ಈ ಸ್ತೋತ್ರ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಗೊತ್ತಿರುವ “ಯಾ ಕುಂದೇಂದುತುಷಾರಹಾರಧವಳಾ” ಶ್ಲೋಕದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಮೊದಲ ನಾಲ್ಕು ಶ್ಲೋಕಗಳು ಬಿಳಿಯ ಕಾಂತಿಯ, ವೀಣೆ ಮತ್ತು ಪುಸ್ತಕ ಹಿಡಿದ ವಾಗ್ದೇವಿಯನ್ನು ವರ್ಣಿಸಿ, ಅವಳು ನನ್ನ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಲಿ ಎಂದು ಬೇಡುತ್ತವೆ. ಐದನೆಯದು ವಿದ್ಯಾರಂಭದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ “ಸರಸ್ವತಿ ನಮಸ್ತುಭ್ಯಂ”.
This hymn opens with the well-known verse “ya kundendu tushara hara dhavala”. The first four verses picture the Goddess of speech, radiant white, holding the vina and the book, and ask that she dwell in the singer’s speech. The fifth is the famous prayer before beginning study, “sarasvati namastubhyam”.
ಅದರ ನಂತರ “ನಮೋ ನಮಃ” ಎಂದು ಕೊನೆಯಾಗುವ ನಾಮಶ್ಲೋಕಗಳು ಬರುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಸರಸ್ವತಿಯನ್ನು ವೇದ, ಶಬ್ದಬ್ರಹ್ಮ, ಮೂಲಶಕ್ತಿ ಎಂದೂ, ಉಮೆ, ಮಹಾಕಾಳಿ, ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಕೊನೆಯ ಎರಡು ಶ್ಲೋಕಗಳು ಫಲಶ್ರುತಿ. ಶಾಲೆ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳು ಇದನ್ನು ಕಲಿಯುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ.
Then come verses of names, each ending “namo namah”. In them Sarasvati is called the Veda, the Word as Brahman and the root power, and also Uma, Mahakali and Mahalakshmi. The last two verses are the phalashruti. Children commonly learn it at home and at school.
ಪಾಠ (ಕನ್ನಡ)
ಯಾ ಕುಂದೇಂದುತುಷಾರಹಾರಧವಳಾ ಯಾ ಶುಭ್ರವಸ್ತ್ರಾವೃತಾ
ಯಾ ವೀಣಾವರದಂಡಮಂಡಿತಕರಾ ಯಾ ಶ್ವೇತಪದ್ಮಾಸನಾ ।
ಯಾ ಬ್ರಹ್ಮಾಚ್ಯುತಶಂಕರಪ್ರಭೃತಿಭಿರ್ದೇವೈಃ ಸದಾ ಪೂಜಿತಾ
ಸಾ ಮಾಂ ಪಾತು ಸರಸ್ವತೀ ಭಗವತೀ ನಿಃಶೇಷಜಾಡ್ಯಾಪಹಾ ॥ 1 ॥
ದೋರ್ಭಿರ್ಯುಕ್ತಾ ಚತುರ್ಭಿಃ ಸ್ಫಟಿಕಮಣಿನಿಭೈರಕ್ಷಮಾಲಾಂ ದಧಾನಾ
ಹಸ್ತೇನೈಕೇನ ಪದ್ಮಂ ಸಿತಮಪಿ ಚ ಶುಕಂ ಪುಸ್ತಕಂ ಚಾಪರೇಣ ।
ಭಾಸಾ ಕುಂದೇಂದುಶಂಖಸ್ಫಟಿಕಮಣಿನಿಭಾ ಭಾಸಮಾನಾಽಸಮಾನಾ
ಸಾ ಮೇ ವಾಗ್ದೇವತೇಯಂ ನಿವಸತು ವದನೇ ಸರ್ವದಾ ಸುಪ್ರಸನ್ನಾ ॥ 2 ॥
ಸುರಾಸುರೈಃ ಸೇವಿತಪಾದಪಂಕಜಾ
ಕರೇ ವಿರಾಜತ್ಕಮನೀಯಪುಸ್ತಕಾ ।
ವಿರಿಂಚಿಪತ್ನೀ ಕಮಲಾಸನಸ್ಥಿತಾ
ಸರಸ್ವತೀ ನೃತ್ಯತು ವಾಚಿ ಮೇ ಸದಾ ॥ 3 ॥
ಸರಸ್ವತೀ ಸರಸಿಜಕೇಸರಪ್ರಭಾ
ತಪಸ್ವಿನೀ ಸಿತಕಮಲಾಸನಪ್ರಿಯಾ ।
ಘನಸ್ತನೀ ಕಮಲವಿಲೋಲಲೋಚನಾ
ಮನಸ್ವಿನೀ ಭವತು ವರಪ್ರಸಾದಿನೀ ॥ 4 ॥
ಸರಸ್ವತಿ ನಮಸ್ತುಭ್ಯಂ ವರದೇ ಕಾಮರೂಪಿಣಿ ।
ವಿದ್ಯಾರಂಭಂ ಕರಿಷ್ಯಾಮಿ ಸಿದ್ಧಿರ್ಭವತು ಮೇ ಸದಾ ॥ 5 ॥
ಸರಸ್ವತಿ ನಮಸ್ತುಭ್ಯಂ ಸರ್ವದೇವಿ ನಮೋ ನಮಃ ।
ಶಾಂತರೂಪೇ ಶಶಿಧರೇ ಸರ್ವಯೋಗೇ ನಮೋ ನಮಃ ॥ 6 ॥
ನಿತ್ಯಾನಂದೇ ನಿರಾಧಾರೇ ನಿಷ್ಕಳಾಯೈ ನಮೋ ನಮಃ ।
ವಿದ್ಯಾಧರೇ ವಿಶಾಲಾಕ್ಷಿ ಶುದ್ಧಜ್ಞಾನೇ ನಮೋ ನಮಃ ॥ 7 ॥
ಶುದ್ಧಸ್ಫಟಿಕರೂಪಾಯೈ ಸೂಕ್ಷ್ಮರೂಪೇ ನಮೋ ನಮಃ ।
ಶಬ್ದಬ್ರಹ್ಮಿ ಚತುರ್ಹಸ್ತೇ ಸರ್ವಸಿದ್ಧ್ಯೈ ನಮೋ ನಮಃ ॥ 8 ॥
ಮುಕ್ತಾಲಂಕೃತಸರ್ವಾಂಗ್ಯೈ ಮೂಲಾಧಾರೇ ನಮೋ ನಮಃ ।
ಮೂಲಮಂತ್ರಸ್ವರೂಪಾಯೈ ಮೂಲಶಕ್ತ್ಯೈ ನಮೋ ನಮಃ ॥ 9 ॥
ಮನೋನ್ಮನಿ ಮಹಾಯೋಗೇ ವಾಗೀಶ್ವರಿ ನಮೋ ನಮಃ ।
ವಾಗ್ಮ್ಯೈ ವರದಹಸ್ತಾಯೈ ವರದಾಯೈ ನಮೋ ನಮಃ ॥ 10 ॥
ವೇದಾಯೈ ವೇದರೂಪಾಯೈ ವೇದಾಂತಾಯೈ ನಮೋ ನಮಃ ।
ಗುಣದೋಷವಿವರ್ಜಿನ್ಯೈ ಗುಣದೀಪ್ತ್ಯೈ ನಮೋ ನಮಃ ॥ 11 ॥
ಸರ್ವಜ್ಞಾನೇ ಸದಾನಂದೇ ಸರ್ವರೂಪೇ ನಮೋ ನಮಃ ।
ಸಂಪನ್ನಾಯೈ ಕುಮಾರ್ಯೈ ಚ ಸರ್ವಜ್ಞೇ ತೇ ನಮೋ ನಮಃ ॥ 12 ॥
ಯೋಗಾನಾರ್ಯ ಉಮಾದೇವ್ಯೈ ಯೋಗಾನಂದೇ ನಮೋ ನಮಃ ।
ದಿವ್ಯಜ್ಞಾನತ್ರಿನೇತ್ರಾಯೈ ದಿವ್ಯಮೂರ್ತ್ಯೈ ನಮೋ ನಮಃ ॥ 13 ॥
ಅರ್ಧಚಂದ್ರಜಟಾಧಾರಿ ಚಂದ್ರಬಿಂಬೇ ನಮೋ ನಮಃ ।
ಚಂದ್ರಾದಿತ್ಯಜಟಾಧಾರಿ ಚಂದ್ರಬಿಂಬೇ ನಮೋ ನಮಃ ॥ 14 ॥
ಅಣುರೂಪೇ ಮಹಾರೂಪೇ ವಿಶ್ವರೂಪೇ ನಮೋ ನಮಃ ।
ಅಣಿಮಾದ್ಯಷ್ಟಸಿದ್ಧಾಯೈ ಆನಂದಾಯೈ ನಮೋ ನಮಃ ॥ 15 ॥
ಜ್ಞಾನವಿಜ್ಞಾನರೂಪಾಯೈ ಜ್ಞಾನಮೂರ್ತೇ ನಮೋ ನಮಃ ।
ನಾನಾಶಾಸ್ತ್ರಸ್ವರೂಪಾಯೈ ನಾನಾರೂಪೇ ನಮೋ ನಮಃ ॥ 16 ॥
ಪದ್ಮದಾ ಪದ್ಮವಂಶಾ ಚ ಪದ್ಮರೂಪೇ ನಮೋ ನಮಃ ।
ಪರಮೇಷ್ಠ್ಯೈ ಪರಾಮೂರ್ತ್ಯೈ ನಮಸ್ತೇ ಪಾಪನಾಶಿನಿ ॥ 17 ॥
ಮಹಾದೇವ್ಯೈ ಮಹಾಕಾಳ್ಯೈ ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮ್ಯೈ ನಮೋ ನಮಃ ।
ಬ್ರಹ್ಮವಿಷ್ಣುಶಿವಾಯೈ ಚ ಬ್ರಹ್ಮನಾರ್ಯೈ ನಮೋ ನಮಃ ॥ 18 ॥
ಕಮಲಾಕರಪುಷ್ಪಾ ಚ ಕಾಮರೂಪೇ ನಮೋ ನಮಃ ।
ಕಪಾಲಿಕರ್ಮದೀಪ್ತಾಯೈ ಕರ್ಮದಾಯೈ ನಮೋ ನಮಃ ॥ 19 ॥
ಫಲಶ್ರುತಿ
ಸಾಯಂ ಪ್ರಾತಃ ಪಠೇನ್ನಿತ್ಯಂ ಷಣ್ಮಾಸಾತ್ಸಿದ್ಧಿರುಚ್ಯತೇ ।
ಚೋರವ್ಯಾಘ್ರಭಯಂ ನಾಸ್ತಿ ಪಠತಾಂ ಶೃಣ್ವತಾಮಪಿ ॥ 20 ॥
ಇತ್ಥಂ ಸರಸ್ವತೀಸ್ತೋತ್ರಮಗಸ್ತ್ಯಮುನಿವಾಚಕಮ್ ।
ಸರ್ವಸಿದ್ಧಿಕರಂ ನೄಣಾಂ ಸರ್ವಪಾಪಪ್ರಣಾಶನಮ್ ॥ 21 ॥
ದೇವನಾಗರಿ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಪಾಠText in Devanagari
या कुंदेंदुतुषारहारधवळा या शुभ्रवस्त्रावृता
या वीणावरदंडमंडितकरा या श्वेतपद्मासना ।
या ब्रह्माच्युतशंकरप्रभृतिभिर्देवैः सदा पूजिता
सा मां पातु सरस्वती भगवती निःशेषजाड्यापहा ॥ 1 ॥
दोर्भिर्युक्ता चतुर्भिः स्फटिकमणिनिभैरक्षमालां दधाना
हस्तेनैकेन पद्मं सितमपि च शुकं पुस्तकं चापरेण ।
भासा कुंदेंदुशंखस्फटिकमणिनिभा भासमानाऽसमाना
सा मे वाग्देवतेयं निवसतु वदने सर्वदा सुप्रसन्ना ॥ 2 ॥
सुरासुरैः सेवितपादपंकजा
करे विराजत्कमनीयपुस्तका ।
विरिंचिपत्नी कमलासनस्थिता
सरस्वती नृत्यतु वाचि मे सदा ॥ 3 ॥
सरस्वती सरसिजकेसरप्रभा
तपस्विनी सितकमलासनप्रिया ।
घनस्तनी कमलविलोललोचना
मनस्विनी भवतु वरप्रसादिनी ॥ 4 ॥
सरस्वति नमस्तुभ्यं वरदे कामरूपिणि ।
विद्यारंभं करिष्यामि सिद्धिर्भवतु मे सदा ॥ 5 ॥
सरस्वति नमस्तुभ्यं सर्वदेवि नमो नमः ।
शांतरूपे शशिधरे सर्वयोगे नमो नमः ॥ 6 ॥
नित्यानंदे निराधारे निष्कळायै नमो नमः ।
विद्याधरे विशालाक्षि शुद्धज्ञाने नमो नमः ॥ 7 ॥
शुद्धस्फटिकरूपायै सूक्ष्मरूपे नमो नमः ।
शब्दब्रह्मि चतुर्हस्ते सर्वसिद्ध्यै नमो नमः ॥ 8 ॥
मुक्तालंकृतसर्वांग्यै मूलाधारे नमो नमः ।
मूलमंत्रस्वरूपायै मूलशक्त्यै नमो नमः ॥ 9 ॥
मनोन्मनि महायोगे वागीश्वरि नमो नमः ।
वाग्म्यै वरदहस्तायै वरदायै नमो नमः ॥ 10 ॥
वेदायै वेदरूपायै वेदांतायै नमो नमः ।
गुणदोषविवर्जिन्यै गुणदीप्त्यै नमो नमः ॥ 11 ॥
सर्वज्ञाने सदानंदे सर्वरूपे नमो नमः ।
संपन्नायै कुमार्यै च सर्वज्ञे ते नमो नमः ॥ 12 ॥
योगानार्य उमादेव्यै योगानंदे नमो नमः ।
दिव्यज्ञानत्रिनेत्रायै दिव्यमूर्त्यै नमो नमः ॥ 13 ॥
अर्धचंद्रजटाधारि चंद्रबिंबे नमो नमः ।
चंद्रादित्यजटाधारि चंद्रबिंबे नमो नमः ॥ 14 ॥
अणुरूपे महारूपे विश्वरूपे नमो नमः ।
अणिमाद्यष्टसिद्धायै आनंदायै नमो नमः ॥ 15 ॥
ज्ञानविज्ञानरूपायै ज्ञानमूर्ते नमो नमः ।
नानाशास्त्रस्वरूपायै नानारूपे नमो नमः ॥ 16 ॥
पद्मदा पद्मवंशा च पद्मरूपे नमो नमः ।
परमेष्ठ्यै परामूर्त्यै नमस्ते पापनाशिनि ॥ 17 ॥
महादेव्यै महाकाळ्यै महालक्ष्म्यै नमो नमः ।
ब्रह्मविष्णुशिवायै च ब्रह्मनार्यै नमो नमः ॥ 18 ॥
कमलाकरपुष्पा च कामरूपे नमो नमः ।
कपालिकर्मदीप्तायै कर्मदायै नमो नमः ॥ 19 ॥
ಫಲಶ್ರುತಿ
सायं प्रातः पठेन्नित्यं षण्मासात्सिद्धिरुच्यते ।
चोरव्याघ्रभयं नास्ति पठतां शृण्वतामपि ॥ 20 ॥
इत्थं सरस्वतीस्तोत्रमगस्त्यमुनिवाचकम् ।
सर्वसिद्धिकरं नॄणां सर्वपापप्रणाशनम् ॥ 21 ॥
IAST ಲಿಪ್ಯಂತರದಲ್ಲಿ ಪಾಠText in IAST transliteration
yā kuṃdeṃdutuṣārahāradhavaḷā yā śubhravastrāvṛtā
yā vīṇāvaradaṃḍamaṃḍitakarā yā śvetapadmāsanā |
yā brahmācyutaśaṃkaraprabhṛtibhirdevaiḥ sadā pūjitā
sā māṃ pātu sarasvatī bhagavatī niḥśeṣajāḍyāpahā || 1 ||
dorbhiryuktā caturbhiḥ sphaṭikamaṇinibhairakṣamālāṃ dadhānā
hastenaikena padmaṃ sitamapi ca śukaṃ pustakaṃ cāpareṇa |
bhāsā kuṃdeṃduśaṃkhasphaṭikamaṇinibhā bhāsamānā’samānā
sā me vāgdevateyaṃ nivasatu vadane sarvadā suprasannā || 2 ||
surāsuraiḥ sevitapādapaṃkajā
kare virājatkamanīyapustakā |
viriṃcipatnī kamalāsanasthitā
sarasvatī nṛtyatu vāci me sadā || 3 ||
sarasvatī sarasijakesaraprabhā
tapasvinī sitakamalāsanapriyā |
ghanastanī kamalavilolalocanā
manasvinī bhavatu varaprasādinī || 4 ||
sarasvati namastubhyaṃ varade kāmarūpiṇi |
vidyāraṃbhaṃ kariṣyāmi siddhirbhavatu me sadā || 5 ||
sarasvati namastubhyaṃ sarvadevi namo namaḥ |
śāṃtarūpe śaśidhare sarvayoge namo namaḥ || 6 ||
nityānaṃde nirādhāre niṣkaḷāyai namo namaḥ |
vidyādhare viśālākṣi śuddhajñāne namo namaḥ || 7 ||
śuddhasphaṭikarūpāyai sūkṣmarūpe namo namaḥ |
śabdabrahmi caturhaste sarvasiddhyai namo namaḥ || 8 ||
muktālaṃkṛtasarvāṃgyai mūlādhāre namo namaḥ |
mūlamaṃtrasvarūpāyai mūlaśaktyai namo namaḥ || 9 ||
manonmani mahāyoge vāgīśvari namo namaḥ |
vāgmyai varadahastāyai varadāyai namo namaḥ || 10 ||
vedāyai vedarūpāyai vedāṃtāyai namo namaḥ |
guṇadoṣavivarjinyai guṇadīptyai namo namaḥ || 11 ||
sarvajñāne sadānaṃde sarvarūpe namo namaḥ |
saṃpannāyai kumāryai ca sarvajñe te namo namaḥ || 12 ||
yogānārya umādevyai yogānaṃde namo namaḥ |
divyajñānatrinetrāyai divyamūrtyai namo namaḥ || 13 ||
ardhacaṃdrajaṭādhāri caṃdrabiṃbe namo namaḥ |
caṃdrādityajaṭādhāri caṃdrabiṃbe namo namaḥ || 14 ||
aṇurūpe mahārūpe viśvarūpe namo namaḥ |
aṇimādyaṣṭasiddhāyai ānaṃdāyai namo namaḥ || 15 ||
jñānavijñānarūpāyai jñānamūrte namo namaḥ |
nānāśāstrasvarūpāyai nānārūpe namo namaḥ || 16 ||
padmadā padmavaṃśā ca padmarūpe namo namaḥ |
parameṣṭhyai parāmūrtyai namaste pāpanāśini || 17 ||
mahādevyai mahākāḷyai mahālakṣmyai namo namaḥ |
brahmaviṣṇuśivāyai ca brahmanāryai namo namaḥ || 18 ||
kamalākarapuṣpā ca kāmarūpe namo namaḥ |
kapālikarmadīptāyai karmadāyai namo namaḥ || 19 ||
ಫಲಶ್ರುತಿ
sāyaṃ prātaḥ paṭhennityaṃ ṣaṇmāsātsiddhirucyate |
coravyāghrabhayaṃ nāsti paṭhatāṃ śṛṇvatāmapi || 20 ||
itthaṃ sarasvatīstotramagastyamunivācakam |
sarvasiddhikaraṃ nṝṇāṃ sarvapāpapraṇāśanam || 21 ||
ಶ್ಲೋಕಗಳ ಅರ್ಥ
- 1 ಮಲ್ಲಿಗೆ, ಚಂದ್ರ, ಹಿಮ ಮತ್ತು ಮುತ್ತಿನ ಹಾರದಂತೆ ಬೆಳ್ಳಗಿರುವವಳು, ಬಿಳಿಯ ವಸ್ತ್ರ ಉಟ್ಟವಳು, ವೀಣೆ ಮತ್ತು ಶ್ರೇಷ್ಠ ದಂಡದಿಂದ ಶೋಭಿಸುವ ಕೈಗಳವಳು, ಬಿಳಿಯ ಕಮಲದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತವಳು. ಬ್ರಹ್ಮ, ವಿಷ್ಣು, ಶಂಕರ ಮೊದಲಾದ ದೇವತೆಗಳಿಂದ ಸದಾ ಪೂಜಿತಳಾದ, ಎಲ್ಲ ಜಡತೆಯನ್ನೂ ತೊಲಗಿಸುವ ಭಗವತೀ ಸರಸ್ವತಿಯು ನನ್ನನ್ನು ಕಾಪಾಡಲಿ.
She who is white as jasmine, the moon, frost and a string of pearls, clad in white, her hands graced with the vina and the noble staff, seated on a white lotus, ever worshipped by Brahma, Vishnu, Shankara and the other gods: may that blessed Sarasvati, who removes all dullness, protect me. - 2 ಸ್ಫಟಿಕದಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ ನಾಲ್ಕು ಕೈಗಳವಳು. ಒಂದು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಜಪಮಾಲೆ, ಇನ್ನೊಂದರಲ್ಲಿ ಬಿಳಿಯ ಕಮಲ, ಉಳಿದವುಗಳಲ್ಲಿ ಗಿಳಿ ಮತ್ತು ಪುಸ್ತಕ ಹಿಡಿದವಳು (ಜಪಮಾಲೆಯೇ ಸ್ಫಟಿಕದ್ದು ಎಂದೂ ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ). ಮಲ್ಲಿಗೆ, ಚಂದ್ರ, ಶಂಖ, ಸ್ಫಟಿಕದಂಥ ಕಾಂತಿಯಿಂದ ಬೆಳಗುವ, ಸಾಟಿಯಿಲ್ಲದ ಈ ವಾಗ್ದೇವತೆ ಪ್ರಸನ್ನಳಾಗಿ ಸದಾ ನನ್ನ ಬಾಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಲಿ.
She has four arms that gleam like crystal. In one she holds a rosary, in another a white lotus, and in the others a parrot and a book (some take the rosary itself to be of crystal). Shining with a radiance like jasmine, moon, conch and crystal, beyond compare: may this Goddess of speech, well pleased, dwell always in my mouth. - 3 ದೇವತೆಗಳೂ ಅಸುರರೂ ಸೇವಿಸುವ ಪಾದಕಮಲಗಳವಳು, ಕೈಯಲ್ಲಿ ಸುಂದರ ಪುಸ್ತಕ ಹೊಳೆಯುವವಳು, ಬ್ರಹ್ಮನ ಪತ್ನಿ, ಕಮಲಾಸನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತವಳು. ಆ ಸರಸ್ವತಿಯು ನನ್ನ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಸದಾ ನರ್ತಿಸಲಿ.
Her lotus feet are served by gods and demons alike, a lovely book shines in her hand, she is Brahma’s consort, seated on a lotus. May that Sarasvati dance ever in my speech. - 4 ಕಮಲದ ಕೇಸರದಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ ಸರಸ್ವತಿ, ತಪಸ್ವಿನಿ, ಬಿಳಿಯ ಕಮಲದ ಆಸನವನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುವವಳು. ತುಂಬಿದ ಎದೆಯ, ಕಮಲದಂತೆ ಚಂಚಲ ಕಣ್ಣುಗಳ, ಉದಾತ್ತ ಮನಸ್ಸಿನ ಆ ದೇವಿ ವರವನ್ನು ಕರುಣಿಸುವವಳಾಗಲಿ.
Sarasvati, glowing like the filaments of a lotus, the ascetic, fond of her seat on the white lotus. Full-bosomed, with eyes that move like lotuses, noble of mind: may she be gracious and grant boons. - 5 ವರ ಕೊಡುವವಳೇ, ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ರೂಪ ಧರಿಸುವವಳೇ, ಸರಸ್ವತಿಯೇ, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ನಾನು ವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ, ನನಗೆ ಸದಾ ಸಿದ್ಧಿ ಉಂಟಾಗಲಿ.
Sarasvati, giver of boons, who takes any form at will, salutations to you. I am beginning my studies: may I always meet with success. - 6 ಸರಸ್ವತಿಯೇ, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಎಲ್ಲರ ದೇವಿಯೇ, ನಮೋ ನಮಃ. ಶಾಂತರೂಪಿಣಿಯೇ, ಚಂದ್ರನನ್ನು ಧರಿಸಿದವಳೇ, ಎಲ್ಲ ಯೋಗವೂ ಆದವಳೇ, ನಮೋ ನಮಃ.
Sarasvati, salutations to you. Goddess of all, salutations again and again. O you of peaceful form, bearer of the moon, who are all yoga, salutations. - 7 ನಿತ್ಯಾನಂದರೂಪಿಣಿಯೇ, ಯಾವ ಆಧಾರವೂ ಬೇಕಿಲ್ಲದವಳೇ, ಅಂಶಗಳಿಲ್ಲದ ಪೂರ್ಣಳಿಗೆ ನಮೋ ನಮಃ. ವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ಧರಿಸಿದವಳೇ, ವಿಶಾಲ ಕಣ್ಣುಗಳವಳೇ, ಶುದ್ಧಜ್ಞಾನ ರೂಪಿಣಿಯೇ, ನಮೋ ನಮಃ.
O eternal bliss, O you who need no support, to her who is whole and without parts, salutations. O bearer of learning, wide-eyed one, pure knowledge, salutations. - 8 ಶುದ್ಧ ಸ್ಫಟಿಕದ ರೂಪದವಳಿಗೆ, ಸೂಕ್ಷ್ಮರೂಪಿಣಿಯೇ, ನಮೋ ನಮಃ. ಶಬ್ದಬ್ರಹ್ಮ ರೂಪಿಣಿಯೇ, ನಾಲ್ಕು ಕೈಗಳವಳೇ, ಎಲ್ಲ ಸಿದ್ಧಿಯೂ ಆದವಳಿಗೆ ನಮೋ ನಮಃ.
To her whose form is pure crystal, O subtle one, salutations. O Word that is Brahman, four-handed one, to her who is every attainment, salutations. - 9 ಮುತ್ತುಗಳಿಂದ ಸರ್ವಾಂಗವೂ ಅಲಂಕೃತವಾದವಳಿಗೆ, ಮೂಲಾಧಾರಳೇ, ನಮೋ ನಮಃ. ಮೂಲಮಂತ್ರವೇ ಸ್ವರೂಪವಾದವಳಿಗೆ, ಮೂಲಶಕ್ತಿಗೆ ನಮೋ ನಮಃ.
To her whose every limb is adorned with pearls, O root support, salutations. To her whose form is the root mantra, to the root power, salutations. - 10 ಮನೋನ್ಮನಿಯೇ, ಮಹಾಯೋಗರೂಪಿಣಿಯೇ, ವಾಗೀಶ್ವರಿಯೇ, ನಮೋ ನಮಃ. ವಾಕ್ಚತುರೆಗೆ, ವರದ ಹಸ್ತದವಳಿಗೆ, ವರ ಕೊಡುವವಳಿಗೆ ನಮೋ ನಮಃ.
O Manonmani, O great yoga, O sovereign of speech, salutations. To the eloquent one, whose hand grants boons, the giver of boons, salutations. - 11 ವೇದವೇ ಆದವಳಿಗೆ, ವೇದದ ರೂಪದವಳಿಗೆ, ವೇದಾಂತವೇ ಆದವಳಿಗೆ ನಮೋ ನಮಃ. ಗುಣದೋಷಗಳನ್ನು ಮೀರಿದವಳಿಗೆ, ಗುಣಗಳ ಬೆಳಕಾದವಳಿಗೆ ನಮೋ ನಮಃ.
To her who is the Veda, whose form is the Veda, who is the Vedanta, salutations. To her who is beyond merit and fault, to the light of all virtues, salutations. - 12 ಸರ್ವಜ್ಞಾನ ರೂಪಿಣಿಯೇ, ಸದಾ ಆನಂದಳೇ, ಸರ್ವರೂಪಿಣಿಯೇ, ನಮೋ ನಮಃ. ಪರಿಪೂರ್ಣಳಿಗೆ, ಕುಮಾರಿಗೆ, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಬಲ್ಲವಳೇ, ನಿನಗೆ ನಮೋ ನಮಃ.
O all knowledge, ever blissful, of every form, salutations. To her who is complete, to the maiden, O all-knowing one, salutations to you. - 13 ಯೋಗದ ಆರ್ಯೆಯಾದ ಉಮಾದೇವಿಗೆ (ಮೂಲದ ಪದ ಅಸ್ಪಷ್ಟ, ಇದು ಸಾರಾರ್ಥ), ಯೋಗಾನಂದ ರೂಪಿಣಿಯೇ, ನಮೋ ನಮಃ. ದಿವ್ಯಜ್ಞಾನವೇ ಮೂರನೆಯ ಕಣ್ಣಾಗಿರುವವಳಿಗೆ, ದಿವ್ಯಮೂರ್ತಿಗೆ ನಮೋ ನಮಃ.
To Uma Devi, the noble one of yoga (the source word is unclear, this is the gist), O bliss of yoga, salutations. To her whose three eyes are divine knowledge, to the divine form, salutations. - 14 ಜಟೆಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಧಚಂದ್ರನನ್ನು ಧರಿಸಿದವಳೇ, ಚಂದ್ರಬಿಂಬದಂಥವಳೇ, ನಮೋ ನಮಃ. ಜಟೆಯಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರ ಸೂರ್ಯರನ್ನು ಧರಿಸಿದವಳೇ, ಚಂದ್ರಬಿಂಬದಂಥವಳೇ, ನಮೋ ನಮಃ.
O you who bear the crescent moon in your matted locks, O orb of the moon, salutations. O you who bear the moon and the sun in your locks, O orb of the moon, salutations. - 15 ಅಣುರೂಪಿಣಿಯೇ, ಮಹಾರೂಪಿಣಿಯೇ, ವಿಶ್ವರೂಪಿಣಿಯೇ, ನಮೋ ನಮಃ. ಅಣಿಮಾ ಮೊದಲಾದ ಎಂಟು ಸಿದ್ಧಿಗಳುಳ್ಳವಳಿಗೆ, ಆನಂದರೂಪಿಣಿಗೆ ನಮೋ ನಮಃ.
O you who are as small as an atom, as vast as the great, the form of the universe, salutations. To her who holds the eight powers beginning with anima, to bliss itself, salutations. - 16 ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನವೇ ರೂಪವಾದವಳಿಗೆ, ಜ್ಞಾನಮೂರ್ತಿಯೇ, ನಮೋ ನಮಃ. ನಾನಾ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳೇ ಸ್ವರೂಪವಾದವಳಿಗೆ, ನಾನಾರೂಪಿಣಿಯೇ, ನಮೋ ನಮಃ.
To her whose form is knowledge and its realisation, O embodiment of knowledge, salutations. To her whose form is the many sciences, O you of many forms, salutations. - 17 ಕಮಲವನ್ನು ಕೊಡುವವಳು, ಕಮಲದ ವಂಶದವಳು, ಕಮಲರೂಪಿಣಿಯೇ, ನಮೋ ನಮಃ (ಮೂಲದ ರೂಪಗಳು ಅಸಾಮಾನ್ಯ, ಇದು ಸಾರಾರ್ಥ). ಪರಮೇಷ್ಠಿಗೆ, ಪರಮ ಮೂರ್ತಿಗೆ, ಪಾಪವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವವಳೇ, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.
Giver of the lotus, of the lotus line, O lotus-formed, salutations (the forms in the source are unusual, this is the gist). To the supreme one, to the highest form, salutations to you, destroyer of sin. - 18 ಮಹಾದೇವಿಗೆ, ಮಹಾಕಾಳಿಗೆ, ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿಗೆ ನಮೋ ನಮಃ. ಬ್ರಹ್ಮ, ವಿಷ್ಣು, ಶಿವರೂಪಿಣಿಗೆ, ಬ್ರಹ್ಮನ ಪತ್ನಿಗೆ ನಮೋ ನಮಃ.
To Mahadevi, to Mahakali, to Mahalakshmi, salutations. To her who is Brahma, Vishnu and Shiva, to the consort of Brahma, salutations. - 19 ಕಮಲದ ಕೊಳದ ಹೂವಿನಂಥವಳೇ, ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ರೂಪ ಧರಿಸುವವಳೇ, ನಮೋ ನಮಃ. ಕಪಾಲಿಯ ಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ಬೆಳಗುವವಳಿಗೆ (ಅರ್ಥ ಖಚಿತವಿಲ್ಲ, ಇದು ಸಾರಾರ್ಥ), ಕರ್ಮಫಲವನ್ನು ಕೊಡುವವಳಿಗೆ ನಮೋ ನಮಃ.
Flower of the lotus pool, O you who take any form at will, salutations. To her who shines in the rite of the skull-bearer (the sense is uncertain, this is the gist), to the giver of the fruit of action, salutations. - 20 ಇದನ್ನು ಸಂಜೆ ಮತ್ತು ಬೆಳಗ್ಗೆ ನಿತ್ಯವೂ ಪಠಿಸಿದರೆ ಆರು ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧಿ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಪಠಿಸುವವರಿಗೂ ಕೇಳುವವರಿಗೂ ಕಳ್ಳರ ಮತ್ತು ಹುಲಿಯ ಭಯವಿರುವುದಿಲ್ಲ.
Whoever recites it daily, evening and morning, is said to gain success within six months. Those who recite it and those who hear it have no fear of thieves or tigers. - 21 ಹೀಗೆ ಅಗಸ್ತ್ಯ ಮುನಿ ಹೇಳಿದ ಈ ಸರಸ್ವತೀ ಸ್ತೋತ್ರ ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ಎಲ್ಲ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನೂ ಕೊಡುತ್ತದೆ, ಎಲ್ಲ ಪಾಪಗಳನ್ನೂ ನಾಶಮಾಡುತ್ತದೆ.
Thus this Sarasvati Stotra, spoken by the sage Agastya, grants every success to people and destroys all sins.
ಈ ಸ್ತೋತ್ರದ ಬಗ್ಗೆAbout this hymn
ನಾವು ಸ್ತೋತ್ರನಿಧಿಯಲ್ಲಿರುವ “ಶ್ರೀ ಸರಸ್ವತೀ ಸ್ತೋತ್ರಂ” ಪಾಠವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಇದರ ಕೊನೆಯ ಶ್ಲೋಕ ಮತ್ತು ಸಮಾಪ್ತಿವಾಕ್ಯ ಇದನ್ನು ಅಗಸ್ತ್ಯ ಮುನಿ ಹೇಳಿದ ಸ್ತೋತ್ರ ಎನ್ನುತ್ತವೆ. ಪರಂಪರೆ ಹಾಗೆಯೇ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ರಚನೆಯ ಕಾಲವನ್ನಾಗಲಿ ಕರ್ತೃವನ್ನಾಗಲಿ ಬೇರೆ ಆಧಾರದಿಂದ ಖಚಿತಪಡಿಸಲು ಆಗುವುದಿಲ್ಲ. ಇದು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಬಂದ ಶ್ಲೋಕಗಳನ್ನು ಒಂದುಗೂಡಿಸಿದ ಸ್ತೋತ್ರವಾಗಿರಬಹುದು ಎಂಬುದು ಛಂದಸ್ಸಿನ ವೈವಿಧ್ಯದಿಂದಲೂ ತೋರುತ್ತದೆ.
We follow the text on stotranidhi.com, titled “Sri Sarasvati Stotram”. Its last verse and colophon call it the hymn spoken by the sage Agastya. Tradition accepts this, but neither the date nor the author can be confirmed from other evidence. The variety of metres suggests it may gather verses of different origin into one hymn.
ಇದರ ಎರಡು ಶ್ಲೋಕಗಳು ನಮ್ಮ ತಾಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪುಟಗಳಾಗಿಯೂ ಇವೆ. ಮೊದಲ ಶ್ಲೋಕ “ಯಾ ಕುಂದೇಂದುತುಷಾರಹಾರಧವಳಾ” ಪುಟದಲ್ಲಿ, ಐದನೆಯ ಶ್ಲೋಕ “ಸರಸ್ವತಿ ನಮಸ್ತುಭ್ಯಂ” ಪುಟದಲ್ಲಿ ತನ್ನದೇ ವಿವರಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಆ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಅವು ಒಂಟಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗಳು, ಇಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘ ಸ್ತೋತ್ರದ ಭಾಗಗಳು.
Two of its verses also have pages of their own on our site. The first verse appears on the page “Ya Kundendu Tushara Hara Dhavala” and the fifth on the page “Sarasvati Namastubhyam”, each with its own notes. There they stand as single prayers, here as parts of a longer hymn.
ಮೊದಲ ನಾಲ್ಕು ಶ್ಲೋಕಗಳು ವಿವಿಧ ಛಂದಸ್ಸುಗಳಲ್ಲಿವೆ: ಮೊದಲನೆಯದು ಶಾರ್ದೂಲವಿಕ್ರೀಡಿತ, ಎರಡನೆಯದು ಸ್ರಗ್ಧರಾ. 5 ರಿಂದ 21ರವರೆಗೆ ಅನುಷ್ಟುಪ್. 6 ರಿಂದ 19ರವರೆಗಿನ ಶ್ಲೋಕಗಳು “ನಮೋ ನಮಃ” ಎಂದು ಕೊನೆಯಾಗುವ ನಾಮಗಳು, 20 ಮತ್ತು 21 ಫಲಶ್ರುತಿ. ಇಲ್ಲಿನ ಅನೇಕ ಹೆಸರುಗಳು ಪಾರ್ವತಿ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಿಗೂ ಸೇರಿದವು: ಉಮಾದೇವಿ, ಜಟೆಯಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರನನ್ನು ಧರಿಸಿದವಳು, ಮಹಾಕಾಳಿ, ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿ. ಸ್ತೋತ್ರ ಸರಸ್ವತಿಯನ್ನು ಈ ಮೂವರೂ ಆದ ಒಬ್ಬಳೇ ದೇವಿಯಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ.
The first four verses are in varied metres: the first in shardulavikridita, the second in sragdhara. Verses 5 to 21 are in anushtubh. Verses 6 to 19 are names ending “namo namah”, and 20 and 21 are the phalashruti. Many of the names here belong also to Parvati and Lakshmi: Uma Devi, the one who wears the moon in her locks, Mahakali, Mahalakshmi. The hymn sees Sarasvati as the one Goddess who is all three.
ಪಾಠದ ಬಗ್ಗೆ: 13ನೆಯ ಶ್ಲೋಕದ “ಯೋಗಾನಾರ್ಯ”, 17ನೆಯದರ “ಪದ್ಮದಾ ಪದ್ಮವಂಶಾ”, 19ನೆಯದರ “ಕಮಲಾಕರಪುಷ್ಪಾ” ಮತ್ತು “ಕಪಾಲಿಕರ್ಮದೀಪ್ತಾಯೈ” ವ್ಯಾಕರಣದಲ್ಲಾಗಲಿ ಅರ್ಥದಲ್ಲಾಗಲಿ ಅಸ್ಪಷ್ಟ. ಇವನ್ನು ಮೂಲದಲ್ಲಿರುವಂತೆಯೇ ಮುದ್ರಿಸಿ, ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಸಾರವನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ. 14ನೆಯ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ “ಚಂದ್ರಬಿಂಬೇ” ಎರಡು ಬಾರಿ ಬರುತ್ತದೆ, ಅದೂ ಮೂಲದಂತೆಯೇ.
On the text: “yoganarya” in verse 13, “padmada padmavamsha” in verse 17, and “kamalakarapushpa” and “kapalikarmadiptayai” in verse 19 are unclear in grammar or sense. We print them as the source has them and give the gist in the meaning. In verse 14 “chandrabimbe” occurs twice, and that too follows the source.
ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಿದ್ದೇವೆ. · Sources: several. Where readings differ, the difference is noted here.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಹಿಂದಿನ ರಾತ್ರಿ ಮಗುವಿನ ಓದಿನ ಮೇಜಿನ ಮೇಲೆ ದೀಪ ಉರಿಯುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಪುಸ್ತಕಗಳು ತೆರೆದಿರುತ್ತವೆ, ಮನೆಯವರೆಲ್ಲ ಸದ್ದಿಲ್ಲದೆ ಓಡಾಡುತ್ತಾರೆ. ಆ ಬೆಳಕಿನ ವೃತ್ತದೊಳಗೆ ಕಲಿಕೆಯ ಆತಂಕವೂ ಆಸೆಯೂ ಒಟ್ಟಿಗೇ ಇರುತ್ತವೆ.
On the night before an exam a lamp burns on a child’s study desk. The books lie open, and the household moves about quietly. Within that circle of light the worry and the hope of learning sit side by side.
“ವಿದ್ಯಾರಂಭಂ ಕರಿಷ್ಯಾಮಿ”, ನಾನು ಕಲಿಯಲು ಆರಂಭಿಸುತ್ತೇನೆ, ಎಂಬ ಮಾತನ್ನು ಅಕ್ಷರಾಭ್ಯಾಸದ ದಿನ ಹೇಳುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ ಓದಲು ಕೂರುವ ಪ್ರತಿ ಸಂಜೆಯೂ ಒಂದು ಹೊಸ ಆರಂಭವೇ. ಮೊದಲ ಶ್ಲೋಕ ಸರಸ್ವತಿಯಲ್ಲಿ ಬೇಡುವುದು ಜಡತೆಯನ್ನು ತೊಲಗಿಸು ಎಂದು. ದಣಿದ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಆ ಸರಳ ಬೇಡಿಕೆಯೇ ಹತ್ತಿರವಾದ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ.
“Vidyarambham karishyami”, I am beginning to learn, is what we say on the day of a child’s first letters. Yet every evening one sits down to study is a fresh beginning too. What the first verse asks of Sarasvati is that dullness be taken away. For a tired mind, that simple request is the nearest prayer.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ