ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ವೇದಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಕೂರಿಸುವವರು ಯಾರು ಎಂದು ಗಮನಿಸಿದರೆ, ಅವರ ಯೋಗ್ಯತೆಗಿಂತ ಅವರ ದೇಣಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಮಾತನಾಡಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಕಹಿ ಸತ್ಯ ಹೊಸದೇನಲ್ಲ.
ಧನಪ್ರಶಂಸಾ ವಿಭಾಗದ ಈ ಶ್ಲೋಕ ಅದನ್ನು ಹೊಗಳಿಕೆಯ ಧಾಟಿಯಲ್ಲೇ ಚುಚ್ಚುತ್ತದೆ. ಇದು ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಪದ್ಯ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಬ್ರಹ್ಮಘ್ನೋಽಪಿ ನರಃ ಪೂಜ್ಯೋ ಯಸ್ಯಾಸ್ತಿ ವಿಪುಲಂ ಧನಮ್
ಶಶಿನಾ ತುಲ್ಯವಂಶೋಽಪಿ ನಿರ್ಧನಃ ಪರಿಭೂಯತೇ
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
ब्रह्मघ्नोऽपि नरः पूज्यो यस्यास्ति विपुलं धनम्
शशिना तुल्यवंशोऽपि निर्धनः परिभूयते
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
brahmaghno’pi naraḥ pūjyo yasyāsti vipulaṃ dhanam
śaśinā tulyavaṃśo’pi nirdhanaḥ paribhūyate
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಬ್ರಹ್ಮಘ್ನೋಽಪಿ (ब्रह्मघ्नोऽपि, brahmaghno’pi) = ಬ್ರಾಹ್ಮಣನನ್ನು ಕೊಂದವನೂ (ಬ್ರಹ್ಮಘ್ನಃ, ಅಪಿ) (even a slayer of a Brahmin (brahmaghnah, api))
- ನರಃ (नरः, naraḥ) = ಮನುಷ್ಯ (a man)
- ಪೂಜ್ಯೋ (पूज्यो, pūjyo) = ಗೌರವಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯ (worthy of honour)
- ಯಸ್ಯಾಸ್ತಿ (यस्यास्ति, yasyāsti) = ಯಾರಿಗೆ ಇದೆಯೋ (ಯಸ್ಯ, ಅಸ್ತಿ) (one who has (yasya, asti))
- ವಿಪುಲಂ (विपुलं, vipulaṃ) = ವಿಪುಲವಾದ (abundant)
- ಧನಮ್ (धनम्, dhanam) = ಧನ (wealth)
- ಶಶಿನಾ (शशिना, śaśinā) = ಚಂದ್ರನೊಂದಿಗೆ (with the moon)
- ತುಲ್ಯವಂಶೋಽಪಿ (तुल्यवंशोऽपि, tulyavaṃśo’pi) = ಸಮಾನ ವಂಶದವನಾದರೂ (ತುಲ್ಯವಂಶಃ, ಅಪಿ) (though of a lineage equal to the moon’s (tulyavamsah, api))
- ನಿರ್ಧನಃ (निर्धनः, nirdhanaḥ) = ಧನವಿಲ್ಲದವನು (the man without wealth)
- ಪರಿಭೂಯತೇ (परिभूयते, paribhūyate) = ತಿರಸ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಾನೆ (is despised)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಬ್ರಾಹ್ಮಣನನ್ನು ಕೊಂದ ಮನುಷ್ಯನಾದರೂ ವಿಪುಲ ಧನ ಇದ್ದರೆ ಗೌರವಕ್ಕೆ ಪಾತ್ರನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಚಂದ್ರನಂಥ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದವನೂ ಧನವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ತಿರಸ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಾನೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
A man who has killed a Brahmin is honoured if he has abundant wealth. But even one born in a lineage like the moon’s is despised if he has none.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯೆ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಭಾರವಾದ ಪಾಪ. ಅದಕ್ಕಿಂತ ದೊಡ್ಡ ಪಾಪವನ್ನು ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಎತ್ತಿಕೊಂಡಿರುವುದರಿಂದ ಚುಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ.
Killing a Brahmin is counted the gravest sin in the tradition. Choosing so heavy an example sharpens the sting.
ಚಂದ್ರವಂಶ ಎಂದರೆ ರಾಜರ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪರಂಪರೆ ಎಂಬ ಭಾವ. ಚಂದ್ರನನ್ನು ಶುಭ್ರತೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಸಂಪ್ರದಾಯ. ಇಲ್ಲಿ ಶ್ಲೋಕ ಹೊಗಳುತ್ತಿಲ್ಲ, ಸಮಾಜದ ಇಬ್ಬಂದಿತನವನ್ನು ಟೀಕಿಸುತ್ತಿದೆ.
A lineage like the moon’s suggests a noble line, since the moon is a convention for purity. The verse is not praising, it is criticising the double standard of society.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 64. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 64. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಗೌರವ ಯಾರಿಗೆ ಸಿಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನೋಡಿ ನಮ್ಮ ಸಮಾಜದ ಅಳತೆಗೋಲನ್ನು ಅರಿಯಬಹುದು ಎಂದು ಶ್ಲೋಕ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಅದೇ ಅಳತೆಗೋಲನ್ನು ನಾವು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆಯೇ ಎಂದು ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.
The verse says one learns a society’s yardstick by watching who is honoured. We may ask whether we use that same yardstick.
ಬಡತನದ ಕಾರಣ ಒಬ್ಬ ಒಳ್ಳೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಿದ್ದೇವೆಯೇ ಎಂದು ಒಮ್ಮೆ ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಒಳ್ಳೆಯದು.
It is worth recalling once whether we have overlooked a good person because of poverty.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ