ಒದ್ದೆ ಸಾಬೂನನ್ನು ಬಿಗಿಯಾಗಿ ಹಿಡಿದಷ್ಟೂ ಅದು ಜಾರಿ ಹೋಗುವುದು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಗೊತ್ತು. ಬಿಗಿ ಹೆಚ್ಚಾದಷ್ಟೂ ಕೈ ತಪ್ಪುವ ವಸ್ತುಗಳು ಇವೆ.
ಈ ಶ್ಲೋಕ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಅಂಥ ಜಾರುವ ವಸ್ತುವಿಗೆ ಹೋಲಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಪದ್ಯದ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಹೆಸರು ಖಚಿತವಾಗಿಲ್ಲ, ಪ್ರತಿ ಸಾಲಿನಲ್ಲೂ ಸುಮಾರು ಇಪ್ಪತ್ತು ಅಕ್ಷರಗಳಿವೆ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಅಪಿ ದೋರ್ಭ್ಯಾಂ ಪರಿಬದ್ಧಾ ಬದ್ಧಾಪಿ ಗುಣೈರನೇಕಧಾ ನಿಪುಣೈಃ
ನಿರ್ಗಚ್ಛತಿ ಕ್ಷಣಾದಿವ ಜಲಧಿಜಲೋತ್ಪತ್ತಿಪಿಚ್ಛಿಲಾ ಲಕ್ಷ್ಮೀಃ
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
अपि दोर्भ्यां परिबद्धा बद्धापि गुणैरनेकधा निपुणैः
निर्गच्छति क्षणादिव जलधिजलोत्पत्तिपिच्छिला लक्ष्मीः
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
api dorbhyāṃ paribaddhā baddhāpi guṇairanekadhā nipuṇaiḥ
nirgacchati kṣaṇādiva jaladhijalotpattipicchilā lakṣmīḥ
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಅಪಿ (अपि, api) = ಕೂಡ (even if)
- ದೋರ್ಭ್ಯಾಂ (दोर्भ्यां, dorbhyāṃ) = ಎರಡು ಕೈಗಳಿಂದ (with both arms)
- ಪರಿಬದ್ಧಾ (परिबद्धा, paribaddhā) = ಸುತ್ತ ಬಿಗಿದು ಹಿಡಿದರೂ (held tightly round)
- ಬದ್ಧಾಪಿ (बद्धापि, baddhāpi) = ಕಟ್ಟಿದರೂ ಸಹ [ಬದ್ಧಾ + ಅಪಿ] (even if bound)
- ಗುಣೈರನೇಕಧಾ (गुणैरनेकधा, guṇairanekadhā) = ಗುಣಗಳಿಂದ ಅಥವಾ ಹಗ್ಗಗಳಿಂದ ಹಲವು ಬಗೆಯಲ್ಲಿ [ಗುಣೈಃ + ಅನೇಕಧಾ] (by merits or by cords, in many ways)
- ನಿಪುಣೈಃ (निपुणैः, nipuṇaiḥ) = ನಿಪುಣರಿಂದ (by the skilled)
- ನಿರ್ಗಚ್ಛತಿ (निर्गच्छति, nirgacchati) = ಹೊರಟುಹೋಗುತ್ತಾಳೆ (slips out)
- ಕ್ಷಣಾದಿವ (क्षणादिव, kṣaṇādiva) = ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿಯೇ ಎಂಬಂತೆ [ಕ್ಷಣಾತ್ + ಇವ] (as it were in a moment)
- ಜಲಧಿಜಲೋತ್ಪತ್ತಿಪಿಚ್ಛಿಲಾ (जलधिजलोत्पत्तिपिच्छिला, jaladhijalotpattipicchilā) = ಸಮುದ್ರದ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಕಾರಣ ಜಾರುವವಳು (slippery from being born in the ocean’s water)
- ಲಕ್ಷ್ಮೀಃ (लक्ष्मीः, lakṣmīḥ) = ಲಕ್ಷ್ಮಿ (Lakshmi)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಎರಡೂ ಕೈಗಳಿಂದ ಬಿಗಿದು ಹಿಡಿದರೂ, ನಿಪುಣರು ಹಲವು ಬಗೆಯ ಗುಣಗಳಿಂದ ಕಟ್ಟಿದರೂ, ಸಮುದ್ರದ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ್ದರಿಂದ ಜಾರುವ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿಯೇ ಹೊರಟುಹೋಗುತ್ತಾಳೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
Even if she is held tight in both arms, and even if skilled people bind her in many ways with merits or cords, Lakshmi, slippery from her birth in the ocean’s water, slips out as if in a moment.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಗುಣ ಎಂಬ ಪದಕ್ಕೆ ಇಲ್ಲಿ ಎರಡು ಅರ್ಥ ಇವೆ, ಸದ್ಗುಣ ಮತ್ತು ಹಗ್ಗ. ಬಿಗಿದು ಕಟ್ಟಿದರೂ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಹಗ್ಗದ ಅರ್ಥ ಹೊಂದುತ್ತದೆ, ಸದ್ಗುಣಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದಿಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರೂ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಸದ್ಗುಣದ ಅರ್ಥ ಹೊಂದುತ್ತದೆ. ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳು ಬರಬಹುದು.
The word guna has two senses here, merit and cord. Cord fits bound tightly, while merit fits trying to hold her by good qualities. Both senses may be meant.
ಪಿಚ್ಛಿಲ ಎಂದರೆ ಜಾರುವ, ಜಿಗುಟಾದ. ಸಮುದ್ರದ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದವಳು ಜಾರುತ್ತಾಳೆ ಎಂಬುದು ಕವಿಯ ಹಾಸ್ಯದ ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷೆ. ಮುದ್ರಿತ ಪಾಠದಲ್ಲಿ ಅನೇಕಧಾ ಎಂಬ ರೂಪ ಕಾಣುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನಾವು ಅದನ್ನೇ ಅನುಸರಿಸಿದ್ದೇವೆ.
Picchila means slippery or slimy. That she slips because she was born in ocean water is the poet’s humorous exaggeration. The printed text reads anekadha, and we have followed it.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 62. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 62. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಸಂಪತ್ತು, ಹುದ್ದೆ, ಹೆಸರನ್ನು ಬಿಗಿಯಾಗಿ ಹಿಡಿದಿಡಲು ಹೋದಷ್ಟೂ ಮನಸ್ಸಿನ ಒತ್ತಡ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ. ಹಿಡಿದುಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಿಂತ ಬಳಸುವುದು ಮತ್ತು ಹಂಚುವುದು ಹೆಚ್ಚು ಸಮಾಧಾನ ಕೊಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಓದಬಹುದು.
The more tightly we try to hold wealth, rank or name, the more the mind is pressed. One may read that using and sharing give more peace than holding on.
ಅದಲ್ಲದೆ ಶ್ಲೋಕ ನಿರಾಸೆಯ ಮಾತು ಅಲ್ಲ. ಹಣ ಬಂದಾಗ ಹೆಚ್ಚು ಹಿಗ್ಗಬಾರದು, ಹೋದಾಗ ಹೆಚ್ಚು ಕುಗ್ಗಬಾರದು ಎಂಬ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ಅದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.
Besides, the verse is not a word of despair. It hints at balance, neither swelling too much when money comes nor shrinking too much when it goes.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ