ಪೂಜೆಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಪುಷ್ಪಾಂಜಲಿ ಅರ್ಪಿಸುವಾಗ ಪುರೋಹಿತರು ಹೇಳುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಶ್ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಇದೂ ಒಂದು. ಬ್ರಹ್ಮ, ಇಂದ್ರ, ರುದ್ರ, ಮರುತರೇ ಮೊದಲಾದ ದೇವತೆಗಳೆಲ್ಲ ಯಾರನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಾರೋ ಆ ಪರಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ.
ವೇದ, ಸಾಮಗಾನ, ಧ್ಯಾನ ಹೀಗೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ದಾರಿಯಿಂದ ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರು ಒಂದೊಂದು ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ಹುಡುಕುವ, ಆದರೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಯಾರಿಗೂ ಅಳತೆ ಸಿಗದ ಆ ದೇವನಿಗೆ ಈ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ನಮಸ್ಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಶ್ಲೋಕ (ಕನ್ನಡ)
ಯಂ ಬ್ರಹ್ಮಾ ವರುಣೇಂದ್ರರುದ್ರಮರುತಃ ಸ್ತುನ್ವಂತಿ ದಿವ್ಯೈಃ ಸ್ತವೈಃ ।
ವೇದೈಃ ಸಾಂಗಪದಕ್ರಮೋಪನಿಷದೈರ್ಗಾಯಂತಿ ಯಂ ಸಾಮಗಾಃ ।
ಧ್ಯಾನಾವಸ್ಥಿತತದ್ಗತೇನ ಮನಸಾ ಪಶ್ಯಂತಿ ಯಂ ಯೋಗಿನೋ
ಯಸ್ಯಾಂತಂ ನ ವಿದುಃ ಸುರಾಸುರಗಣಾ ದೇವಾಯ ತಸ್ಮೈ ನಮಃ ॥
ಶ್ಲೋಕ (ದೇವನಾಗರಿ)
यं ब्रह्मा वरुणेन्द्ररुद्रमरुतः स्तुन्वन्ति दिव्यैः स्तवैः ।
वेदैः साङ्गपदक्रमोपनिषदैर्गायन्ति यं सामगाः ।
ध्यानावस्थिततद्गतेन मनसा पश्यन्ति यं योगिनो
यस्यान्तं न विदुः सुरासुरगणा देवाय तस्मै नमः ॥
ಶ್ಲೋಕ (IAST)
yaṃ brahmā varuṇendrarudramarutaḥ stunvanti divyaiḥ stavaiḥ |
vedaiḥ sāṅgapadakramopaniṣadairgāyanti yaṃ sāmagāḥ |
dhyānāvasthitatadgatena manasā paśyanti yaṃ yogino
yasyāntaṃ na viduḥ surāsuragaṇā devāya tasmai namaḥ ||
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಯಮ್ ಬ್ರಹ್ಮಾ ವರುಣ ಇಂದ್ರ ರುದ್ರ ಮರುತಃ (यम् ब्रह्मा वरुण इन्द्र रुद्र मरुतः, yam brahmā varuṇa indra rudra marutaḥ) = ಯಾರನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮ, ವರುಣ, ಇಂದ್ರ, ರುದ್ರ, ಮರುತ್ತುಗಳು (whom Brahma, Varuna, Indra, Rudra and the Maruts)
- ಸ್ತುನ್ವಂತಿ ದಿವ್ಯೈಃ ಸ್ತವೈಃ (स्तुन्वन्ति दिव्यैः स्तवैः, stunvanti divyaiḥ stavaiḥ) = ದಿವ್ಯವಾದ ಸ್ತೋತ್ರಗಳಿಂದ ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಾರೆ (praise with divine hymns)
- ವೇದೈಃ ಸಾಂಗಪದಕ್ರಮ ಉಪನಿಷದೈಃ (वेदैः साङ्गपदक्रम उपनिषदैः, vedaiḥ sāṅgapadakrama upaniṣadaiḥ) = ಅಂಗ, ಪದಪಾಠ, ಕ್ರಮಪಾಠಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ವೇದ ಮತ್ತು ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳಿಂದ (through the Vedas with their auxiliary texts and word by word and sequential recitations, and the Upanishads)
- ಗಾಯಂತಿ ಯಮ್ ಸಾಮಗಾಃ (गायन्ति यम् सामगाः, gāyanti yam sāmagāḥ) = ಸಾಮಗಾಯಕರು ಯಾರನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಾರೋ (whom the chanters of the Samaveda sing)
- ಧ್ಯಾನಾವಸ್ಥಿತ ತದ್ಗತೇನ ಮನಸಾ (ध्यानावस्थित तद्गतेन मनसा, dhyānāvasthita tadgatena manasā) = ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿ ಆ ಒಂದೇ ಭಾವದಲ್ಲಿ ತಲ್ಲೀನವಾದ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ (with a mind settled in meditation and absorbed in that alone)
- ಪಶ್ಯಂತಿ ಯಮ್ ಯೋಗಿನಃ (पश्यन्ति यम् योगिनः, paśyanti yam yoginaḥ) = ಯೋಗಿಗಳು ಯಾರನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಾರೋ (whom the yogis behold)
- ಯಸ್ಯ ಅಂತಮ್ ನ ವಿದುಃ ಸುರಾಸುರಗಣಾಃ (यस्य अन्तम् न विदुः सुरासुरगणाः, yasya antam na viduḥ surāsuragaṇāḥ) = ಯಾರ ಕೊನೆಯನ್ನು ದೇವತೆಗಳಾಗಲಿ ಅಸುರರಾಗಲಿ ಅರಿಯರೋ (whose end neither the gods nor the demons know)
- ದೇವಾಯ ತಸ್ಮೈ ನಮಃ (देवाय तस्मै नमः, devāya tasmai namaḥ) = ಆ ದೇವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ (salutations to that Lord)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಬ್ರಹ್ಮ, ವರುಣ, ಇಂದ್ರ, ರುದ್ರ, ಮರುತ್ತುಗಳು ದಿವ್ಯ ಸ್ತೋತ್ರಗಳಿಂದ ಯಾರನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಾರೋ, ಸಾಂಗ ವೇದ ಮತ್ತು ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳಿಂದ ಸಾಮಗಾಯಕರು ಯಾರನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಾರೋ, ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಯೋಗಿಗಳು ಯಾರನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಾರೋ, ಯಾರ ಕೊನೆಯನ್ನು ದೇವ ಅಸುರರಿಬ್ಬರೂ ಅರಿಯರೋ, ಆ ದೇವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
Salutations to that Lord whom Brahma, Varuna, Indra, Rudra and the Maruts praise with divine hymns, whom the Samaveda chanters sing through the Vedas and Upanishads with their auxiliary texts, whom yogis behold with a mind settled in meditation, and whose end neither gods nor demons know.
ಈ ಶ್ಲೋಕದ ಬಗ್ಗೆAbout this verse
ಈ ಶ್ಲೋಕ ಪೂಜಾ ಪದ್ಧತಿಗಳಲ್ಲಿ ಪುಷ್ಪಾಂಜಲಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ, ಒಂದೇ ದೇವರ ಬದಲು ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿಯಾದ ಪರತತ್ತ್ವಕ್ಕೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಸ್ತುತಿಯಾಗಿದೆ.
This verse is widely used in puja manuals at the time of pushpanjali, and stands as a hymn offered not to one deity alone but to the all pervading supreme reality.
ಬ್ರಹ್ಮ ಮೊದಲಾದ ಮಹಾದೇವತೆಗಳೇ ಸ್ತುತಿಸುವ, ಆದರೆ ಯಾರಿಗೂ ಪೂರ್ಣ ಅಳತೆ ಸಿಗದ ತತ್ತ್ವ ಎಂಬುದನ್ನು ಒತ್ತಿ ಹೇಳುವುದೇ ಈ ಶ್ಲೋಕದ ವಿಶೇಷತೆ.
What makes this verse distinctive is its emphasis that even great gods such as Brahma praise this reality, yet none can fully grasp its measure.
ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಿದ್ದೇವೆ.
Sources: several. Where versions differ, we have noted it here.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ನಾವು ಎಷ್ಟೇ ಓದಿದರೂ, ಎಷ್ಟೇ ಧ್ಯಾನಿಸಿದರೂ ದೇವರ ಬಗ್ಗೆ ಪೂರ್ಣ ತಿಳಿವು ಪಡೆದೆವೆಂಬ ಅಹಂಕಾರ ಬೇಡ ಎಂಬ ವಿನಮ್ರ ಪಾಠವನ್ನು ಈ ಶ್ಲೋಕ ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ.
This verse reminds us of a humble lesson, that however much we study or meditate, we should never assume we have gained complete knowledge of the divine.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ