ಯಾರದೋ ಕೃಪೆಗಾಗಿ ಕಾದು ನಿಂತವನ ಸ್ಥಿತಿ ಹೇಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಒಮ್ಮೆಯಾದರೂ ನೋಡಿದವರಿಗೆ ಗೊತ್ತು. ಅವನ ಸಮಯ, ಮಾನ, ನಡೆ ಎಲ್ಲವೂ ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ಕೈಯಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ.
ಈ ಶ್ಲೋಕ ಅಂಥ ಒಂದು ದೃಶ್ಯವನ್ನು ಆರು ಆಜ್ಞೆಗಳಲ್ಲಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಶ್ಲೋಕ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಏಹಿ ಗಚ್ಛ ಪತೋತ್ತಿಷ್ಠ ವದ ಮೌನಂ ಸಮಾಚರ
ಏವಮಾಶಾಗ್ರಹಗ್ರಸ್ತೈಃ ಕ್ರೀಡಂತಿ ಧನಿನೋಽರ್ಥಿಭಿಃ
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
एहि गच्छ पतोत्तिष्ठ वद मौनं समाचर
एवमाशाग्रहग्रस्तैः क्रीडन्ति धनिनोऽर्थिभिः
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
ehi gaccha patottiṣṭha vada maunaṃ samācara
evamāśāgrahagrastaiḥ krīḍanti dhanino’rthibhiḥ
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಏಹಿ (एहि, ehi) = ಬಾ (come)
- ಗಚ್ಛ (गच्छ, gaccha) = ಹೋಗು (go)
- ಪತೋತ್ತಿಷ್ಠ (पतोत्तिष्ठ, patottiṣṭha) = ಬೀಳು ಮತ್ತು ಏಳು (ಪತ + ಉತ್ತಿಷ್ಠ) (fall and rise (pata + uttishtha))
- ವದ (वद, vada) = ಮಾತಾಡು (speak)
- ಮೌನಮ್ (मौनम्, maunam) = ಮೌನವನ್ನು (silence)
- ಸಮಾಚರ (समाचर, samācara) = ಆಚರಿಸು (observe)
- ಏವಮ್ (एवम्, evam) = ಹೀಗೆ (thus)
- ಆಶಾಗ್ರಹಗ್ರಸ್ತೈಃ (आशाग्रहग्रस्तैः, āśāgrahagrastaiḥ) = ಆಸೆ ಎಂಬ ಗ್ರಹ ಹಿಡಿದವರೊಂದಿಗೆ (with those seized by the planet or spirit of hope)
- ಕ್ರೀಡಂತಿ (क्रीडन्ति, krīḍanti) = ಆಟವಾಡುತ್ತಾರೆ (they play)
- ಧನಿನೋಽರ್ಥಿಭಿಃ (धनिनोऽर्थिभिः, dhanino’rthibhiḥ) = ಶ್ರೀಮಂತರು ಬೇಡುವವರೊಂದಿಗೆ (ಧನಿನಃ + ಅರ್ಥಿಭಿಃ) (the rich with petitioners (dhaninah + arthibhih))
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಬಾ, ಹೋಗು, ಬೀಳು, ಏಳು, ಮಾತಾಡು, ಮೌನವಾಗಿರು. ಹೀಗೆ ಆಸೆ ಎಂಬ ಗ್ರಹ ಹಿಡಿದ ಬೇಡುವವರೊಂದಿಗೆ ಶ್ರೀಮಂತರು ಆಟವಾಡುತ್ತಾರೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
Come, go, fall, rise, speak, keep silent. In this way the rich play with petitioners who are in the grip of the planet called hope.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಗ್ರಹ ಎಂದರೆ ಹಿಡಿಯುವುದು. ಗ್ರಹ ಹಿಡಿದವನು ತನ್ನ ಇಷ್ಟದಂತೆ ನಡೆಯದೆ ಹಿಡಿದವನ ಇಷ್ಟದಂತೆ ನಡೆಯುತ್ತಾನೆ ಎಂಬ ಜನನಂಬಿಕೆ ಇತ್ತು. ಇಲ್ಲಿ ಆ ಗ್ರಹ ಆಸೆ. ಬೇಡುವವನನ್ನು ಹಿಡಿದಿರುವುದು ಅವನ ಸ್ವಂತ ಆಸೆಯೇ ಎಂಬುದು ಶ್ಲೋಕದ ಚುರುಕು.
Graha means a seizer. There was a popular belief that one seized by a graha acts at its bidding and not at his own. Here that seizer is hope. The sting is that what holds the petitioner is his own hope.
ಬಾ ಮತ್ತು ಹೋಗು, ಬೀಳು ಮತ್ತು ಏಳು, ಮಾತಾಡು ಮತ್ತು ಮೌನವಾಗಿರು ಎಂಬ ಜೋಡಿಗಳು ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ವಿರುದ್ಧ. ಅದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಇರಬೇಕಿಲ್ಲ ಎಂಬುದೇ ಅಧಿಕಾರದ ಲಕ್ಷಣ. ಶ್ರೀಮಂತರಿಗೆ ಇದು ಆಟ ಎಂದು ಕ್ರೀಡಂತಿ ಎಂಬ ಪದ ಹೇಳುತ್ತದೆ.
The pairs come and go, fall and rise, speak and keep silent run against each other. That no reason is needed is the mark of power. The word kridanti, they play, tells us that for the rich it is a game.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 65. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 65. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಕಚೇರಿಯ ಕಿಟಕಿಯ ಮುಂದೆ ಒಂದು ಸಹಿಗಾಗಿ ಮೂರು ದಿನ ಅಲೆದ ಯಾರಿಗಾದರೂ ಈ ಶ್ಲೋಕ ಪರಿಚಿತ ಅನಿಸುತ್ತದೆ. ಅಧಿಕಾರ ಕೈಯಲ್ಲಿರುವಾಗ ನಾವು ಇನ್ನೊಬ್ಬರನ್ನು ಹೀಗೆ ಅಲೆಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆಯೇ ಎಂದು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲೂ ಇದು ಹೇಳುತ್ತದೆ.
Anyone who has trudged to an office window three days running for one signature will find this verse familiar. It also asks us to check whether, when we hold the power, we are making someone else run about in the same way.
ಶ್ರೀಮಂತರೆಲ್ಲರೂ ಹೀಗೆ ಎಂದು ಶ್ಲೋಕ ಹೇಳುತ್ತಿಲ್ಲ. ಇದು ಒಂದು ಕಟುವಾದ ನೋಟ. ಸಹಾಯ ಕೇಳುವಾಗ ನಮ್ಮ ಘನತೆಯನ್ನು ನಾವೇ ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂಬ ಎಚ್ಚರವನ್ನೂ ಇದು ಕೊಡುತ್ತದೆ.
The verse does not say all the rich are like this. It is a bitter observation. It also gives the reminder that when we ask for help we must guard our own dignity.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ