ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಯಾರಿಗಾದರೂ ದೊಡ್ಡ ಅನಾರೋಗ್ಯ ಬಂದಾಗ ಮೊದಲು ಮಾತಾಡುವುದು ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ವೆಚ್ಚದ ಬಗ್ಗೆ. ಅದು ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಕಹಿಯಾದರೂ ವಾಸ್ತವ.
ಈ ಶ್ಲೋಕ ಹಣಕ್ಕೆ ಎರಡು ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಕುಲದ ಗೌರವ ಕೊಡುವುದು ಮತ್ತು ಆಪತ್ತಿನಿಂದ ದಾಟಿಸುವುದು. ಇದೊಂದು ಎರಡು ಸಾಲುಗಳ ಪದ್ಯ. ಛಂದಸ್ಸಿನ ನಿಖರ ಹೆಸರು ನಮಗೆ ಖಚಿತವಿಲ್ಲ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಧನೈರ್ನಿಷ್ಕುಲೀನಾಃ ಕುಲೀನಾ ಭವಂತಿ ಧನೈರಾಪದಂ ಮಾನವಾ ನಿಸ್ತರಂತಿ
ಧನೇಭ್ಯಃ ಪರೋ ಬಾಂಧವೋ ನಾಸ್ತಿ ಲೋಕೇ ಧನಾನ್ಯರ್ಜಯಧ್ವಂ ಧನಾನ್ಯರ್ಜಯಧ್ವಮ್
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
धनैर्निष्कुलीनाः कुलीना भवन्ति धनैरापदं मानवा निस्तरन्ति
धनेभ्यः परो बान्धवो नास्ति लोके धनान्यर्जयध्वं धनान्यर्जयध्वम्
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
dhanairniṣkulīnāḥ kulīnā bhavanti dhanairāpadaṃ mānavā nistaranti
dhanebhyaḥ paro bāndhavo nāsti loke dhanānyarjayadhvaṃ dhanānyarjayadhvam
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಧನೈರ್ನಿಷ್ಕುಲೀನಾಃ (धनैर्निष्कुलीनाः, dhanairniṣkulīnāḥ) = ಹಣದಿಂದ ಕುಲಹೀನರು (ಧನೈಃ + ನಿಷ್ಕುಲೀನಾಃ) (through wealth, the low-born (dhanaih + nishkulinah))
- ಕುಲೀನಾ (कुलीना, kulīnā) = ಕುಲೀನರು (the high-born)
- ಭವಂತಿ (भवन्ति, bhavanti) = ಆಗುತ್ತಾರೆ (become)
- ಧನೈರಾಪದಂ (धनैरापदं, dhanairāpadaṃ) = ಹಣದಿಂದ ಆಪತ್ತನ್ನು (ಧನೈಃ + ಆಪದಂ) (through wealth, calamity (dhanaih + apadam))
- ಮಾನವಾ (मानवा, mānavā) = ಮನುಷ್ಯರು (men)
- ನಿಸ್ತರಂತಿ (निस्तरन्ति, nistaranti) = ದಾಟುತ್ತಾರೆ (cross over)
- ಧನೇಭ್ಯಃ (धनेभ್यः, dhanebha್yaḥ) = ಹಣಕ್ಕಿಂತ (than wealth)
- ಪರೋ (परो, paro) = ಮೇಲಾದ (greater)
- ಬಾಂಧವೋ (बान्धवो, bāndhavo) = ಬಂಧು (a kinsman)
- ನಾಸ್ತಿ (नास्ति, nāsti) = ಇಲ್ಲ (ನ + ಅಸ್ತಿ) (there is not (na + asti))
- ಲೋಕೇ (लोके, loke) = ಲೋಕದಲ್ಲಿ (in the world)
- ಧನಾನ್ಯರ್ಜಯಧ್ವಂ (धनान्यर्जयध्वं, dhanānyarjayadhvaṃ) = ಹಣಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿರಿ (ಧನಾನಿ + ಅರ್ಜಯಧ್ವಂ) (earn wealth (dhanani + arjayadhvam))
- ಧನಾನ್ಯರ್ಜಯಧ್ವಮ್ (धनान्यर्जयध्वम्, dhanānyarjayadhvam) = ಹಣಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿರಿ, ಮತ್ತೆ ಒತ್ತಿ ಹೇಳಿದ್ದು (earn wealth, said again for emphasis)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಹಣದಿಂದ ಕುಲಹೀನರೂ ಕುಲೀನರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಹಣದಿಂದ ಮನುಷ್ಯರು ಆಪತ್ತನ್ನು ದಾಟುತ್ತಾರೆ. ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಹಣಕ್ಕಿಂತ ದೊಡ್ಡ ಬಂಧು ಇಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಹಣ ಗಳಿಸಿ, ಹಣ ಗಳಿಸಿ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
Through wealth the low-born become high-born. Through wealth men cross over calamity. There is no kinsman in the world greater than wealth. So earn wealth, earn wealth.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಕೊನೆಯ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಧನಾನ್ಯರ್ಜಯಧ್ವಂ ಎಂಬ ಮಾತು ಎರಡು ಬಾರಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಇದು ಒಂದು ಡಂಗುರದ ಸ್ವರ. ಹೇಳುವವನು ಕಿರುಚುತ್ತಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ಓದುಗನಿಗೆ ಅನಿಸುತ್ತದೆ.
The phrase dhananyarjayadhvam comes twice in the last line. It has the tone of a public announcement, and the reader feels the speaker is shouting.
ಇಲ್ಲಿಯ ಕುಲೀನ ಎಂಬುದು ಹುಟ್ಟಿನ ಗೌರವಕ್ಕೆ ಇರುವ ಹೆಸರು. ಸಮಾಜ ಜನ್ಮದ ಮೇಲೆ ನಿಲ್ಲಬೇಕಿತ್ತು, ಆದರೆ ಹಣದ ಮುಂದೆ ಜನ್ಮವೂ ಬಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಇಲ್ಲಿಯ ಕಟಾಕ್ಷ.
Kulina here names honour by birth. Society was meant to stand on birth, yet before money even birth bows. That is the jab here.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 64. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 64. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ವೆಚ್ಚ ಭರಿಸಲು ಹಣವಿದ್ದರೆ ಕುಟುಂಬ ಆಪತ್ತನ್ನು ದಾಟುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ನಿಜ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಯೋಚಿಸುವುದು ಸಹಜ. ಆದರೆ ಯಾವ ಏರ್ಪಾಡು ಸರಿ ಎಂಬುದು ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಬದಲಾಗಿರುತ್ತದೆ.
It is true that money to pay for treatment helps a family cross a calamity. So it is natural to think of such moments beforehand. But which arrangement is right differs a little from one family to another.
ಆದರೆ ಹಣ ಕುಲೀನರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಮಾತು ಸಮಾಜದ ದೌರ್ಬಲ್ಯವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಗೌರವ ಹಣದಿಂದ ಬರಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ ಎಂದು ತಿಳಿದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಇದನ್ನು ಓದಿ ನಗಬಹುದು.
But the claim that money makes people high-born shows a weakness of society. One who knows respect need not come from money may smile on reading this.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ