ರಸ್ತೆಯ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಬಾಗಿದ, ಹುಳ ತಿಂದ, ಅರ್ಧ ಸುಟ್ಟ ಮರವೊಂದನ್ನು ಕಂಡಾಗ ನಾವು ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಒಂದು ಕ್ಷಣ ಮರುಗುತ್ತೇವೆ.
ಆದರೆ ಈ ಶ್ಲೋಕ ಅಂಥ ಮರದ ಜನ್ಮವನ್ನೇ ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ಮುಂದೆ ಕೈಚಾಚುವ ಬದುಕಿಗಿಂತ ಮೇಲು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಇದು ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಪದ್ಯ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಕುಬ್ಜಸ್ಯ ಕೀಟಖಾತಸ್ಯ ದಾವನಿಷ್ಕುಷಿತತ್ವಚಃ
ತರೋರಪ್ಯೂಷರಸ್ಥಸ್ಯ ವರಂ ಜನ್ಮ ನ ಚಾರ್ಥಿನಃ
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
कुब्जस्य कीटखातस्य दावनिष्कुषितत्वचः
तरोरप्यूषरस्थस्य वरं जन्म न चार्थिनः
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
kubjasya kīṭakhātasya dāvaniṣkuṣitatvacaḥ
tarorapyūṣarasthasya varaṃ janma na cārthinaḥ
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಕುಬ್ಜಸ್ಯ (कुब्जस्य, kubjasya) = ಬಾಗಿದ ಮರದ (of the bent one)
- ಕೀಟಖಾತಸ್ಯ (कीटखातस्य, kīṭakhātasya) = ಹುಳ ತಿಂದದ್ದರ (eaten by insects)
- ದಾವನಿಷ್ಕುಷಿತತ್ವಚಃ (दावनिष्कुषितत्वचः, dāvaniṣkuṣitatvacaḥ) = ಕಾಡ್ಗಿಚ್ಚಿನಿಂದ ತೊಗಟೆ ಸುಲಿದುಹೋದದ್ದರ (whose bark has been stripped by forest fire)
- ತರೋರಪ್ಯೂಷರಸ್ಥಸ್ಯ (तरोरप्यूषरस्थस्य, tarorapyūṣarasthasya) = ಬಂಜರು ನೆಲದಲ್ಲಿ ನಿಂತ ಮರದ ಕೂಡ (ತರೋಃ, ಅಪಿ, ಊಷರಸ್ಥಸ್ಯ) (even of a tree standing on barren soil)
- ವರಂ (वरं, varaṃ) = ಉತ್ತಮ (better)
- ಜನ್ಮ (जन्म, janma) = ಜನ್ಮ (birth)
- ನ ಚ (न च, na ca) = ಆದರೆ ಅಲ್ಲ (but not)
- ಅರ್ಥಿನಃ (अर्थिनः, arthinaḥ) = ಬೇಡುವವನ (of one who asks for alms)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಬಾಗಿದ, ಹುಳ ತಿಂದ, ಕಾಡ್ಗಿಚ್ಚಿನಿಂದ ತೊಗಟೆ ಸುಲಿದುಹೋದ, ಬಂಜರು ನೆಲದಲ್ಲಿ ನಿಂತ ಮರವಾಗಿ ಹುಟ್ಟುವುದೂ ಮೇಲು. ಆದರೆ ಬೇಡುವವನಾಗಿ ಹುಟ್ಟುವುದು ಮೇಲಲ್ಲ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
Better to be born even as a bent tree, eaten by insects, its bark stripped by forest fire, standing on barren soil. But not better to be born as one who begs.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಊಷರ ಎಂದರೆ ಉಪ್ಪು ತುಂಬಿದ ಬಂಜರು ನೆಲ. ಕವಿ ಮರದ ಮೇಲೆ ಮೂರು ಬಗೆಯ ಹೊಡೆತ ಇಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ: ವಕ್ರತೆ, ಹುಳದ ಕಡಿತ ಮತ್ತು ಬೆಂಕಿ. ಇಷ್ಟೆಲ್ಲ ಇದ್ದರೂ ಬೇಡುವವನ ಬದುಕು ಅದಕ್ಕಿಂತ ಕೆಟ್ಟದು ಎಂಬುದೇ ಈ ಹೋಲಿಕೆಯ ಚುರುಕು.
Ushara means barren, salty soil. The poet heaps three blows on the tree: its twist, the insect bites and the fire. The sting of the comparison is that the life of a beggar is worse even than all this.
ಇದು ನೇರವಾದ ಹೋಲಿಕೆ, ಮರ ಇಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಯಾರನ್ನೂ ಸೂಚಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಮರಕ್ಕೆ ಯಾರ ಮುಂದೆಯೂ ಕೈಚಾಚುವ ಅಗತ್ಯ ಬರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಅಂಶವೇ ಇಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ.
This is a plain comparison, and the tree stands for no one else. What matters is that a tree never has to stretch out its hand to anyone.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 66. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 66. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಸ್ವಾಭಿಮಾನದ ಬೆಲೆ ಕಷ್ಟದ ಕಾಲದಲ್ಲೇ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಅಗತ್ಯ ಬಂದಾಗ ಸಹಾಯ ಕೇಳಲು ಹಿಂಜರಿಯುವ ರೋಗಿಗೆ ನಾವು ಕೇಳುವ ಮೊದಲೇ ದಾರಿ ತೋರಿಸಿದರೆ ಅವರ ಘನತೆಗೆ ಧಕ್ಕೆ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ.
The worth of self-respect shows in hard times. If we show a way to a patient who hesitates to ask for help, before they have to ask, their dignity is not hurt.
ಸಹಾಯ ಕೇಳಲೇ ಬಾರದು ಎಂದು ಈ ಶ್ಲೋಕದ ಅರ್ಥವಲ್ಲ. ಬೇಡುವುದೇ ಬದುಕಾಗಿಬಿಡುವುದನ್ನು ಅದು ನೋಡಿ ಹೆದರುತ್ತದೆ, ಅಷ್ಟನ್ನು ಮಾತ್ರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳೋಣ.
The verse does not mean that one must never ask for help. It is afraid of begging becoming a whole way of life, and that is all we need take from it.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ