ಬೇರೆಯವರು ಕೊಟ್ಟ ಸಹಾಯವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವಾಗ ಕೆಲವರಿಗೆ ಸಂಕೋಚ ಆಗುತ್ತದೆ. ಇನ್ನು ಕೆಲವರು ಅದನ್ನು ಯಾವ ಅಳುಕೂ ಇಲ್ಲದೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.
ಈ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಶ್ಲೋಕ ಶ್ರೀಗಂಧದ ಹನಿಯ ಉದಾಹರಣೆಯಿಂದ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದೊಂದು ಎರಡು ಸಾಲಿನ ಪದ್ಯ, ಛಂದಸ್ಸಿನ ಹೆಸರು ದೃಢವಾಗಿಲ್ಲ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಧನಮಪಿ ಪರದತ್ತಂ ದುಃಖಮೌಚಿತ್ಯಭಾಜಾಂ ಭವತಿ ಹೃದಿ ತದೇವಾನಂದಕಾರೀತರೇಷಾಮ್
ಮಲಯಜರಸಬಿಂದುರ್ಬಾಧತೇ ನೇತ್ರಮಂತರ್ಜನಯತಿ ಚ ಸ ಏವಾಹ್ಲಾದಮನ್ಯತ್ರ ಗಾತ್ರೇ
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
धनमपि परदत्तं दुःखमौचित्यभाजां भवति हृदि तदेवानन्दकारीतरेषाम्
मलयजरसबिन्दुर्बाधते नेत्रमन्तर्जनयति च स एवाह्लादमन्यत्र गात्रे
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
dhanamapi paradattaṃ duḥkhamaucityabhājāṃ bhavati hṛdi tadevānandakārītareṣām
malayajarasabindurbādhate netramantarjanayati ca sa evāhlādamanyatra gātre
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಧನಮಪಿ (धनमपि, dhanamapi) = ಹಣವೂ (ಧನಂ ಅಪಿ) (wealth too)
- ಪರದತ್ತಂ (परदत्तं, paradattaṃ) = ಬೇರೆಯವರು ಕೊಟ್ಟದ್ದು (given by another)
- ದುಃಖಮೌಚಿತ್ಯಭಾಜಾಂ (दुःखमौचित्यभाजां, duḥkhamaucityabhājāṃ) = ದುಃಖ, ಔಚಿತ್ಯವುಳ್ಳವರಿಗೆ (ದುಃಖಂ ಔಚಿತ್ಯಭಾಜಾಂ) (grief, to those who have a sense of what is fitting)
- ಭವತಿ (भवति, bhavati) = ಆಗುತ್ತದೆ (becomes)
- ಹೃದಿ (हृदि, hṛdi) = ಹೃದಯದಲ್ಲಿ (in the heart)
- ತದೇವಾನಂದಕಾರೀತರೇಷಾಮ್ (तदेवानन्दकारीतरेषाम्, tadevānandakārītareṣām) = ಅದೇ ಆನಂದ ಕೊಡುವುದು ಇತರರಿಗೆ (ತತ್ ಏವ ಆನಂದಕಾರಿ ಇತರೇಷಾಂ) (that same thing gives delight to others)
- ಮಲಯಜರಸಬಿಂದುರ್ಬಾಧತೇ (मलयजरसबिन्दुर्बाधते, malayajarasabindurbādhate) = ಶ್ರೀಗಂಧರಸದ ಹನಿ ನೋಯಿಸುತ್ತದೆ (ಮಲಯಜರಸಬಿಂದುಃ ಬಾಧತೇ) (a drop of sandal juice hurts)
- ನೇತ್ರಮಂತರ್ಜನಯತಿ (नेत्रमन्तर्जनयति, netramantarjanayati) = ಕಣ್ಣನ್ನು, ಮತ್ತು ಒಳಗೆ ಹುಟ್ಟಿಸುತ್ತದೆ (ನೇತ್ರಂ ಅಂತಃ ಜನಯತಿ) (the eye, and it brings forth within)
- ಚ (च, ca) = ಮತ್ತು (and)
- ಸ ಏವಾಹ್ಲಾದಮನ್ಯತ್ರ (स एवाह्लादमन्यत्र, sa evāhlādamanyatra) = ಅದೇ ಆಹ್ಲಾದವನ್ನು ಬೇರೆಡೆ (ಸ ಏವ ಆಹ್ಲಾದಂ ಅನ್ಯತ್ರ) (that same drop, delight elsewhere)
- ಗಾತ್ರೇ (गात्रे, gātre) = ದೇಹದಲ್ಲಿ (on the body)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಇತರರು ಕೊಟ್ಟ ಹಣವೂ ಔಚಿತ್ಯ ಅರಿತವರ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ದುಃಖ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಅದೇ ಹಣ ಇತರರಿಗೆ ಆನಂದ ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಶ್ರೀಗಂಧದ ರಸದ ಒಂದು ಹನಿ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬಿದ್ದರೆ ನೋವು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಅದೇ ಹನಿ ದೇಹದ ಬೇರೆ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ತಂಪು ಕೊಡುತ್ತದೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
Even money given by another brings grief to the heart of those who have a sense of what is fitting. The same money gives delight to others. A drop of sandal juice hurts when it falls in the eye. The same drop gives coolness on another part of the body.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಔಚಿತ್ಯ ಎಂದರೆ ಯಾವುದು ಸರಿ, ಯಾವುದು ತಕ್ಕದ್ದು ಎಂಬ ಅರಿವು. ಇಲ್ಲಿ ಅದು ಸ್ವಾಭಿಮಾನದ ಅರ್ಥಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರ.
Auchitya means the sense of what is right and fitting. Here it comes close to self-respect.
ಶ್ರೀಗಂಧ ತಂಪು ಕೊಡುವ ವಸ್ತು. ಆದರೆ ಅದೇ ವಸ್ತು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬಿದ್ದರೆ ಉರಿಯುತ್ತದೆ. ಹಣ ತಪ್ಪಲ್ಲ, ಅದು ಬೀಳುವ ಜಾಗ ಮುಖ್ಯ ಎಂದು ಹೋಲಿಕೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ.
Sandal is a cooling thing, yet the same thing burns when it falls in the eye. The comparison says the money is not at fault, the place where it lands matters.
ಈ ಪದ್ಯದ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾಠದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅಕ್ಷರ ಹೆಚ್ಚಾಗಿತ್ತು. ಮುದ್ರಿತ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಇರುವಂತೆ ಇಲ್ಲಿ ಪಾಠವನ್ನು ತಿದ್ದಿದ್ದೇವೆ.
The digital text of this verse had one extra letter. We have corrected the reading here to match the printed book.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 65. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 65. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಕೊಡುವವನ ಉದ್ದೇಶ, ಕೊಡುವ ರೀತಿ ಮತ್ತು ಪಡೆಯುವವನ ಸ್ವಾಭಿಮಾನ ಮೂರೂ ಸೇರಿದಾಗ ಮಾತ್ರ ದಾನ ಸುಖ ಕೊಡುತ್ತದೆ.
Giving brings comfort only when the giver’s purpose, the manner of giving and the receiver’s self-respect come together.
ಸಹಾಯ ಪಡೆಯಬಾರದು ಎಂದು ಶ್ಲೋಕ ಹೇಳುತ್ತಿಲ್ಲ. ಸಹಾಯ ಮಾಡುವವರೂ ಅದನ್ನು ಗೌರವದಿಂದ ಕೊಡಬೇಕು ಎಂಬ ಸೂಚನೆ ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ.
The verse does not say one must not accept help. It hints that those who help should give it with respect.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ