ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಎರಡು ತಿಂಗಳು ಇರುವಾಗ ಓದದೆ ಕುಳಿತು, ಎಲ್ಲ ದೇವರ ಇಚ್ಛೆ ಎನ್ನುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯನ್ನು ನಾವೆಲ್ಲ ನೋಡಿದ್ದೇವೆ. ಅವನ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ನಂಬಿಕೆಗಿಂತ ಜಾರಿಕೊಳ್ಳುವ ಮನಸ್ಸು ಹೆಚ್ಚು ಕಾಣುತ್ತದೆ.
ಅಂಥವನ ಬಳಿ ಸಂಪತ್ತಿನ ದೇವತೆ ಏಕೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಈ ಆರ್ಯಾ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಶ್ಲೋಕ ಒಂದು ಹೋಲಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಹೇಳುತ್ತದೆ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಅವ್ಯವಸಾಯಿನಮಲಸಂ ದೈವಪರಂ ಸಾಹಸಾಚ್ಚ ಪರಿಹೀನಮ್
ಪ್ರಮದಾ ಪತಿಮಿವ ವೃದ್ಧಂ ನೇಚ್ಛತಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀರುಪಸ್ಥಾತುಮ್
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
अव्यवसायिनमलसं दैवपरं साहसाच्च परिहीनम्
प्रमदा पतिमिव वृद्धं नेच्छति लक्ष्मीरुपस्थातुम्
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
avyavasāyinamalasaṃ daivaparaṃ sāhasācca parihīnam
pramadā patimiva vṛddhaṃ necchati lakṣmīrupasthātum
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಅವ್ಯವಸಾಯಿನಮಲಸಂ (अव्यवसायिनमलसं, avyavasāyinamalasaṃ) = ಉದ್ಯೋಗವಿಲ್ಲದವನನ್ನು, ಸೋಮಾರಿಯನ್ನು [ಅವ್ಯವಸಾಯಿನಂ + ಅಲಸಂ] (the man without effort, the idle one)
- ದೈವಪರಂ (दैवपरं, daivaparaṃ) = ವಿಧಿಯನ್ನೇ ನಂಬಿದವನನ್ನು (who looks only to fate)
- ಸಾಹಸಾಚ್ಚ (साहसाच्च, sāhasācca) = ಧೈರ್ಯದಿಂದಲೂ [ಸಾಹಸಾತ್ + ಚ] (and of daring)
- ಪರಿಹೀನಮ್ (परिहीनम्, parihīnam) = ಸಂಪೂರ್ಣ ಕೊರತೆಯಾದವನನ್ನು (wholly lacking)
- ಪ್ರಮದಾ (प्रमदा, pramadā) = ತರುಣಿ (a young woman)
- ಪತಿಮಿವ (पतिमिव, patimiva) = ಪತಿಯನ್ನು ಹೇಗೋ ಹಾಗೆ [ಪತಿಂ + ಇವ] (as she would a husband)
- ವೃದ್ಧಂ (वृद्धं, vṛddhaṃ) = ಮುದುಕನಾದ (who is old)
- ನೇಚ್ಛತಿ (नेच्छति, necchati) = ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ [ನ + ಇಚ್ಛತಿ] (does not wish)
- ಲಕ್ಷ್ಮೀರುಪಸ್ಥಾತುಮ್ (लक्ष्मीरुपस्थातुम्, lakṣmīrupasthātum) = ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಸೇವೆಗೆ ನಿಲ್ಲಲು [ಲಕ್ಷ್ಮೀಃ + ಉಪಸ್ಥಾತುಂ] (Lakshmi, to wait upon him)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಪ್ರಯತ್ನವಿಲ್ಲದ, ಸೋಮಾರಿಯಾದ, ವಿಧಿಯನ್ನೇ ನೆಚ್ಚಿದ ಮತ್ತು ಧೈರ್ಯವನ್ನು ಪೂರ್ತಿ ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಮನುಷ್ಯನ ಸೇವೆಗೆ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಬರಲು ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ. ತರುಣಿ ಮುದುಕನಾದ ಪತಿಯನ್ನು ಬಯಸದಂತೆ ಇದು.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
Lakshmi does not care to wait upon a man who makes no effort, who is idle, who looks only to fate and who has lost all daring. She is like a young woman who has no wish for an old husband.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ದೈವಪರ ಎಂದರೆ ವಿಧಿಯೇ ಎಲ್ಲ ಎಂದು ನಂಬಿದವನು. ಇಲ್ಲಿ ವಿಧಿಯನ್ನು ನಂಬುವುದೇ ತಪ್ಪಲ್ಲ. ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಅದೊಂದನ್ನೇ ನಂಬುವುದನ್ನು ಶ್ಲೋಕ ಟೀಕಿಸುತ್ತದೆ.
Daivapara means one who rests wholly on fate. Trusting in fate is not itself the fault here. The verse faults leaving effort aside and trusting only that.
ಹೋಲಿಕೆಯ ಚಮತ್ಕಾರ ಇಲ್ಲಿದೆ. ವೃದ್ಧ ಪತಿಯ ಬಳಿ ತರುಣಿ ಇರಲು ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವಂತೆ, ಉತ್ಸಾಹ ಇಲ್ಲದವನ ಬಳಿ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಇರಲು ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ. ಎರಡೂ ಕಡೆ ಇಲ್ಲದ್ದು ಚೈತನ್ಯ.
The comparison carries the sting. As a young wife does not wish to stay by an old husband, Lakshmi does not wish to stay by one without drive. What is missing on both sides is vitality. The comparison is a poet’s convention and is not meant as a statement about real people.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 62. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 62. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಕ್ಲಿನಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ರೋಗಿಗೆ ಔಷಧ ಬರೆದುಕೊಟ್ಟ ಮೇಲೂ ಪಥ್ಯ, ವ್ಯಾಯಾಮ ಮಾಡದೆ ಎಲ್ಲ ದೇವರ ಕೈಯಲ್ಲಿದೆ ಎನ್ನುವವರನ್ನು ನೋಡುತ್ತೇವೆ. ಅವರ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಗೌರವಿಸಬಹುದು. ಆದರೂ ನಮ್ಮ ಪಾಲಿನ ಕೆಲಸ ನಮ್ಮದೇ.
In the clinic we meet people who, after the prescription is written, skip the diet and the exercise and say it is all in God’s hands. Their faith can be respected. Even so, our own share of the work remains ours.
ಶ್ಲೋಕ ಯಾವ ಫಲದ ಭರವಸೆಯನ್ನೂ ಕೊಡುತ್ತಿಲ್ಲ. ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿದವರೆಲ್ಲ ಶ್ರೀಮಂತರಾಗುತ್ತಾರೆ ಎಂದೂ ಇಲ್ಲ. ಪ್ರಯತ್ನ ಇಲ್ಲದ ಕಡೆ ಏನೂ ಸಿಗುವುದು ಕಷ್ಟ ಎಂಬ ಸರಳ ಮಾತನ್ನು ಅದು ಹೇಳುತ್ತದೆ.
The verse promises no particular result. Nor does it say that everyone who tries grows rich. It says the plain thing, that where there is no effort little is likely to come.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ