರಖಿಲಂ ಮಧುರಮ್ ॥ 8 ॥
ದೇವನಾಗರಿ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಪಾಠText in Devanagari
अधरं मधुरं वदनं मधुरं
नयनं मधुरं हसितं मधुरम् ।
हृदयं मधुरं गमनं मधुरं
मधुराधिपतेरखिलं मधुरम् ॥ 1 ॥
वचनं मधुरं चरितं मधुरं
वसनं मधुरं वलितं मधुरम् ।
चलितं मधुरं भ्रमितं मधुरं
मधुराधिपतेरखिलं मधुरम् ॥ 2 ॥
वेणुर्मधुरो रेणुर्मधुरः
पाणिर्मधुरः पादौ मधुरौ ।
नृत्यं मधुरं सख्यं मधुरं
मधुराधिपतेरखिलं मधुरम् ॥ 3 ॥
गीतं मधुरं पीतं मधुरं
भुक्तं मधुरं सुप्तं मधुरम् ।
रूपं मधुरं तिलकं मधुरं
मधुराधिपतेरखिलं मधुरम् ॥ 4 ॥
करणं मधुरं तरणं मधुरं
हरणं मधुरं स्मरणं मधुरम् ।
वमितं मधुरं शमितं मधुरं
मधुराधिपतेरखिलं मधुरम् ॥ 5 ॥
गुंजा मधुरा माला मधुरा
यमुना मधुरा वीची मधुरा ।
सलिलं मधुरं कमलं मधुरं
मधुराधिपतेरखिलं मधुरम् ॥ 6 ॥
गोपी मधुरा लीला मधुरा
युक्तं मधुरं मुक्तं मधुरम् ।
दृष्टं मधुरं शिष्टं मधुरं
मधुराधिपतेरखिलं मधुरम् ॥ 7 ॥
गोपा मधुरा गावो मधुरा
यष्टिर्मधुरा सृष्टिर्मधुरा ।
दलितं मधुरं फलितं मधुरं
मधुराधिपतेरखिलं मधुरम् ॥ 8 ॥
IAST ಲಿಪ್ಯಂತರದಲ್ಲಿ ಪಾಠText in IAST transliteration
adharaṃ madhuraṃ vadanaṃ madhuraṃ
nayanaṃ madhuraṃ hasitaṃ madhuram |
hṛdayaṃ madhuraṃ gamanaṃ madhuraṃ
madhurādhipaterakhilaṃ madhuram || 1 ||
vacanaṃ madhuraṃ caritaṃ madhuraṃ
vasanaṃ madhuraṃ valitaṃ madhuram |
calitaṃ madhuraṃ bhramitaṃ madhuraṃ
madhurādhipaterakhilaṃ madhuram || 2 ||
veṇurmadhuro reṇurmadhuraḥ
pāṇirmadhuraḥ pādau madhurau |
nṛtyaṃ madhuraṃ sakhyaṃ madhuraṃ
madhurādhipaterakhilaṃ madhuram || 3 ||
gītaṃ madhuraṃ pītaṃ madhuraṃ
bhuktaṃ madhuraṃ suptaṃ madhuram |
rūpaṃ madhuraṃ tilakaṃ madhuraṃ
madhurādhipaterakhilaṃ madhuram || 4 ||
karaṇaṃ madhuraṃ taraṇaṃ madhuraṃ
haraṇaṃ madhuraṃ smaraṇaṃ madhuram |
vamitaṃ madhuraṃ śamitaṃ madhuraṃ
madhurādhipaterakhilaṃ madhuram || 5 ||
guṃjā madhurā mālā madhurā
yamunā madhurā vīcī madhurā |
salilaṃ madhuraṃ kamalaṃ madhuraṃ
madhurādhipaterakhilaṃ madhuram || 6 ||
gopī madhurā līlā madhurā
yuktaṃ madhuraṃ muktaṃ madhuram |
dṛṣṭaṃ madhuraṃ śiṣṭaṃ madhuraṃ
madhurādhipaterakhilaṃ madhuram || 7 ||
gopā madhurā gāvo madhurā
yaṣṭirmadhurā sṛṣṭirmadhurā |
dalitaṃ madhuraṃ phalitaṃ madhuraṃ
madhurādhipaterakhilaṃ madhuram || 8 ||
ಶ್ಲೋಕಗಳ ಅರ್ಥ
- 1 ಅವನ ತುಟಿ ಮಧುರ, ಮುಖ ಮಧುರ, ಕಣ್ಣುಗಳು ಮಧುರ, ನಗು ಮಧುರ. ಅವನ ಹೃದಯ ಮಧುರ, ನಡಿಗೆ ಮಧುರ. ಮಧುರತೆಯ ಒಡೆಯನದು ಎಲ್ಲವೂ ಮಧುರ. (ಮಧುರಾಧಿಪತಿ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಮಧುರಾ ಅಂದರೆ ಮಥುರೆಯ ಒಡೆಯ ಎಂಬ ಅರ್ಥವೂ ಇದೆ.)
His lips are sweet, his face is sweet, his eyes are sweet, his smile is sweet. His heart is sweet, his walk is sweet. Everything about the lord of sweetness is sweet. (Madhuradhipati also means lord of Madhura, that is Mathura.) - 2 ಅವನ ಮಾತು ಮಧುರ, ಅವನ ಚರಿತೆ ಮಧುರ, ಉಡುಗೆ ಮಧುರ, ಬಳುಕಿ ನಿಲ್ಲುವ ಭಂಗಿ ಮಧುರ. ಅವನ ಚಲನೆ ಮಧುರ, ಅಲೆದಾಟ ಮಧುರ. ಮಧುರತೆಯ ಒಡೆಯನದು ಎಲ್ಲವೂ ಮಧುರ.
His words are sweet, his deeds are sweet, his clothes are sweet, the curve of his stance is sweet. His movement is sweet, his wandering is sweet. Everything about the lord of sweetness is sweet. - 3 ಅವನ ಕೊಳಲು ಮಧುರ, ಅವನ ಪಾದದ ಧೂಳು ಮಧುರ, ಕೈ ಮಧುರ, ಎರಡು ಪಾದಗಳು ಮಧುರ. ಅವನ ನೃತ್ಯ ಮಧುರ, ಸ್ನೇಹ ಮಧುರ. ಮಧುರತೆಯ ಒಡೆಯನದು ಎಲ್ಲವೂ ಮಧುರ.
His flute is sweet, the dust of his feet is sweet, his hand is sweet, his two feet are sweet. His dance is sweet, his friendship is sweet. Everything about the lord of sweetness is sweet. - 4 ಅವನ ಹಾಡು ಮಧುರ, ಅವನು ಕುಡಿಯುವುದು ಮಧುರ, ಉಣ್ಣುವುದು ಮಧುರ, ಮಲಗುವುದು ಮಧುರ. ಅವನ ರೂಪ ಮಧುರ, ಹಣೆಯ ತಿಲಕ ಮಧುರ. ಮಧುರತೆಯ ಒಡೆಯನದು ಎಲ್ಲವೂ ಮಧುರ. (ಪೀತಂ ಎಂಬುದನ್ನು ಅವನ ಹಳದಿ ಪೀತಾಂಬರ ಎಂದೂ ಓದುತ್ತಾರೆ.)
His song is sweet, his drinking is sweet, his eating is sweet, his sleeping is sweet. His form is sweet, the tilaka on his brow is sweet. Everything about the lord of sweetness is sweet. (Pitam is also read as his yellow garment.) - 5 ಅವನ ಕೆಲಸ ಮಧುರ, ಭವಸಾಗರವನ್ನು ದಾಟಿಸುವುದು ಮಧುರ, ಬೆಣ್ಣೆಯನ್ನೂ ಮನಸ್ಸನ್ನೂ ಕದಿಯುವುದು ಮಧುರ, ಅವನ ಸ್ಮರಣೆ ಮಧುರ. ಅವನು ಹೊರಸೂಸುವುದು ಮಧುರ, ಅವನ ಶಾಂತಿ ಮಧುರ. ಮಧುರತೆಯ ಒಡೆಯನದು ಎಲ್ಲವೂ ಮಧುರ. (ವಮಿತಂ ಎಂಬುದನ್ನು ಅವನು ಉಗಿದ ತಾಂಬೂಲ ಎಂದೂ, ಶಮಿತಂ ಎಂಬುದನ್ನು ಅವನು ಶಮನಗೊಳಿಸಿದ್ದು ಎಂದೂ ಕೆಲವರು ಓದುತ್ತಾರೆ.)
His doing is sweet, his ferrying us across the ocean of existence is sweet, his stealing, of butter and of hearts, is sweet, remembering him is sweet. What he pours forth is sweet, his calm is sweet. Everything about the lord of sweetness is sweet. (Some read vamitam as the betel he spits out, and shamitam as what he has quelled.) - 6 ಅವನ ಗುಲಗಂಜಿಯ ಸರ ಮಧುರ, ಹೂಮಾಲೆ ಮಧುರ, ಯಮುನೆ ಮಧುರ, ಅದರ ಅಲೆಗಳು ಮಧುರ. ಅದರ ನೀರು ಮಧುರ, ಅದರ ಕಮಲಗಳು ಮಧುರ. ಮಧುರತೆಯ ಒಡೆಯನದು ಎಲ್ಲವೂ ಮಧುರ.
His necklace of gunja berries is sweet, his garland is sweet, the Yamuna is sweet, its ripples are sweet. Its water is sweet, its lotuses are sweet. Everything about the lord of sweetness is sweet. - 7 ಗೋಪಿಯರು ಮಧುರ, ಅವನ ಲೀಲೆ ಮಧುರ, ಅವನ ಒಡನಾಟ ಮಧುರ, ಅಗಲಿಕೆ ಅಥವಾ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಧುರ. ಅವನ ನೋಟ ಮಧುರ, ಅವನ ಸೌಜನ್ಯ ಮಧುರ. ಮಧುರತೆಯ ಒಡೆಯನದು ಎಲ್ಲವೂ ಮಧುರ.
The gopis are sweet, his play is sweet, his company is sweet, his parting, or the freedom he gives, is sweet. His glance is sweet, his courtesy is sweet. Everything about the lord of sweetness is sweet. - 8 ಗೋಪಾಲರು ಮಧುರ, ಹಸುಗಳು ಮಧುರ, ಅವನ ಕೋಲು ಮಧುರ, ಅವನ ಸೃಷ್ಟಿ ಮಧುರ. ಅವನು ಮುರಿದದ್ದು ಮಧುರ, ಅವನಿಂದ ಫಲಿಸಿದ್ದು ಮಧುರ. ಮಧುರತೆಯ ಒಡೆಯನದು ಎಲ್ಲವೂ ಮಧುರ. (ದಲಿತಂ ಎಂಬುದನ್ನು ಅರಳಿದ್ದು ಎಂದೂ ಓದುತ್ತಾರೆ.)
The cowherds are sweet, the cows are sweet, his staff is sweet, his creation is sweet. What he breaks is sweet, what bears fruit through him is sweet. Everything about the lord of sweetness is sweet. (Dalitam is also read as what blossoms.)
ಈ ಸ್ತೋತ್ರದ ಬಗ್ಗೆAbout this hymn
ಮಧುರಾಷ್ಟಕ ಶ್ರೀ ವಲ್ಲಭಾಚಾರ್ಯರ (ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕಾಲ 1479 ರಿಂದ 1531) ರಚನೆ ಎಂದು ಪರಂಪರೆ ಒಪ್ಪುತ್ತದೆ. ಅವರು ಶುದ್ಧಾದ್ವೈತ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣನ ಅನುಗ್ರಹವನ್ನೇ (ಪುಷ್ಟಿ) ಮುಖ್ಯವೆನ್ನುವ ಪುಷ್ಟಿಮಾರ್ಗವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಈ ಪರಂಪರೆಯ ಹವೇಲಿ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಮಗುವಾಗಿ, ಪ್ರಿಯನಾಗಿ ಸೇವಿಸುವ ಭಾವ ಈ ಅಷ್ಟಕದಲ್ಲೂ ಕಾಣುತ್ತದೆ.
Tradition holds that Madhurashtakam was composed by Sri Vallabhacharya (1479 to 1531 by the traditional dates). He founded the Shuddhadvaita school and the Pushti marga, which places Krishna’s grace (pushti) at the centre. The mood of the Pushti marga haveli temples, where Krishna is served as a child and as the beloved, is present in this octet too.
ಪ್ರತಿ ಶ್ಲೋಕದ ಕೊನೆಯ ಸಾಲು ಮಧುರಾಧಿಪತೇರಖಿಲಂ ಮಧುರಂ. ಮಧುರಾಧಿಪತಿ ಎಂದರೆ ಮಧುರತೆಯ ಒಡೆಯ. ಅದಲ್ಲದೆ ಮಥುರೆಗೆ ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಮಧುರಾ ಎಂಬ ಹೆಸರೂ ಇರುವುದರಿಂದ, ಅದು ಮಥುರೆಯ ಒಡೆಯ ಎಂಬ ಶ್ಲೇಷೆಯನ್ನೂ ಹೊತ್ತಿದೆ.
The last line of every verse is madhuradhipater akhilam madhuram. Madhuradhipati means the lord of sweetness. Since Mathura is also called Madhura in Sanskrit, the word carries a second sense as well: the lord of Mathura.
ಪ್ರತಿ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪದಗಳು, ಪ್ರತಿ ಪದದ ನಂತರ ಮಧುರಂ. ಮೊದಲ ಶ್ಲೋಕಗಳು ಕೃಷ್ಣನ ದೇಹ ಮತ್ತು ನಡೆನುಡಿಯನ್ನು, ನಂತರದವು ಅವನ ಸುತ್ತಲಿನ ಜಗತ್ತನ್ನು, ಯಮುನೆ, ಗೋಪಿಯರು, ಗೋವುಗಳನ್ನು ಹೆಸರಿಸುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ಪದಗಳು (ವಮಿತಂ, ಶಮಿತಂ, ದಲಿತಂ, ಶಿಷ್ಟಂ) ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಅರ್ಥ ಕೊಡುತ್ತವೆ, ಅಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಅರ್ಥದೊಡನೆ ಇನ್ನೊಂದನ್ನೂ ಸೂಚಿಸಿದ್ದೇವೆ.
Each line holds two words, each followed by madhuram. The first verses name Krishna’s body and ways, the later ones the world around him: the Yamuna, the gopis, the cows. Some words (vamitam, shamitam, dalitam, shishtam) bear more than one sense, and there we have noted a second reading beside the main one.
ಪಾಠವನ್ನು stotranidhi ಆವೃತ್ತಿಯಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದೇವೆ. ಈ ಅಷ್ಟಕಕ್ಕೆ ಫಲಶ್ರುತಿ ಇಲ್ಲ, ಎಂಟು ಶ್ಲೋಕಗಳಲ್ಲೇ ಅದು ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ.
The text follows the stotranidhi edition. The octet has no phalashruti and ends with the eighth verse.
ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಿದ್ದೇವೆ. · Sources: several. Where readings differ, the difference is noted here.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಅಡುಗೆಮನೆಯಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಊಟ ಬಡಿಸುವ ತಾಯಿ ಅವರು ಉಣ್ಣುವುದನ್ನು, ತುಟಿಗೆ ಅಂಟಿದ ಅನ್ನವನ್ನು, ಅವರ ಅರ್ಧ ಮಾತನ್ನು ಕೂಡ ಸಿಹಿಯಾಗಿಯೇ ನೋಡುತ್ತಾಳೆ. ಪ್ರೀತಿ ಇದ್ದಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಸಂಗತಿಗಳೂ ಸವಿಯಾಗುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಮಧುರಾಷ್ಟಕ ಸರಳವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ.
A mother serving food to her children in the kitchen finds sweetness in the way they eat, in the rice stuck to a lip, even in their half finished sentences. Madhurashtakam says simply that where there is love, even small things become sweet.
ನಾವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹತ್ತಿರದವರ ಕೊರತೆಗಳನ್ನೇ ಬೇಗ ಗಮನಿಸುತ್ತೇವೆ. ದಿನಕ್ಕೆ ಒಮ್ಮೆಯಾದರೂ ಅವರಲ್ಲಿ ಇಷ್ಟವಾಗುವ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ವಿಷಯವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು ಈ ಅಷ್ಟಕದ ನೋಟವನ್ನು ನಮ್ಮ ಬದುಕಿಗೆ ತರುವ ಒಂದು ದಾರಿ.
We are usually quick to notice the faults of those closest to us. To notice, once a day at least, one small thing we like in them is one way of bringing the gaze of this octet into our own lives.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ