ಕೈ ಚಾಚಿ ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದವನು ಒಂದು ದಿನ ಕೊಡುವವನಾಗಿ ಬೆಳೆದು ನಿಂತಿರುವುದನ್ನು ನಾವೆಲ್ಲ ನೋಡಿದ್ದೇವೆ. ಅಂಥವರ ಮಾತಿನ ಧಾಟಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಬದಲಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ಈ ಶ್ಲೋಕ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ನೋಟವನ್ನು ಅಂಥ ಬದಲಾವಣೆಯ ಕಾರಣವಾಗಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿರುವುದು ಒಂದು ಶಬ್ದದ ಆಟ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ವೀಕ್ಷಿತಾನಿ ತವ ವಾರಿಧಿಕನ್ಯೇ ಯತ್ರ ಪಾಲಿತಜಗಂತಿ ಲಗಂತಿ
ಚಿತ್ರಮತ್ರ ಚ ಪರತ್ರ ಚ ದೇಹೀ ದೇಹಿಶಬ್ದಮಪಹಾಯ ಚಕಾಸ್ತಿ
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
वीक्षितानि तव वारिधिकन्ये यत्र पालितजगन्ति लगन्ति
चित्रमत्र च परत्र च देही देहिशब्दमपहाय चकास्ति
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
vīkṣitāni tava vāridhikanye yatra pālitajaganti laganti
citramatra ca paratra ca dehī dehiśabdamapahāya cakāsti
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ವೀಕ್ಷಿತಾನಿ (वीक्षितानि, vīkṣitāni) = ನೋಟಗಳು (the glances)
- ತವ (तव, tava) = ನಿನ್ನ (your)
- ವಾರಿಧಿಕನ್ಯೇ (वारिधिकन्ये, vāridhikanye) = ಸಮುದ್ರರಾಜನ ಮಗಳೇ (O daughter of the ocean)
- ಯತ್ರ (यत्र, yatra) = ಎಲ್ಲಿ (wherever)
- ಪಾಲಿತಜಗಂತಿ (पालितजगन्ति, pālitajaganti) = ಲೋಕಗಳನ್ನು ಕಾಪಾಡಿದವರು ಎಂಬಂತಾದವರ ಮೇಲೆ (upon those who become like protectors of worlds)
- ಲಗಂತಿ (लगन्ति, laganti) = ಬೀಳುತ್ತವೆಯೋ (fall)
- ಚಿತ್ರಮ್ (चित्रम्, citram) = ಆಶ್ಚರ್ಯ (a wonder)
- ಅತ್ರ (अत्र, atra) = ಇಲ್ಲಿ (here)
- ಚ (च, ca) = ಮತ್ತು (and)
- ಪರತ್ರ (परत्र, paratra) = ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿ (hereafter)
- ಚ (च, ca) = ಕೂಡ (too)
- ದೇಹೀ (देही, dehī) = ದೇಹ ಧರಿಸಿದವನು (the embodied one)
- ದೇಹಿಶಬ್ದಮ್ (देहिशब्दम्, dehiśabdam) = ದೇಹಿ ಎಂಬ ಮಾತನ್ನು (the word dehi, give)
- ಅಪಹಾಯ (अपहाय, apahāya) = ಬಿಟ್ಟು (having cast off)
- ಚಕಾಸ್ತಿ (चकास्ति, cakāsti) = ಹೊಳೆಯುತ್ತಾನೆ (shines)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಓ ಸಮುದ್ರರಾಜನ ಮಗಳೇ, ನಿನ್ನ ನೋಟಗಳು ಎಲ್ಲಿ ಬೀಳುತ್ತವೆಯೋ ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಲೋಕಗಳನ್ನು ಕಾಪಾಡಬಲ್ಲವರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಆಶ್ಚರ್ಯ, ದೇಹ ಧರಿಸಿದ ಆ ಜೀವ ದೇಹಿ ಎಂಬ ಮಾತನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಇಲ್ಲೂ ಅಲ್ಲೂ ಹೊಳೆಯುತ್ತದೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
O daughter of the ocean, wherever your glances fall, those people become able to sustain the worlds. And here is the wonder: the embodied one gives up the word dehi, give me, and shines both here and hereafter.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಇಲ್ಲಿನ ಚಮತ್ಕಾರ ದೇಹೀ ಮತ್ತು ದೇಹಿ ಎಂಬ ಎರಡು ಪದಗಳ ಹೋಲಿಕೆಯಲ್ಲಿದೆ. ದೇಹೀ ಎಂದರೆ ದೇಹ ಇರುವವನು, ಅಂದರೆ ಜೀವಿ. ದೇಹಿ ಎಂದರೆ ಕೊಡು ಎಂದು ಬೇಡುವ ಮಾತು. ಒಂದೇ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಅರ್ಥ ಹೇಳುವ ಇಂಥ ಆಟವನ್ನು ಶ್ಲೇಷ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.
The wit lies in two near twin words. Dehi with a long vowel means one who has a body, a living being. Dehi means give, the beggar’s word. A play that gives two meanings in one sound is called shlesha.
ಮೊದಲ ಸಾಲಿನ ಪಾಲಿತಜಗಂತಿ ಎಂಬ ಸಂಯುಕ್ತ ಪದವನ್ನು ಲೋಕಗಳನ್ನು ಕಾಪಾಡುವವರು ಎಂದು ನಾವು ಬಿಡಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಪದದ ಕಟ್ಟು ಸ್ವಲ್ಪ ಬಿಗಿಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಈ ಬಿಡಿಸುವಿಕೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಭಿನ್ನವಾಗಿರಲೂ ಸಾಧ್ಯ.
We have taken the compound palitajaganti as those who sustain the worlds. The compound is tightly knit, so another way of unpacking it may differ a little.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 63. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 63. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಯಾರ ಮುಂದೆಯೂ ಕೈ ಚಾಚದ ಸ್ಥಿತಿ ಒಂದು ಘನತೆ. ಅದು ಹಣದಿಂದ ಮಾತ್ರ ಬರುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೂ ಹಣದ ಕೃಪೆಯಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಸುಲಭವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕವಿ ಮುಚ್ಚಿಡುವುದಿಲ್ಲ.
Not having to hold out a hand to anyone is a kind of dignity. It does not come from money alone, yet the poet does not hide that fortune makes it easier.
ಕ್ಲಿನಿಕ್ಕಿಗೆ ಬರುವ ಅನೇಕರು ತಮ್ಮ ತೊಂದರೆಯನ್ನು ಹೇಳಲೂ ಸಂಕೋಚಪಡುತ್ತಾರೆ. ಕೇಳದೆಯೇ ಸಹಾಯ ಸಿಗುವ ವಾತಾವರಣ ಮಾಡುವುದು ನಮ್ಮ ಕರ್ತವ್ಯ.
Many who come to a clinic hesitate even to name their trouble. Making a place where help arrives without having to ask is our own duty.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ