ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ರ್ಯಾಂಕ್ ಬಂದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಅಂದಿನ ಅಡುಗೆಗೆ ಅಕ್ಕಿ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಆ ರ್ಯಾಂಕ್ ಏನು ಮಾಡೀತು ಎಂದು ಒಮ್ಮೆ ಅನಿಸಬಹುದು.
ಈ ಶ್ಲೋಕ ಆ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ವ್ಯಾಕರಣ, ಕಾವ್ಯ ಮತ್ತು ಛಂದಸ್ಸು ಎಂಬ ಮೂರು ವಿದ್ಯೆಗಳ ಮೇಲೆ ಇಟ್ಟು ನೋಡುತ್ತದೆ. ಇದೊಂದು ಎರಡು ಸಾಲುಗಳ ಪದ್ಯ. ಛಂದಸ್ಸಿನ ನಿಖರ ಹೆಸರು ನಮಗೆ ಖಚಿತವಿಲ್ಲ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಬುಭುಕ್ಷಿತೈರ್ವ್ಯಾಕರಣಂ ನ ಭುಜ್ಯತೇ ಪಿಪಾಸಿತೈಃ ಕಾವ್ಯರಸೋ ನ ಪೀಯತೇ
ನ ಚ್ಛಂದಸಾ ಕೇನಚಿದುದ್ಧೃತಂ ಕುಲಂ ಹಿರಣ್ಯಮೇವಾರ್ಜಯ ನಿಷ್ಫಲಾ ಗುಣಾಃ
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
बुभुक्षितैर्व्याकरणं न भुज्यते पिपासितैः काव्यरसो न पीयते
न च्छन्दसा केनचिदुद्धृतं कुलं हिरण्यमेवार्जय निष्फला गुणाः
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
bubhukṣitairvyākaraṇaṃ na bhujyate pipāsitaiḥ kāvyaraso na pīyate
na cchandasā kenaciduddhṛtaṃ kulaṃ hiraṇyamevārjaya niṣphalā guṇāḥ
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಬುಭುಕ್ಷಿತೈರ್ವ್ಯಾಕರಣಂ (बुभुक्षितैर्व्याकरणं, bubhukṣitairvyākaraṇaṃ) = ಹಸಿದವರಿಂದ ವ್ಯಾಕರಣ (ಬುಭುಕ್ಷಿತೈಃ + ವ್ಯಾಕರಣಂ) (grammar, by the hungry (bubhukshitaih + vyakaranam))
- ನ (न, na) = ಇಲ್ಲ (not)
- ಭುಜ್ಯತೇ (भुज्यते, bhujyate) = ತಿನ್ನಲಾಗುವುದು (can be eaten)
- ಪಿಪಾಸಿತೈಃ (पिपासितैः, pipāsitaiḥ) = ಬಾಯಾರಿದವರಿಂದ (by the thirsty)
- ಕಾವ್ಯರಸೋ (काव्यरसो, kāvyaraso) = ಕಾವ್ಯದ ರಸ (the savour of poetry)
- ನ (न, na) = ಇಲ್ಲ (not)
- ಪೀಯತೇ (पीयते, pīyate) = ಕುಡಿಯಲಾಗುವುದು (can be drunk)
- ನ (न, na) = ಇಲ್ಲ (not)
- ಚ್ಛಂದಸಾ (च्छन्दसा, cchandasā) = ಛಂದಸ್ಸಿನಿಂದ (ಛಂದಸಾ, ಸಂಧಿಯಲ್ಲಿ ಚ್ ಸೇರಿದೆ) (by metrics (chandasa, with a ch added by sandhi))
- ಕೇನಚಿದುದ್ಧೃತಂ (केनचिदुद्धृतं, kenaciduddhṛtaṃ) = ಯಾರಿಂದಲೋ ಮೇಲೆತ್ತಿದ್ದು (ಕೇನಚಿತ್ + ಉದ್ಧೃತಂ) (raised up by anyone (kenacit + uddhritam))
- ಕುಲಂ (कुलं, kulaṃ) = ಕುಲ, ಮನೆತನ (a family)
- ಹಿರಣ್ಯಮೇವಾರ್ಜಯ (हिरण्यमेवार्जय, hiraṇyamevārjaya) = ಚಿನ್ನವನ್ನೇ ಗಳಿಸು (ಹಿರಣ್ಯಂ + ಏವ + ಅರ್ಜಯ) (earn gold alone (hiranyam + eva + arjaya))
- ನಿಷ್ಫಲಾ (निष्फला, niṣphalā) = ಫಲವಿಲ್ಲದ (fruitless)
- ಗುಣಾಃ (गुणाः, guṇāḥ) = ಗುಣಗಳು (accomplishments)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಹಸಿದವರಿಗೆ ವ್ಯಾಕರಣವನ್ನು ತಿನ್ನಲಾಗದು. ಬಾಯಾರಿದವರಿಗೆ ಕಾವ್ಯರಸವನ್ನು ಕುಡಿಯಲಾಗದು. ಛಂದಸ್ಸಿನಿಂದ ಯಾರೂ ತಮ್ಮ ಮನೆತನವನ್ನು ಮೇಲೆತ್ತಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಚಿನ್ನವನ್ನೇ ಗಳಿಸು, ಗುಣಗಳು ಫಲವಿಲ್ಲದವು ಎನ್ನುತ್ತಾನೆ ಕವಿ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
The hungry cannot eat grammar. The thirsty cannot drink the savour of poetry. No one has lifted his family up by metrics. So earn gold, for accomplishments bear no fruit.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಈ ಶ್ಲೋಕದ ಚುರುಕು ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಭುಜ್ಯತೇ ಮತ್ತು ಪೀಯತೇ ಎಂಬ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಕರಣ ಮತ್ತು ಕಾವ್ಯರಸಕ್ಕೆ ಹಚ್ಚಿರುವುದು ಒಂದು ಆಟ. ರಸ ಎಂದರೆ ಕಾವ್ಯದ ಸವಿ. ಅದನ್ನು ನೀರಿನಂತೆ ಕುಡಿಯಲು ಹೊರಟರೆ ಬಾಯಾರಿಕೆ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದೇ ಕವಿಯ ಹಾಸ್ಯ.
The wit lies in the language. Putting eating and drinking verbs on grammar and the savour of poetry is a game. Rasa means the relish of poetry, but if you try to drink it like water, thirst will not go.
ಶ್ಲೋಕ ನಿಜವಾಗಿ ವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸುತ್ತಿದೆಯೋ ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಿಲ್ಲ. ಹಣವನ್ನು ಹೊಗಳುವ ವಿಭಾಗದ ಅತಿಶಯೋಕ್ತಿಯ ಧಾಟಿ ಇಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ಓದುವುದು ಹೆಚ್ಚು ಸೂಕ್ತ. ಅದಲ್ಲದೆ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪುಸ್ತಕದಂತೆಯೇ ಇಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.
It is not clear that the verse truly rejects learning. It is better read as the exaggerating tone of a section in praise of money. We have kept the last line as in the printed text.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 64. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 64. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ವೈದ್ಯರಾಗಿ ನಮ್ಮ ವಿದ್ಯೆ ರೋಗಿಯ ಹಸಿವನ್ನು ನೀಗಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ನಿಜ. ಆದರೆ ಹಸಿದ ರೋಗಿ ಔಷಧ ಸೇವಿಸಲೂ ಕಷ್ಟಪಡುತ್ತಾನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಜೀವನೋಪಾಯದ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ವಿದ್ಯೆಯ ಜೊತೆಗೇ ಕೇಳಬೇಕು.
As doctors we know our learning does not feed a patient. A hungry patient also struggles to take medicine. So the question of livelihood has to be asked along with that of learning.
ಆದರೆ ಗುಣಗಳು ವ್ಯರ್ಥ ಎಂದು ಶ್ಲೋಕ ಹೇಳುವುದನ್ನು ಸಲಹೆಯಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ತಪ್ಪಾಗುತ್ತದೆ. ಅದು ವ್ಯಂಗ್ಯ. ಹಣದ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಒತ್ತಿ ಹೇಳುವ ಒಂದು ಅತಿಶಯೋಕ್ತಿ.
But it would be a mistake to take the verse as advice when it calls accomplishments worthless. It is irony, an exaggeration that stresses how much money is needed.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ