ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಕರು ದುರ್ಬಲ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರತಿಭಾವಂತ ಮಗು ಇದನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರೆ ಶಿಕ್ಷಕರ ಉತ್ತರ ಸರಳ: ನೀನು ನಿನ್ನ ಬಲದಿಂದಲೇ ಮುಂದೆ ಬರುತ್ತೀಯೆ.
ಈ ಪದ್ಯ ಅಂಥ ಒಂದು ಸಂವಾದ. ಮೊದಲ ಅರ್ಧದಲ್ಲಿ ಪ್ರಶ್ನೆ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ನಿರಾಕರಣೆ ಇದೆ. ಎರಡನೆಯ ಅರ್ಧದಲ್ಲಿ ಅವಳ ಕಾರಣ ಇದೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ಸಿಹಿ ಮತ್ತು ಕಹಿ ಎರಡೂ ಉಂಟು.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಪದ್ಮೇ ಮೂಢಜನೇ ದದಾಸಿ ವಿಭವಂ ವಿದ್ವತ್ಸು ಕಿಂ ಮತ್ಸರೋ ನಾಹಂ ಮತ್ಸರಿಣೀ ನ ಚಾಪಿ ಚಪಲಾ ನೈವಾಸ್ತಿ ಮೂರ್ಖೇ ರತಿಃ
ಮೂರ್ಖೇಭ್ಯೋ ದ್ರವಿಣಂ ದದಾಮಿ ನಿತರಾಂ ತತ್ಕಾರಣಂ ಶ್ರೂಯತಾಂ ವಿದ್ವಾನ್ಸರ್ವಗುಣೇಷು ಪೂಜಿತತನುರ್ಮೂರ್ಖಸ್ಯ ನಾನ್ಯಾ ಗತಿಃ
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
पद्मे मूढजने ददासि विभवं विद्वत्सु किं मत्सरो नाहं मत्सरिणी न चापि चपला नैवास्ति मूर्खे रतिः
मूर्खेभ्यो द्रविणं ददामि नितरां तत्कारणं श्रूयतां विद्वान्सर्वगुणेषु पूजिततनुर्मूर्खस्य नान्या गतिः
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
padme mūḍhajane dadāsi vibhavaṃ vidvatsu kiṃ matsaro nāhaṃ matsariṇī na cāpi capalā naivāsti mūrkhe ratiḥ
mūrkhebhyo draviṇaṃ dadāmi nitarāṃ tatkāraṇaṃ śrūyatāṃ vidvānsarvaguṇeṣu pūjitatanurmūrkhasya nānyā gatiḥ
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಪದ್ಮೇ (पद्मे, padme) = ಕಮಲೆಯೇ, ಲಕ್ಷ್ಮಿಯೇ (O Padma)
- ಮೂಢಜನೇ (मूढजने, mūḍhajane) = ಮೂಢ ಜನರಿಗೆ (to foolish people)
- ದದಾಸಿ (ददासि, dadāsi) = ಕೊಡುತ್ತೀಯೆ (you give)
- ವಿಭವಂ (विभवं, vibhavaṃ) = ಸಂಪತ್ತನ್ನು (wealth)
- ವಿದ್ವತ್ಸು (विद्वत्सु, vidvatsu) = ವಿದ್ವಾಂಸರ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ (towards the learned)
- ಕಿಂ ಮತ್ಸರೋ (किं मत्सरो, kiṃ matsaro) = ಹೊಟ್ಟೆಕಿಚ್ಚೇ (is it envy)
- ನಾಹಂ ಮತ್ಸರಿಣೀ (नाहं मत्सरिणी, nāhaṃ matsariṇī) = ನಾನು ಹೊಟ್ಟೆಕಿಚ್ಚಿನವಳಲ್ಲ (ನ + ಅಹಂ + ಮತ್ಸರಿಣೀ) (I am not envious)
- ನ ಚಾಪಿ ಚಪಲಾ (न चापि चपला, na cāpi capalā) = ಚಂಚಲೆಯೂ ಅಲ್ಲ (ನ + ಚ + ಅಪಿ + ಚಪಲಾ) (nor fickle)
- ನೈವಾಸ್ತಿ ಮೂರ್ಖೇ ರತಿಃ (नैवास्ति मूर्खे रतिः, naivāsti mūrkhe ratiḥ) = ಮೂರ್ಖನಲ್ಲಿ ಪ್ರೀತಿಯೂ ಇಲ್ಲ (ನ + ಏವ + ಅಸ್ತಿ …) (nor is there any fondness for the fool)
- ಮೂರ್ಖೇಭ್ಯೋ (मूर्खेभ्यो, mūrkhebhyo) = ಮೂರ್ಖರಿಗೆ (to fools)
- ದ್ರವಿಣಂ ದದಾಮಿ (द्रविणं ददामि, draviṇaṃ dadāmi) = ಧನ ಕೊಡುತ್ತೇನೆ (I give wealth)
- ನಿತರಾಂ (नितरां, nitarāṃ) = ಹೆಚ್ಚಾಗಿ (abundantly)
- ತತ್ಕಾರಣಂ ಶ್ರೂಯತಾಂ (तत्कारणं श्रूयतां, tatkāraṇaṃ śrūyatāṃ) = ಅದರ ಕಾರಣ ಕೇಳಿ (hear the reason for it)
- ವಿದ್ವಾನ್ಸರ್ವಗುಣೇಷು (विद्वान्सर्वगुणेषु, vidvānsarvaguṇeṣu) = ವಿದ್ವಾಂಸನು ಎಲ್ಲ ಗುಣಗಳಲ್ಲಿ (ವಿದ್ವಾನ್ + ಸರ್ವಗುಣೇಷು) (the learned man, in all his virtues)
- ಪೂಜಿತತನುರ್ಮೂರ್ಖಸ್ಯ (पूजिततनुर्मूर्खस्य, pūjitatanurmūrkhasya) = ಗೌರವ ಪಡೆದ ಶರೀರವುಳ್ಳವನು, ಮೂರ್ಖನಿಗೆ (ಪೂಜಿತತನುಃ + ಮೂರ್ಖಸ್ಯ) (whose person is honoured, the fool’s)
- ನಾನ್ಯಾ ಗತಿಃ (नान्या गतिः, nānyā gatiḥ) = ಬೇರೆ ದಾರಿ ಇಲ್ಲ (ನ + ಅನ್ಯಾ) (there is no other resort)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಕಮಲೆಯೇ, ಮೂಢ ಜನರಿಗೆ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಕೊಡುತ್ತೀಯೆ. ವಿದ್ವಾಂಸರ ಮೇಲೆ ಹೊಟ್ಟೆಕಿಚ್ಚೇ. ನಾನು ಹೊಟ್ಟೆಕಿಚ್ಚಿನವಳಲ್ಲ, ಚಂಚಲೆಯೂ ಅಲ್ಲ, ಮೂರ್ಖನಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಪ್ರೀತಿಯೂ ಇಲ್ಲ. ಆದರೂ ಮೂರ್ಖರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಧನ ಕೊಡುತ್ತೇನೆ. ಕಾರಣ ಕೇಳಿ. ವಿದ್ವಾಂಸನು ತನ್ನ ಎಲ್ಲ ಗುಣಗಳಿಂದಲೇ ಗೌರವ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಮೂರ್ಖನಿಗೆ ಬೇರೆ ಯಾವ ದಾರಿಯೂ ಇಲ್ಲ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
O Padma, you give wealth to foolish people. Is it envy of the learned? I am not envious, nor fickle, nor fond of the fool. Yet I give abundant wealth to fools, and here is the reason. The learned man is honoured through all his virtues. The fool has no other resort.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಪದ್ಯದಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಯಾರು ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಹೇಳುವ ಗುರುತು ಇಲ್ಲ. ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳುವವನು ಕವಿ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಹೇಳುವವಳು ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಎಂದು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸಹಜ.
Two voices speak, but nothing in the verse marks who is who. It is natural to read the questioner as the poet and the answerer as Lakshmi.
ಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಹರಿತವಾದ ತಿರುವು ಇದೆ. ಅವಳ ಮೂಲ ವಾದ ಮೂರ್ಖನಿಗೆ ಹಣವೊಂದೇ ಆಧಾರ. ಅಂದರೆ ವಿದ್ವಾಂಸ ಹಣವಿಲ್ಲದೆ ಬದುಕಬಲ್ಲ, ಮೂರ್ಖನಿಗೆ ಅದಾಗದು. ಹೊಗಳಿಕೆಯಂತೆ ಕಾಣುವ ಮಾತು ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ಮೂರ್ಖನ ಬಗ್ಗೆ ಕಟಕಿ.
Lakshmi’s answer has a sharp turn. Her argument is that wealth is the fool’s only support, so the learned man can live without it and the fool cannot. What sounds like a defence is in fact a sneer at the fool.
ಮುದ್ರಿತ ಪುಟದ ಮೊದಲ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿ ಬರುವ ಪದ ವಿಭವಂ. ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾಠದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ದ್ರವಿಣಂ ಎಂದಿತ್ತು. ನಾವು ಮುದ್ರಿತ ಪಾಠವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದ್ದೇವೆ.
The word in the first line is vibhavam in the printed page, where the digital text had dravinam. We have followed the print.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 63. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 63. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಸಂಪತ್ತು ಕಷ್ಟದಲ್ಲಿರುವವನ ಆಸರೆ ಎಂಬ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಅರ್ಧ ಸತ್ಯ ಇದೆ. ಆದರೆ ಕವಿಯ ಉದ್ದೇಶ ಅದರ ಅಪಹಾಸ್ಯ. ಹಣವೊಂದೇ ಆಧಾರವಾಗಿರುವ ಬದುಕು ಎಷ್ಟು ಬಡವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
There is a half truth in saying wealth props up the helpless. But the poet means it as mockery. It shows how poor a life is when money is its only support.
ಕಲಿತದ್ದು, ಕೌಶಲ, ಒಳ್ಳೆಯ ಹೆಸರು ಇವು ಯಾವ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲೂ ಜೊತೆಗೆ ಬರುವ ಬಂಡವಾಳ. ವೈದ್ಯರಾಗಿ ನಾವು ಕಲಿತ ಕೌಶಲ ಎಲ್ಲೇ ಹೋದರೂ ನಮ್ಮೊಡನೆ ಇರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಶಿಷ್ಯರಿಗೆ ಹೇಳಲು ಈ ಪದ್ಯ ಒಳ್ಳೆಯ ನೆನಪು.
What we have learnt, our skill and our good name are capital that travels with us in any circumstance. For a teacher of doctors, the verse is a good reminder that a skill learnt stays with us wherever we go.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ