ಹವಾಮಾನ ಹೇಗೇ ಇರಲಿ, ರೈತ ಬೀಜ ಬಿತ್ತುತ್ತಾನೆ. ಮಳೆ ಬಂದರೆ ಬೆಳೆ ಬರುತ್ತದೆ ಎಂದು, ಬರದಿದ್ದರೂ ಬಿತ್ತದೆ ಇದ್ದರೆ ಏನೂ ಇಲ್ಲ ಎಂದು.
ಈ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಬಿತ್ತನೆಯ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ದಾನ ಇದೆ. ಇದೊಂದು ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಶ್ಲೋಕ. ಎರಡು ಸಾಲುಗಳು ಒಂದೇ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಎರಡು ಕಾಲಕ್ಕೆ ಹೇಳಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಕಾರಣ ಕೊಡುತ್ತವೆ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಅನುಕೂಲೇ ವಿಧೌ ದೇಯಂ ಯತಃ ಪೂರಯಿತಾ ಹರಿಃ
ಪ್ರತಿಕೂಲೇ ವಿಧೌ ದೇಯಂ ಯತಃ ಸರ್ವಂ ಹರಿಷ್ಯತಿ
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
अनुकूले विधौ देयं यतः पूरयिता हरिः
प्रतिकूले विधौ देयं यतः सर्वं हरिष्यति
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
anukūle vidhau deyaṃ yataḥ pūrayitā hariḥ
pratikūle vidhau deyaṃ yataḥ sarvaṃ hariṣyati
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಅನುಕೂಲೇ (अनुकूले, anukūle) = ಅನುಕೂಲವಾದಾಗ (when it is favourable)
- ವಿಧೌ (विधौ, vidhau) = ದೈವ ಅಥವಾ ವಿಧಿ ಇರುವಾಗ (when fate is)
- ದೇಯಂ (देयं, deyaṃ) = ಕೊಡಬೇಕು (one should give)
- ಯತಃ (यतः, yataḥ) = ಏಕೆಂದರೆ (for)
- ಪೂರಯಿತಾ (पूरयिता, pūrayitā) = ತುಂಬಿಸುವವನು (the one who fills)
- ಹರಿಃ (हरिः, hariḥ) = ಹರಿ (Hari)
- ಪ್ರತಿಕೂಲೇ (प्रतिकूले, pratikūle) = ಪ್ರತಿಕೂಲವಾದಾಗ (when it is adverse)
- ವಿಧೌ (विधौ, vidhau) = ದೈವ ಅಥವಾ ವಿಧಿ ಇರುವಾಗ (when fate is)
- ದೇಯಂ (देयं, deyaṃ) = ಕೊಡಬೇಕು (one should give)
- ಯತಃ (यतः, yataḥ) = ಏಕೆಂದರೆ (for)
- ಸರ್ವಂ (सर्वं, sarvaṃ) = ಎಲ್ಲವನ್ನೂ (everything)
- ಹರಿಷ್ಯತಿ (हरिष्यति, hariṣyati) = ಹರಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತದೆ, ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ (will carry off)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ವಿಧಿ ಅನುಕೂಲವಾಗಿದ್ದಾಗ ದಾನ ಮಾಡಬೇಕು, ಏಕೆಂದರೆ ತುಂಬಿಸುವವನು ಹರಿ. ವಿಧಿ ಪ್ರತಿಕೂಲವಾಗಿದ್ದಾಗಲೂ ದಾನ ಮಾಡಬೇಕು, ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಲಿದೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
When fortune is favourable one should give, for Hari is the one who fills. When fortune is adverse one should still give, for it will carry everything off.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಹರಿಃ ಮತ್ತು ಹರಿಷ್ಯತಿ ಎರಡೂ ಒಂದೇ ಧಾತುವಿನಿಂದ ಬಂದವು ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬಹುದು. ಒಂದೇ ಮೂಲ ಒಂದು ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ತುಂಬಿಸುವವನ ಹೆಸರಾಗಿ ಬರುತ್ತದೆ, ಇನ್ನೊಂದರಲ್ಲಿ ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುವ ಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಶಬ್ದಕ್ರೀಡೆ ಎಂದು ನಾವು ಓದುತ್ತೇವೆ.
Harih and harishyati come from the same root. In one line the root names the one who fills, in the other it is the act of taking away. We read this as wordplay.
ಹರಿಷ್ಯತಿ ಎಂಬ ಕ್ರಿಯೆಯ ಕರ್ತೃ ಯಾರು ಎಂದು ಶ್ಲೋಕ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ. ಹಿಂದಿನ ಪದ ವಿಧಿ ಎಂದು ನಾವು ಹಿಡಿದಿದ್ದೇವೆ. ಹರಿಯೇ ಎಂದು ಓದುವ ಇನ್ನೊಂದು ಓದೂ ಸಾಧ್ಯ.
The verse does not say plainly who the subject of harishyati is. We take it to be fortune from the line before. Another reading takes it to be Hari himself.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 68. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 68. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಕೊಡುವುದು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಇರುವಾಗ ಮಾತ್ರ ಸಾಧ್ಯ ಎಂದು ನಾವು ಯೋಚಿಸುತ್ತೇವೆ. ಕೊಡಲು ಅನುಕೂಲ ಇರುವಷ್ಟು ಕಾಲ ಮಾತ್ರ ಕೊಡುವುದು ಅಭ್ಯಾಸ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಶ್ಲೋಕ ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ.
We tend to think giving is possible only when the hand is full. The verse reminds us that giving only when it is easy never becomes a habit.
ಇದು ಹಣಕಾಸಿನ ಸಲಹೆಯಲ್ಲ. ಎಷ್ಟು ಕೊಡಬೇಕು ಎನ್ನುವುದು ಅವರವರ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಬಿಟ್ಟದ್ದು. ಶ್ಲೋಕ ಹೇಳುವುದು ಕೊಡುವ ಮನಸ್ಸಿನ ಬಗ್ಗೆ, ಮೊತ್ತದ ಬಗ್ಗೆ ಅಲ್ಲ.
This is not financial advice. How much to give is left to each person’s situation. The verse speaks of the giving heart, not of the sum.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ