ಸತ್ಯಂ ಜ್ಞಾನಮನಂತಂ ಎಂಬ ಉಪನಿಷತ್ತಿನ ಮಾತಿನಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುವ ಈ ಅಷ್ಟಕದ ಮುಂದಿನ ಸಾಲಿನಲ್ಲೇ ಆ ಪರಬ್ರಹ್ಮ ಗೋಶಾಲೆಯ ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ಅಂಬೆಗಾಲಿಡುತ್ತಾನೆ. ಇಡೀ ಸ್ತೋತ್ರ ಇಂತಹ ಜೋಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತದೆ: ಆಕಾರವಿಲ್ಲದವನು ಜಗತ್ತೇ ಆಕಾರವಾದವನು, ಆಹಾರವಿಲ್ಲದವನು ಬೆಣ್ಣೆ ತಿನ್ನುವವನು. ಪ್ರತಿ ಶ್ಲೋಕದ ಕೊನೆಗೆ ಪ್ರಣಮತ ಗೋವಿಂದಂ ಪರಮಾನಂದಂ, ಪರಮಾನಂದನಾದ ಗೋವಿಂದನಿಗೆ ನಮಿಸಿರಿ ಎಂಬ ಕರೆ ಬರುತ್ತದೆ.
This octet opens with the Upanishadic words “satyam jnanam anantam”, and in the very next line that supreme Brahman is crawling in the courtyard of the cowshed. The whole hymn moves in such pairs: formless, yet with the world as his form, needing no food, yet eating butter. Each verse closes with the call pranamata govindam paramanandam: bow to Govinda, who is supreme bliss.
ಈ ವಿರೋಧಾಭಾಸಗಳು ಅದ್ವೈತದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತವೆ. ಪರಮಾರ್ಥದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮ ನಿರ್ಗುಣ, ಮಾಯೆಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಅದೇ ಲೀಲೆಯಾಡುವ ಕೃಷ್ಣ. ಪ್ರತಿ ಶ್ಲೋಕದ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಜೋಡಿಯನ್ನು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಬಿಡಿಸಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.
These paradoxes make sense from the standpoint of Advaita. In ultimate truth Brahman is without attributes, and at the level of maya the same reality is Krishna at play. In the meaning of each verse we have briefly untied each pair.
ಪಾಠ (ಕನ್ನಡ)
ಸತ್ಯಂ ಜ್ಞಾನಮನಂತಂ ನಿತ್ಯಮನಾಕಾಶಂ ಪರಮಾಕಾಶಂ
ಗೋಷ್ಠಪ್ರಾಂಗಣರಿಂಖಣಲೋಲಮನಾಯಾಸಂ ಪರಮಾಯಾಸಮ್ ।
ಮಾಯಾಕಲ್ಪಿತನಾನಾಕಾರಮನಾಕಾರಂ ಭುವನಾಕಾರಂ
ಕ್ಷ್ಮಾಮಾನಾಥಮನಾಥಂ ಪ್ರಣಮತ ಗೋವಿಂದಂ ಪರಮಾನಂದಮ್ ॥ 1 ॥
ಮೃತ್ಸ್ನಾಮತ್ಸೀಹೇತಿ ಯಶೋದಾತಾಡನಶೈಶವಸಂತ್ರಾಸಂ
ವ್ಯಾದಿತವಕ್ತ್ರಾಲೋಕಿತಲೋಕಾಲೋಕಚತುರ್ದಶಲೋಕಾಲಿಮ್ ।
ಲೋಕತ್ರಯಪುರಮೂಲಸ್ತಂಭಂ ಲೋಕಾಲೋಕಮನಾಲೋಕಂ
ಲೋಕೇಶಂ ಪರಮೇಶಂ ಪ್ರಣಮತ ಗೋವಿಂದಂ ಪರಮಾನಂದಮ್ ॥ 2 ॥
ತ್ರೈವಿಷ್ಟಪರಿಪುವೀರಘ್ನಂ ಕ್ಷಿತಿಭಾರಘ್ನಂ ಭವರೋಗಘ್ನಂ
ಕೈವಲ್ಯಂ ನವನೀತಾಹಾರಮನಾಹಾರಂ ಭುವನಾಹಾರಮ್ ।
ವೈಮಲ್ಯಸ್ಫುಟಚೇತೋವೃತ್ತಿವಿಶೇಷಾಭಾಸಮನಾಭಾಸಂ
ಶೈವಂ ಕೇವಲಶಾಂತಂ ಪ್ರಣಮತ ಗೋವಿಂದಂ ಪರಮಾನಂದಮ್ ॥ 3 ॥
ಗೋಪಾಲಂ ಪ್ರಭುಲೀಲಾವಿಗ್ರಹಗೋಪಾಲಂ ಕುಲಗೋಪಾಲಂ
ಗೋಪೀಖೇಲನಗೋವರ್ಧನಧೃತಿಲೀಲಾಲಾಲಿತಗೋಪಾಲಮ್ ।
ಗೋಭಿರ್ನಿಗದಿತಗೋವಿಂದಸ್ಫುಟನಾಮಾನಂ ಬಹುನಾಮಾನಂ
ಗೋಧೀಗೋಚರದೂರಂ ಪ್ರಣಮತ ಗೋವಿಂದಂ ಪರಮಾನಂದಮ್ ॥ 4 ॥
ಗೋಪೀಮಂಡಲಗೋಷ್ಠೀಭೇದಂ ಭೇದಾವಸ್ಥಮಭೇದಾಭಂ
ಶಶ್ವದ್ಗೋಖುರನಿರ್ಧೂತೋದ್ಗತಧೂಳೀಧೂಸರಸೌಭಾಗ್ಯಮ್ ।
ಶ್ರದ್ಧಾಭಕ್ತಿಗೃಹೀತಾನಂದಮಚಿಂತ್ಯಂ ಚಿಂತಿತಸದ್ಭಾವಂ
ಚಿಂತಾಮಣಿಮಹಿಮಾನಂ ಪ್ರಣಮತ ಗೋವಿಂದಂ ಪರಮಾನಂದಮ್ ॥ 5 ॥
ಸ್ನಾನವ್ಯಾಕುಲಯೋಷಿದ್ವಸ್ತ್ರಮುಪಾದಾಯಾಗಮುಪಾರೂಢಂ
ವ್ಯಾದಿತ್ಸಂತೀರಥ ದಿಗ್ವಸ್ತ್ರಾ ದಾತುಮುಪಾಕರ್ಷಂತಂ ತಾಃ ।
ನಿರ್ಧೂತದ್ವಯಶೋಕವಿಮೋಹಂ ಬುದ್ಧಂ ಬುದ್ಧೇರಂತಃಸ್ಥಂ
ಸತ್ತಾಮಾತ್ರಶರೀರಂ ಪ್ರಣಮತ ಗೋವಿಂದಂ ಪರಮಾನಂದಮ್ ॥ 6 ॥
ಕಾಂತಂ ಕಾರಣಕಾರಣಮಾದಿಮನಾದಿಂ ಕಾಲಘನಾಭಾಸಂ
ಕಾಳಿಂದೀಗತಕಾಳಿಯಶಿರಸಿ ಸುನೃತ್ಯಂತಂ ಮುಹುರತ್ಯಂತಮ್ ।
ಕಾಲಂ ಕಾಲಕಲಾತೀತಂ ಕಲಿತಾಶೇಷಂ ಕಲಿದೋಷಘ್ನಂ
ಕಾಲತ್ರಯಗತಿಹೇತುಂ ಪ್ರಣಮತ ಗೋವಿಂದಂ ಪರಮಾನಂದಮ್ ॥ 7 ॥
ಬೃಂದಾವನಭುವಿ ಬೃಂದಾರಕಗಣಬೃಂದಾರಾಧಿತವಂದ್ಯಾಯಾಂ
ಕುಂದಾಭಾಮಲಮಂದಸ್ಮೇರಸುಧಾನಂದಂ ಸುಮಹಾನಂದಮ್ ।
ವಂದ್ಯಾಶೇಷಮಹಾಮುನಿಮಾನಸವಂದ್ಯಾನಂದಪದದ್ವಂದ್ವಂ
ನಂದ್ಯಾಶೇಷಗುಣಾಬ್ಧಿಂ ಪ್ರಣಮತ ಗೋವಿಂದಂ ಪರಮಾನಂದಮ್ ॥ 8 ॥
ಫಲಶ್ರುತಿ
ಗೋವಿಂದಾಷ್ಟಕಮೇತದಧೀತೇ ಗೋವಿಂದಾರ್ಪಿತಚೇತಾ ಯೋ
ಗೋವಿಂದಾಚ್ಯುತ ಮಾಧವ ವಿಷ್ಣೋ ಗೋಕುಲನಾಯಕ ಕೃಷ್ಣೇತಿ ।
ಗೋವಿಂದಾಂಘ್ರಿಸರೋಜಧ್ಯಾನಸುಧಾಜಲಧೌತಸಮಸ್ತಾಘೋ
ಗೋವಿಂದಂ ಪರಮಾನಂದಾಮೃತಮಂತಃಸ್ಥಂ ಸ ತಮಭ್ಯೇತಿ ॥ 9 ॥
ದೇವನಾಗರಿ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಪಾಠText in Devanagari
सत्यं ज्ञानमनंतं नित्यमनाकाशं परमाकाशं
गोष्ठप्रांगणरिंखणलोलमनायासं परमायासम् ।
मायाकल्पितनानाकारमनाकारं भुवनाकारं
क्ष्मामानाथमनाथं प्रणमत गोविंदं परमानंदम् ॥ 1 ॥
मृत्स्नामत्सीहेति यशोदाताडनशैशवसंत्रासं
व्यादितवक्त्रालोकितलोकालोकचतुर्दशलोकालिम् ।
लोकत्रयपुरमूलस्तंभं लोकालोकमनालोकं
लोकेशं परमेशं प्रणमत गोविंदं परमानंदम् ॥ 2 ॥
त्रैविष्टपरिपुवीरघ्नं क्षितिभारघ्नं भवरोगघ्नं
कैवल्यं नवनीताहारमनाहारं भुवनाहारम् ।
वैमल्यस्फुटचेतोवृत्तिविशेषाभासमनाभासं
शैवं केवलशांतं प्रणमत गोविंदं परमानंदम् ॥ 3 ॥
गोपालं प्रभुलीलाविग्रहगोपालं कुलगोपालं
गोपीखेलनगोवर्धनधृतिलीलालालितगोपालम् ।
गोभिर्निगदितगोविंदस्फुटनामानं बहुनामानं
गोधीगोचरदूरं प्रणमत गोविंदं परमानंदम् ॥ 4 ॥
गोपीमंडलगोष्ठीभेदं भेदावस्थमभेदाभं
शश्वद्गोखुरनिर्धूतोद्गतधूळीधूसरसौभाग्यम् ।
श्रद्धाभक्तिगृहीतानंदमचिंत्यं चिंतितसद्भावं
चिंतामणिमहिमानं प्रणमत गोविंदं परमानंदम् ॥ 5 ॥
स्नानव्याकुलयोषिद्वस्त्रमुपादायागमुपारूढं
व्यादित्संतीरथ दिग्वस्त्रा दातुमुपाकर्षंतं ताः ।
निर्धूतद्वयशोकविमोहं बुद्धं बुद्धेरंतःस्थं
सत्तामात्रशरीरं प्रणमत गोविंदं परमानंदम् ॥ 6 ॥
कांतं कारणकारणमादिमनादिं कालघनाभासं
काळिंदीगतकाळियशिरसि सुनृत्यंतं मुहुरत्यंतम् ।
कालं कालकलातीतं कलिताशेषं कलिदोषघ्नं
कालत्रयगतिहेतुं प्रणमत गोविंदं परमानंदम् ॥ 7 ॥
बृंदावनभुवि बृंदारकगणबृंदाराधितवंद्यायां
कुंदाभामलमंदस्मेरसुधानंदं सुमहानंदम् ।
वंद्याशेषमहामुनिमानसवंद्यानंदपदद्वंद्वं
नंद्याशेषगुणाब्धिं प्रणमत गोविंदं परमानंदम् ॥ 8 ॥
ಫಲಶ್ರುತಿ
गोविंदाष्टकमेतदधीते गोविंदार्पितचेता यो
गोविंदाच्युत माधव विष्णो गोकुलनायक कृष्णेति ।
गोविंदांघ्रिसरोजध्यानसुधाजलधौतसमस्ताघो
गोविंदं परमानंदामृतमंतःस्थं स तमभ्येति ॥ 9 ॥
IAST ಲಿಪ್ಯಂತರದಲ್ಲಿ ಪಾಠText in IAST transliteration
satyaṃ jñānamanaṃtaṃ nityamanākāśaṃ paramākāśaṃ
goṣṭhaprāṃgaṇariṃkhaṇalolamanāyāsaṃ paramāyāsam |
māyākalpitanānākāramanākāraṃ bhuvanākāraṃ
kṣmāmānāthamanāthaṃ praṇamata goviṃdaṃ paramānaṃdam || 1 ||
mṛtsnāmatsīheti yaśodātāḍanaśaiśavasaṃtrāsaṃ
vyāditavaktrālokitalokālokacaturdaśalokālim |
lokatrayapuramūlastaṃbhaṃ lokālokamanālokaṃ
lokeśaṃ parameśaṃ praṇamata goviṃdaṃ paramānaṃdam || 2 ||
traiviṣṭaparipuvīraghnaṃ kṣitibhāraghnaṃ bhavarogaghnaṃ
kaivalyaṃ navanītāhāramanāhāraṃ bhuvanāhāram |
vaimalyasphuṭacetovṛttiviśeṣābhāsamanābhāsaṃ
śaivaṃ kevalaśāṃtaṃ praṇamata goviṃdaṃ paramānaṃdam || 3 ||
gopālaṃ prabhulīlāvigrahagopālaṃ kulagopālaṃ
gopīkhelanagovardhanadhṛtilīlālālitagopālam |
gobhirnigaditagoviṃdasphuṭanāmānaṃ bahunāmānaṃ
godhīgocaradūraṃ praṇamata goviṃdaṃ paramānaṃdam || 4 ||
gopīmaṃḍalagoṣṭhībhedaṃ bhedāvasthamabhedābhaṃ
śaśvadgokhuranirdhūtodgatadhūḷīdhūsarasaubhāgyam |
śraddhābhaktigṛhītānaṃdamaciṃtyaṃ ciṃtitasadbhāvaṃ
ciṃtāmaṇimahimānaṃ praṇamata goviṃdaṃ paramānaṃdam || 5 ||
snānavyākulayoṣidvastramupādāyāgamupārūḍhaṃ
vyāditsaṃtīratha digvastrā dātumupākarṣaṃtaṃ tāḥ |
nirdhūtadvayaśokavimohaṃ buddhaṃ buddheraṃtaḥsthaṃ
sattāmātraśarīraṃ praṇamata goviṃdaṃ paramānaṃdam || 6 ||
kāṃtaṃ kāraṇakāraṇamādimanādiṃ kālaghanābhāsaṃ
kāḷiṃdīgatakāḷiyaśirasi sunṛtyaṃtaṃ muhuratyaṃtam |
kālaṃ kālakalātītaṃ kalitāśeṣaṃ kalidoṣaghnaṃ
kālatrayagatihetuṃ praṇamata goviṃdaṃ paramānaṃdam || 7 ||
bṛṃdāvanabhuvi bṛṃdārakagaṇabṛṃdārādhitavaṃdyāyāṃ
kuṃdābhāmalamaṃdasmerasudhānaṃdaṃ sumahānaṃdam |
vaṃdyāśeṣamahāmunimānasavaṃdyānaṃdapadadvaṃdvaṃ
naṃdyāśeṣaguṇābdhiṃ praṇamata goviṃdaṃ paramānaṃdam || 8 ||
ಫಲಶ್ರುತಿ
goviṃdāṣṭakametadadhīte goviṃdārpitacetā yo
goviṃdācyuta mādhava viṣṇo gokulanāyaka kṛṣṇeti |
goviṃdāṃghrisarojadhyānasudhājaladhautasamastāgho
goviṃdaṃ paramānaṃdāmṛtamaṃtaḥsthaṃ sa tamabhyeti || 9 ||
ಶ್ಲೋಕಗಳ ಅರ್ಥ
- 1 ಸತ್ಯ, ಜ್ಞಾನ, ಅನಂತ ಮತ್ತು ನಿತ್ಯನಾದವನು (ತೈತ್ತಿರೀಯ ಉಪನಿಷತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ), ಭೂತಾಕಾಶವಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳು ಆಕಾಶ ಎಂದು ಕರೆಯುವ ಪರಮಾಕಾಶ. ಗೋಶಾಲೆಯ ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ಅಂಬೆಗಾಲಿಡುವುದರಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತನಾದವನು, ಬ್ರಹ್ಮವಾಗಿ ಯಾವ ಶ್ರಮವೂ ಇಲ್ಲದವನು, ಆದರೆ ಮಗುವಾಗಿ ತುಂಬ ದಣಿಯುವವನು. ಮಾಯೆಯಿಂದ ಕಲ್ಪಿತವಾದ ನಾನಾ ಆಕಾರಗಳುಳ್ಳವನು, ನಿಜದಲ್ಲಿ ನಿರಾಕಾರನು, ಜಗತ್ತೇ ಆಕಾರವಾದವನು, ಭೂದೇವಿ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಿಯರ ನಾಥನು, ತನಗೆ ಮೇಲೆ ಯಾವ ನಾಥನೂ ಇಲ್ಲದವನು. ಪರಮಾನಂದನಾದ ಆ ಗೋವಿಂದನಿಗೆ ನಮಿಸಿರಿ.
Truth, knowledge, the infinite and the eternal (as the Taittiriya Upanishad defines Brahman), not the elemental sky, yet the supreme space that the Upanishads call akasha. Fond of crawling about the courtyard of the cowshed: as Brahman he knows no effort, yet as a child he tires himself out. He has many forms imagined through maya, yet is in truth formless, yet has the world itself as his form. He is lord of the Earth and of Lakshmi, and himself has no lord above him. Bow to Govinda, the supreme bliss. - 2 “ಇಲ್ಲಿ ಮಣ್ಣು ತಿನ್ನುತ್ತಿದ್ದೀಯಾ” ಎಂದು ಯಶೋದೆ ಗದರಿ ಹೊಡೆಯಲು ಬಂದಾಗ ಮಗುವಿನಂತೆ ಹೆದರಿದವನು, ಬಾಯಿ ತೆರೆದು ಲೋಕಾಲೋಕ ಪರ್ವತದವರೆಗಿನ ಹದಿನಾಲ್ಕು ಲೋಕಗಳನ್ನು ಅವಳಿಗೆ ತೋರಿಸಿದವನು (ಲೋಕಾಲೋಕ ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಲೋಕಗಳ ಅಂಚನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದ ಪರ್ವತ). ಮೂರು ಲೋಕಗಳೆಂಬ ನಗರದ ಮೂಲಸ್ತಂಭನು, ಲೋಕಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಬೆಳಗುವವನು, ಆದರೆ ಯಾವುದಕ್ಕೂ ತಾನು ಕಾಣದವನು. ಲೋಕೇಶನೂ ಪರಮೇಶನೂ ಆದ, ಪರಮಾನಂದನಾದ ಆ ಗೋವಿಂದನಿಗೆ ನಮಿಸಿರಿ.
He who, as a child, was frightened when Yashoda scolded him and came to beat him, saying “you are eating mud here!”, and who opened his mouth and showed her the fourteen worlds out to the Lokaloka mountain (in the Puranas, the range that rings the edge of the worlds). The central pillar of the city of the three worlds, the one who lights up all the worlds, yet himself is seen by nothing. Lord of the worlds, the supreme lord: bow to Govinda, the supreme bliss. - 3 ಸ್ವರ್ಗದ ಶತ್ರುಗಳಾದ ಅಸುರ ವೀರರನ್ನು ಕೊಂದವನು, ಭೂಮಿಯ ಭಾರವನ್ನು ಇಳಿಸಿದವನು, ಸಂಸಾರವೆಂಬ ರೋಗವನ್ನು ನೀಗಿಸುವವನು, ಕೈವಲ್ಯವೇ ಆದವನು. ಬೆಣ್ಣೆ ತಿನ್ನುವವನು, ಆದರೆ ಯಾವ ಆಹಾರವೂ ಬೇಕಿಲ್ಲದವನು, ಪ್ರಳಯದಲ್ಲಿ ಲೋಕಗಳನ್ನೇ ಆಹಾರ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವವನು. ನಿರ್ಮಲವಾದ ಮನಸ್ಸಿನ ಒಂದು ವಿಶೇಷ ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೊಳೆಯುವವನು, ಆದರೆ ತಾನು ಯಾವುದೇ ಅರಿವಿನ ವಿಷಯವಾಗದವನು (ಅದ್ವೈತದಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧ ಮನಸ್ಸು ಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ಪ್ರತಿಫಲಿಸುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಬ್ರಹ್ಮ ಸ್ವಯಂಪ್ರಕಾಶ). ಮಂಗಳಕರನೂ ಕೇವಲ ಶಾಂತನೂ ಆದ, ಪರಮಾನಂದನಾದ ಆ ಗೋವಿಂದನಿಗೆ ನಮಿಸಿರಿ.
Slayer of the demon heroes who were enemies of heaven, remover of the earth’s burden, curer of the disease of worldly existence, liberation itself. He eats butter, yet needs no food, yet at the dissolution takes the worlds themselves as his food. He shines clearly in a particular state of a pure mind, yet is never an object that appears (in Advaita a pure mind reflects Brahman, but Brahman is self luminous). Auspicious, peace alone: bow to Govinda, the supreme bliss. - 4 ಗೋವುಗಳನ್ನು ಕಾಯುವ ಗೋಪಾಲನು, ಪ್ರಭುವಾಗಿದ್ದೂ ಲೀಲೆಗಾಗಿ ಗೋಪಾಲನ ದೇಹ ಧರಿಸಿದವನು, ಗೊಲ್ಲರ ಕುಲದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ ಆ ಕುಲವನ್ನು ಕಾಪಾಡಿದವನು. ಗೋಪಿಯರೊಡನೆ ಆಟ ಮತ್ತು ಗೋವರ್ಧನ ಗಿರಿಯನ್ನು ಎತ್ತಿದ ಲೀಲೆಯಿಂದ ಗೋಪರನ್ನು ಮುದ್ದಿಸಿದವನು. ಗೋವುಗಳೇ ಗೋವಿಂದ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೆಸರಿಟ್ಟವನು, ಅನೇಕ ಹೆಸರುಗಳುಳ್ಳವನು, ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿಗೂ ಬುದ್ಧಿಗೂ ದೂರವಾದವನು. ಪರಮಾನಂದನಾದ ಆ ಗೋವಿಂದನಿಗೆ ನಮಿಸಿರಿ. (ಗೋ ಎಂಬ ಪದಕ್ಕೆ ಹಸು, ಮಾತು ಅಥವಾ ವೇದ, ಇಂದ್ರಿಯ ಎಂಬ ಅರ್ಥಗಳಿವೆ. ಗೋಭಿಃ ಎಂಬುದನ್ನು ವೇದವಾಣಿಗಳಿಂದ ಎಂದೂ, ಗೋಧೀ ಎಂಬುದನ್ನು ಇಂದ್ರಿಯ ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿ ಎಂದೂ ಓದುತ್ತಾರೆ.)
Gopala, protector of cows, the lord who took the body of a cowherd for play, the cowherd of his clan who was born into it and guarded it. He delighted the cowherds with his games with the gopis and his play of lifting Mount Govardhana. The cows themselves clearly named him Govinda, and he has many names, yet he is far beyond the reach of senses and mind. Bow to Govinda, the supreme bliss. (The word go means cow, speech or the Veda, and sense organ. Gobhih is also read as “by the words of the Veda”, and godhi as senses and intellect.) - 5 ಗೋಪಿಯರ ಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬಳ ಬಳಿಯೂ ಬೇರೆ ಬೇರೆಯಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡವನು (ರಾಸಲೀಲೆಯ ಪ್ರಸಂಗ), ಹೀಗೆ ಭೇದದಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೂ ಅಭೇದನಾಗಿ ಹೊಳೆಯುವವನು. ಹಸುಗಳ ಗೊರಸುಗಳು ಸದಾ ಎಬ್ಬಿಸುವ ಧೂಳಿನಿಂದ ಬೂದುಬಣ್ಣವಾದ ಸೌಂದರ್ಯವುಳ್ಳವನು. ಶ್ರದ್ಧೆ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಹಿಡಿಯಬಹುದಾದ ಆನಂದವಾದವನು, ಚಿಂತನೆಗೆ ನಿಲುಕದಿದ್ದರೂ ಧ್ಯಾನಿಸುವವರಿಗೆ ತನ್ನ ನಿಜಸ್ವರೂಪವನ್ನು ತೋರುವವನು, ಚಿಂತಾಮಣಿಯಂತಹ ಮಹಿಮೆಯುಳ್ಳವನು. ಪರಮಾನಂದನಾದ ಆ ಗೋವಿಂದನಿಗೆ ನಮಿಸಿರಿ.
He who, in the circle of the gopis, appeared separately beside each one (the story of the rasa dance), and so, though present in difference, shines as the one without difference. Whose beauty is greyed by the dust always raised by the hooves of the cows. The bliss that is grasped through faith and devotion, inconceivable, yet revealing his true being to those who meditate on him, glorious as the wish granting chintamani gem: bow to Govinda, the supreme bliss. - 6 ಸ್ನಾನದಲ್ಲಿ ಮಗ್ನರಾಗಿದ್ದ ಗೋಪಿಯರ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಂಡು ಮರವನ್ನು ಏರಿದವನು, ಬಟ್ಟೆ ಮರಳಿ ಪಡೆಯಲು ಬಯಸಿದ ಆ ವಸ್ತ್ರಹೀನರನ್ನು ಅವುಗಳನ್ನು ಕೊಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ತನ್ನ ಬಳಿಗೆ ಕರೆದವನು (ಭಾಗವತದ ವಸ್ತ್ರಾಪಹರಣ ಪ್ರಸಂಗ). ದ್ವೈತದಿಂದ ಹುಟ್ಟುವ ಶೋಕ ಮೋಹಗಳನ್ನು ತೊಡೆದುಹಾಕಿದವನು, ಸ್ವಯಂ ಅರಿವೇ ಆದವನು, ಬುದ್ಧಿಯ ಒಳಗೆ ನೆಲೆಸಿರುವವನು, ಕೇವಲ ಅಸ್ತಿತ್ವವೇ ದೇಹವಾದವನು. ಪರಮಾನಂದನಾದ ಆ ಗೋವಿಂದನಿಗೆ ನಮಿಸಿರಿ.
He who took up the clothes of the women absorbed in bathing and climbed a tree, and who drew those unclad women towards him, as they wished to have them back, in order to return them (the episode of the stolen garments in the Bhagavata). He who has shaken off the grief and delusion born of duality, who is awareness itself, who dwells within the intellect, whose only body is pure existence: bow to Govinda, the supreme bliss. - 7 ಮನೋಹರನು, ಕಾರಣಗಳಿಗೂ ಕಾರಣನು, ಆದಿಯಾಗಿದ್ದೂ ಅನಾದಿಯಾದವನು, ಕಪ್ಪು ಮಳೆಮೋಡದಂತೆ ಹೊಳೆಯುವವನು. ಕಾಳಿಂದಿ ಅಂದರೆ ಯಮುನೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಕಾಳಿಯ ಸರ್ಪದ ಹೆಡೆಯ ಮೇಲೆ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಅತಿಶಯವಾಗಿ ನರ್ತಿಸಿದವನು. ಕಾಲವೇ ಆಗಿದ್ದೂ ಕಾಲದ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಮೀರಿದವನು, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತನ್ನಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದಿರುವವನು, ಕಲಿಯುಗದ ದೋಷಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವವನು, ಮೂರು ಕಾಲಗಳ ಚಲನೆಗೆ ಕಾರಣನಾದವನು. ಪರಮಾನಂದನಾದ ಆ ಗೋವಿಂದನಿಗೆ ನಮಿಸಿರಿ.
The lovely one, cause of all causes, the first yet without beginning, shining like a dark rain cloud. He danced again and again, with abandon, on the hoods of the serpent Kaliya in the Kalindi, that is the Yamuna. Time itself, yet beyond the divisions of time, holding all things within him, destroyer of the faults of the Kali age, the cause of the movement of past, present and future: bow to Govinda, the supreme bliss. - 8 ದೇವತೆಗಳ ಗಣಗಳು ಆರಾಧಿಸುವ, ವಂದನೀಯವಾದ ಬೃಂದಾವನದ ನೆಲದಲ್ಲಿ, ಮಲ್ಲಿಗೆಯಂತೆ ನಿರ್ಮಲವಾಗಿ ಹೊಳೆಯುವ ಮಂದಹಾಸದ ಅಮೃತದಿಂದ ಆನಂದ ಕೊಡುವವನು, ಮಹಾ ಆನಂದಸ್ವರೂಪನು. ತಾವೇ ಪೂಜ್ಯರಾದ ಎಲ್ಲ ಮಹಾಮುನಿಗಳು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ವಂದಿಸುವ ಆನಂದಮಯ ಪಾದಗಳ ಜೋಡಿಯುಳ್ಳವನು, ಸ್ತುತಿಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ಎಲ್ಲ ಗುಣಗಳ ಸಾಗರನು. ಪರಮಾನಂದನಾದ ಆ ಗೋವಿಂದನಿಗೆ ನಮಿಸಿರಿ.
In the land of Vrindavana, worthy of reverence and worshipped by the hosts of the gods, he gladdens with the nectar of his gentle smile, pure and bright as jasmine, and is great bliss itself. His pair of blissful feet is revered in the minds of all the great sages, who are themselves worthy of reverence, and he is an ocean of every praiseworthy quality: bow to Govinda, the supreme bliss. - 9 ಗೋವಿಂದನಿಗೆ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ, “ಗೋವಿಂದ, ಅಚ್ಯುತ, ಮಾಧವ, ವಿಷ್ಣು, ಗೋಕುಲನಾಯಕ, ಕೃಷ್ಣ” ಎನ್ನುತ್ತ ಯಾರು ಈ ಗೋವಿಂದಾಷ್ಟಕವನ್ನು ಪಠಿಸುತ್ತಾರೋ, ಗೋವಿಂದನ ಪಾದಕಮಲಗಳ ಧ್ಯಾನವೆಂಬ ಅಮೃತಜಲದಿಂದ ಅವರ ಪಾಪಗಳೆಲ್ಲ ತೊಳೆದುಹೋಗುತ್ತವೆ. ಅವರು ತಮ್ಮ ಒಳಗೇ ನೆಲೆಸಿರುವ, ಪರಮಾನಂದದ ಅಮೃತವಾದ ಆ ಗೋವಿಂದನನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾರೆ.
Whoever, with a mind offered to Govinda, recites this Govindashtakam, saying “Govinda, Achyuta, Madhava, Vishnu, lord of Gokula, Krishna”, has all his sins washed away by the nectar water of meditation on Govinda’s lotus feet. He reaches that Govinda, the nectar of supreme bliss, who dwells within.
ಈ ಸ್ತೋತ್ರದ ಬಗ್ಗೆAbout this hymn
ಪರಂಪರೆ ಈ ಅಷ್ಟಕವನ್ನು ಆದಿ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರ ಕೃತಿ ಎನ್ನುತ್ತದೆ. ಶಂಕರರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿರುವ ಅನೇಕ ಸ್ತೋತ್ರಗಳಂತೆ ಇದರ ಕರ್ತೃತ್ವವೂ ಪರಂಪರೆಯನ್ನೇ ಆಧರಿಸಿದೆ. ಆದರೆ ಇದರ ಭಾಷೆ ಅದ್ವೈತದ ಪರಿಭಾಷೆಯಿಂದ ತುಂಬಿದೆ: ಸತ್ತಾಮಾತ್ರ, ಚೇತೋವೃತ್ತಿ, ಮಾಯಾಕಲ್ಪಿತ, ಕೈವಲ್ಯ.
Tradition attributes this octet to Adi Shankaracharya. As with many hymns under his name, the attribution rests on tradition alone. Its language, however, is full of the technical vocabulary of Advaita: pure existence, the mental mode, what is imagined through maya, liberation.
ಇದರ ವಿಶೇಷ ಎರಡು ಧ್ವನಿಗಳ ಹೆಣಿಗೆ. ಒಂದೆಡೆ ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳ ನಿರ್ಗುಣ ಬ್ರಹ್ಮ, ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ ಭಾಗವತದ ಬಾಲಕೃಷ್ಣ: ಮಣ್ಣು ತಿಂದದ್ದು, ಬೆಣ್ಣೆ ಕದ್ದದ್ದು, ಗೋವರ್ಧನ ಎತ್ತಿದ್ದು, ಕಾಳಿಯನ ಮೇಲೆ ಕುಣಿದದ್ದು, ಗೋಪಿಯರ ಬಟ್ಟೆ ಕದ್ದದ್ದು. ಅದ್ವೈತದಲ್ಲಿ ಮಾಯೆಯ ಮಟ್ಟದ ಲೀಲೆ ಮತ್ತು ಪರಮಾರ್ಥದ ಬ್ರಹ್ಮ ಬೇರೆಯಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ ಒಂದೇ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಬರಬಹುದು. ವಸ್ತ್ರಾಪಹರಣದ ಪ್ರಸಂಗವನ್ನು ಹಲವು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರು ಜೀವ ಮತ್ತು ದೇವರ ನಡುವಿನ ಕೊನೆಯ ತೆರೆ ಸರಿಯುವುದರ ಸಂಕೇತವೆಂದು ಓದುತ್ತಾರೆ.
Its distinctive feature is the weaving of two voices. On one side stands the attributeless Brahman of the Upanishads, on the other the child Krishna of the Bhagavata: eating mud, stealing butter, lifting Govardhana, dancing on Kaliya, taking the gopis’ clothes. Since in Advaita the play at the level of maya is not other than Brahman in ultimate truth, both can stand in a single line. Many commentators read the episode of the garments as a symbol of the last veil between the soul and God being drawn aside.
ಶಬ್ದಾಲಂಕಾರವೂ ಗಮನಾರ್ಹ. ಎರಡನೆಯ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಲೋಕ, ಆಲೋಕ ಪದಗಳು, ನಾಲ್ಕನೆಯದರಲ್ಲಿ ಗೋ ಪದ, ಏಳನೆಯದರಲ್ಲಿ ಕಾಲ ಮತ್ತು ಕಲಾ, ಎಂಟನೆಯದರಲ್ಲಿ ಬೃಂದ ಮತ್ತು ನಂದ ಪದಗಳು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಬರುತ್ತವೆ. ಛಂದಸ್ಸು ಅಕ್ಷರಗಳ ಬದಲು ಮಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ಎಣಿಸುವ ಉದ್ದ ಸಾಲುಗಳದು, ಅದರ ಹೆಸರಿನ ಬಗ್ಗೆ ಮೂಲಗಳು ಒಂದೇ ಮಾತು ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ. ಎಂಟು ಶ್ಲೋಕಗಳ ನಂತರ ಒಂಬತ್ತನೆಯದು ಫಲಶ್ರುತಿ.
The play of sound is striking too. The words loka and aloka recur in the second verse, go in the fourth, kala and kala in the seventh, brinda and nanda in the eighth. The metre has long lines counted in morae rather than syllables, and sources do not agree on its name. After eight verses the ninth is the phalashruti.
ಪಾಠವನ್ನು stotranidhi ಆವೃತ್ತಿಯಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದೇವೆ. ಇತರ ಮುದ್ರಣಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಪಾಠಭೇದಗಳಿವೆ.
The text follows the stotranidhi edition. Other prints differ from it in small readings here and there.
ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಿದ್ದೇವೆ. · Sources: several. Where readings differ, the difference is noted here.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಸಂಜೆ ಮನೆಯ ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ಮಣ್ಣು ಮೆತ್ತಿದ ಕೈಗಳೊಡನೆ ಆಡುವ ಮಗುವನ್ನು ನೋಡಿದರೆ ಅದರಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವೇನೂ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಈ ಅಷ್ಟಕ ಆ ಅಂಗಳದಲ್ಲೇ ಅನಂತವನ್ನು ಕಾಣುತ್ತದೆ. ದಿನನಿತ್ಯದ ಸಾಧಾರಣ ಸಂಗತಿಗಳು ಮತ್ತು ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅದು ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ.
A child playing in the yard at dusk with mud on its hands seems nothing remarkable. Yet this octet sees the infinite in just such a yard. It reminds us that the ordinary things of each day and the largest questions do not live in separate worlds.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ