ಒಬ್ಬ ರೋಗಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಬಿಲ್ ಕಟ್ಟಲಾಗದೆ ಬಾಗಿಲ ಬಳಿ ನಿಂತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡರೆ, ಹಣದ ಕೊರತೆ ಎಷ್ಟು ನಿಶ್ಯಬ್ದವಾಗಿ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ.
ಈ ಶ್ಲೋಕ ಆ ನೋವನ್ನು ಅತಿಶಯೋಕ್ತಿಯ ಹರಿತ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಇದು ರಾಮನನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿದ ಸಂಬೋಧನೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿದೆ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಧನಮರ್ಜಯ ಕಾಕುತ್ಸ್ಥ ಧನಮೂಲಮಿದಂ ಜಗತ್
ಅಂತರಂ ನೈವ ಪಶ್ಯಾಮಿ ನಿರ್ಧನಸ್ಯ ಮೃತಸ್ಯ ಚ
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
धनमर्जय काकुत्स्थ धनमूलमिदं जगत्
अन्तरं नैव पश्यामि निर्धनस्य मृतस्य च
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
dhanamarjaya kākutstha dhanamūlamidaṃ jagat
antaraṃ naiva paśyāmi nirdhanasya mṛtasya ca
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಧನಮರ್ಜಯ (धनमर्जय, dhanamarjaya) = ಧನವನ್ನು ಗಳಿಸು (ಧನಂ, ಅರ್ಜಯ) (earn wealth (dhanam, arjaya))
- ಕಾಕುತ್ಸ್ಥ (काकुत्स्थ, kākutstha) = ಕಾಕುತ್ಸ್ಥನ ವಂಶದವನೇ (O scion of Kakutstha)
- ಧನಮೂಲಮಿದಂ (धनमूलमिदं, dhanamūlamidaṃ) = ಧನವೇ ಮೂಲವಾಗಿ ಉಳ್ಳ ಇದು (ಧನಮೂಲಂ, ಇದಂ) (this, with wealth for its root (dhanamulam, idam))
- ಜಗತ್ (जगत्, jagat) = ಜಗತ್ತು (world)
- ಅಂತರಂ (अन्तरं, antaraṃ) = ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು (difference)
- ನೈವ (नैव, naiva) = ಖಂಡಿತ ಇಲ್ಲ (ನ, ಏವ) (not at all (na, eva))
- ಪಶ್ಯಾಮಿ (पश्यामि, paśyāmi) = ಕಾಣುತ್ತೇನೆ (I see)
- ನಿರ್ಧನಸ್ಯ (निर्धनस्य, nirdhanasya) = ಧನವಿಲ್ಲದವನ (of the man without wealth)
- ಮೃತಸ್ಯ (मृतस्य, mṛtasya) = ಸತ್ತವನ (of the dead)
- ಚ (च, ca) = ಮತ್ತು (and)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಕಾಕುತ್ಸ್ಥನೇ, ಧನವನ್ನು ಗಳಿಸು. ಈ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಧನವೇ ಮೂಲ. ಧನವಿಲ್ಲದವನಿಗೂ ಸತ್ತವನಿಗೂ ನನಗೆ ಯಾವ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೂ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
Earn wealth, scion of Kakutstha. This world has wealth for its root. I see no difference between a man without wealth and a dead man.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಕಾಕುತ್ಸ್ಥ ಎಂದರೆ ಕಕುತ್ಸ್ಥನ ವಂಶದವನು, ಅಂದರೆ ರಾಮ ಎಂಬ ಹೆಸರೂ ಇದಕ್ಕೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಶ್ಲೋಕ ಇದನ್ನು ರಾಮನಿಗೆ ಹೇಳಿದ ಮಾತಿನಂತೆ ಬರೆದಿದೆ, ಆದರೆ ಇದು ರಾಮಾಯಣದ ಶ್ಲೋಕ ಎಂದು ನಾವು ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ.
Kakutstha refers to a descendant of Kakutstha, a name that fits Rama. The verse is written as if said to Rama, but we do not claim it belongs to the Ramayana.
ಇಲ್ಲಿನ ಹೋಲಿಕೆ ಅತಿಶಯೋಕ್ತಿ, ಅಂದರೆ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷೆ. ಬಡವನಿಗೆ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಧ್ವನಿಯೇ ಇಲ್ಲ ಎಂಬ ಕಹಿಯನ್ನು ಸತ್ತವನಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
The comparison is deliberate exaggeration. The bitterness that the poor have no voice in society is put by likening the poor man to the dead.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 64. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 64. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಬಡತನ ಮನುಷ್ಯನ ಮಾತಿಗೆ ಬೆಲೆ ಕಳೆಯುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಕಟು ಸತ್ಯವನ್ನು ಶ್ಲೋಕ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಸಮಾಜದ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸಲು ಇದು ಕನ್ನಡಿ.
The verse states the harsh fact that poverty strips a person’s words of weight. One need not agree, but it is a mirror for how society behaves.
ವೈದ್ಯನಾದವನು ಬಡ ರೋಗಿಯ ಮಾತನ್ನೂ ಅಷ್ಟೇ ಗಮನವಿಟ್ಟು ಕೇಳಬೇಕು ಎಂದು ಇದು ನಮಗೆ ನೆನಪಿಸಬಹುದು. ಶ್ಲೋಕದ ಹರಿತ ಇರುವುದು ಸಮಾಜದ ಮೇಲೆ.
It may remind a doctor to listen to a poor patient with the same care. The edge of the verse is turned on society.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ