ಅನೇಕಸಂಶಯೋಚ್ಛೇದಿ: ಶಾಸ್ತ್ರವೆಂಬ ಎಲ್ಲರ ಕಣ್ಣು

ಕಣ್ಣಿದ್ದರೂ ಕಾಣದ ಸಂಗತಿಗಳು ಬಹಳ. ದೂರದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಡೆದದ್ದು, ಇನ್ನೂ ನಡೆಯಬೇಕಾದದ್ದು, ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣದಷ್ಟು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದದ್ದು.

ಅವನ್ನೆಲ್ಲ ನೋಡಲು ಇನ್ನೊಂದು ಕಣ್ಣು ಬೇಕು. ಆ ಕಣ್ಣು ಶಾಸ್ತ್ರ ಎನ್ನುತ್ತದೆ ವಿದ್ಯಾಪ್ರಶಂಸೆಯ ಈ ಎರಡನೆಯ ಶ್ಲೋಕ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ, ವಿದ್ಯಾಪ್ರಶಂಸಾ, ಶ್ಲೋಕ 2 · Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana, In Praise of Learning, verse 2

ವಿಷಯ: ಜ್ಞಾನವೇ ನಿಜವಾದ ಕಣ್ಣು · Knowledge as the true eye

ಛಂದಸ್ಸು: ಅನುಷ್ಟುಪ್ · Anushtubh

ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ಅನೇಕಸಂಶಯೋಚ್ಛೇದಿ ಪರೋಕ್ಷಾರ್ಥಸ್ಯ ದರ್ಶಕಮ್ ।
ಸರ್ವಸ್ಯ ಲೋಚನಂ ಶಾಸ್ತ್ರಂ ಯಸ್ಯ ನಾಸ್ತ್ಯನ್ಧ ಏವ ಸಃ ॥

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

अनेकसंशयोच्छेदि परोक्षार्थस्य दर्शकम् ।
सर्वस्य लोचनं शास्त्रं यस्य नास्त्यन्ध एव सः ॥

ಸುಭಾಷಿತ (English IAST)

anekasaṃśayocchedi parokṣārthasya darśakam |
sarvasya locanaṃ śāstraṃ yasya nāstyandha eva saḥ ||

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

ಅನೇಕಸಂಶಯೋಚ್ಛೇದಿ (अनेकसंशयोच्छेदि, anekasaṃśayocchedi) = ಅನೇಕ ಸಂಶಯಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸುವ (that cuts through many doubts)
ಪರೋಕ್ಷಾರ್ಥಸ್ಯ (परोक्षार्थस्य, parokṣārthasya) = ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣದ ವಿಷಯದ (of things beyond sight)
ದರ್ಶಕಮ್ (दर्शकम्, darśakam) = ತೋರಿಸುವಂಥದ್ದು (that shows)
ಸರ್ವಸ್ಯ (सर्वस्य, sarvasya) = ಎಲ್ಲರ (of everyone)
ಲೋಚನಮ್ (लोचनम्, locanam) = ಕಣ್ಣು (the eye)
ಶಾಸ್ತ್ರಮ್ (शास्त्रम्, śāstram) = ಶಾಸ್ತ್ರ, ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಜ್ಞಾನ (shastra, ordered knowledge)
ಯಸ್ಯ (यस्य, yasya) = ಯಾರಿಗೆ (whose)
ನಾಸ್ತಿ (नास्ति, nāsti) = ಇಲ್ಲವೋ (is not)
ಅನ್ಧಃ (अन्धः, andhaḥ) = ಕುರುಡ (blind)
ಏವ (एव, eva) = ನಿಜವಾಗಿಯೂ (truly)
ಸಃ (सः, saḥ) = ಅವನು (he)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ಅನೇಕ ಸಂಶಯಗಳನ್ನು ಕಳೆಯುವ, ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಶಾಸ್ತ್ರ ಎಲ್ಲರ ಕಣ್ಣು. ಅದು ಯಾರಿಗೆ ಇಲ್ಲವೋ ಅವನು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಕುರುಡ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

Shastra, which cuts through many doubts and shows what lies beyond sight, is everyone’s eye. One who lacks it is truly blind.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ಈ ಶ್ಲೋಕ ನಾರಾಯಣ ಪಂಡಿತನ ಹಿತೋಪದೇಶದ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಯಾರೋ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದ ಈ ಶ್ಲೋಕವನ್ನು ಕೇಳಿದ ಪಾಟಲೀಪುತ್ರದ ರಾಜ ಸುದರ್ಶನ, ವಿದ್ಯೆ ಕಲಿಯದ ತನ್ನ ಮಕ್ಕಳ ಬಗ್ಗೆ ಚಿಂತಿಸತೊಡಗುತ್ತಾನೆ.

This verse comes in the preface of Narayana Pandita’s Hitopadesha, where king Sudarshana of Pataliputra hears it recited and begins to worry about his unlearned sons.

ಪರೋಕ್ಷ ಎಂದರೆ ಅಕ್ಷಿಯ, ಅಂದರೆ ಕಣ್ಣಿನ, ಆಚೆ ಇರುವುದು. ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಎಂದರೆ ಕಣ್ಣೆದುರು ಇರುವುದು. ಕಣ್ಣು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ, ಶಾಸ್ತ್ರ ಪರೋಕ್ಷವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

Paroksha is what lies beyond the eye, and pratyaksha is what is before it. The eye shows the visible, and shastra shows what is beyond it.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 29. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 29. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಅಧಿಕ ರಕ್ತದೊತ್ತಡ ಮತ್ತು ಟೈಪ್ 2 ಸಕ್ಕರೆ ಕಾಯಿಲೆ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವ ಲಕ್ಷಣವನ್ನೂ ತೋರಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಯಾವ ನೋವನ್ನೂ ಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ. ನಿಯಮಿತ ಪರೀಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ವೈದ್ಯಶಾಸ್ತ್ರದ ಜ್ಞಾನವೇ ಆ ಕಾಣದ್ದನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಕಣ್ಣು.

High blood pressure and type 2 diabetes usually cause no symptoms and no pain in their early stages. Regular testing and medical knowledge are the eye that shows what cannot be seen.

ಅನುಮಾನ ಬಂದಾಗ ಊಹೆಗಿಂತ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಮೂಲವನ್ನು ಹುಡುಕುವುದು ಈ ಶ್ಲೋಕದ ಇಂದಿನ ಪಾಠ.

When in doubt, looking for a reliable source rather than guessing is this verse’s lesson for today.