ಹಿರಿಯರು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನಿಟ್ಟುಸಿರು ಬಿಡುತ್ತಾರೆ: ಇದನ್ನೆಲ್ಲ ನೋಡಲು ಇನ್ನೂ ಬದುಕಿದ್ದೇವಲ್ಲ ಎಂದು. ದೀರ್ಘ ಆಯುಷ್ಯಕ್ಕೆ ಇಂತಹ ಒಂದು ಬೆಲೆಯೂ ಇರುತ್ತದೆ.
ಆ ನಿಟ್ಟುಸಿರನ್ನೇ ಈ ಶ್ಲೋಕ ನಾಲ್ಕು ನೋಟಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಇದೊಂದು ಎರಡು ಸಾಲುಗಳ ಪದ್ಯ, ಪ್ರತಿ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಹದಿನಾರು ಅಕ್ಷರ, ಛಂದಸ್ಸಿನ ಹೆಸರು ಖಚಿತವಾಗಿಲ್ಲ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಧನ್ಯಾಸ್ತೇ ಯೇ ನ ಪಶ್ಯಂತಿ ದೇಶಭಂಗಂ ಕುಲಕ್ಷಯಮ್
ಪರಚಿತ್ತಗತಾಂದಾರಾನ್ಪುತ್ರಂ ಚ ವ್ಯಸನಾತುರಮ್
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
धन्यास्ते ये न पश्यन्ति देशभङ्गं कुलक्षयम्
परचित्तगतान्दारान्पुत्रं च व्यसनातुरम्
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
dhanyāste ye na paśyanti deśabhaṅgaṃ kulakṣayam
paracittagatāndārānputraṃ ca vyasanāturam
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಧನ್ಯಾಸ್ತೇ (धन्यास्ते, dhanyāste) = ಧನ್ಯರು ಅವರು (ಧನ್ಯಾಃ ತೇ) (blessed are they)
- ಯೇ (ये, ye) = ಯಾರು (who)
- ನ ಪಶ್ಯಂತಿ (न पश्यन्ति, na paśyanti) = ನೋಡುವುದಿಲ್ಲವೋ (do not see)
- ದೇಶಭಂಗಂ (देशभङ्गं, deśabhaṅgaṃ) = ದೇಶದ ಒಡಕನ್ನು, ಪತನವನ್ನು (the breaking up of the country)
- ಕುಲಕ್ಷಯಮ್ (कुलक्षयम्, kulakṣayam) = ಕುಲದ ನಾಶವನ್ನು (the wasting away of the family line)
- ಪರಚಿತ್ತಗತಾಂದಾರಾನ್ (परचित्तगतान्दारान्, paracittagatāndārān) = ಬೇರೊಬ್ಬನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸೇರಿದ ಪತ್ನಿಯರನ್ನು (ಪರಚಿತ್ತಗತಾನ್ ದಾರಾನ್) (wives whose hearts have gone to another)
- ಪುತ್ರಂ (पुत्रं, putraṃ) = ಮಗನನ್ನು (a son)
- ಚ (च, ca) = ಮತ್ತು (and)
- ವ್ಯಸನಾತುರಮ್ (व्यसनातुरम्, vyasanāturam) = ವ್ಯಸನದಿಂದ ಪೀಡಿತನಾದವನನ್ನು (afflicted by vice)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ದೇಶ ಒಡೆದು ಹೋಗುವುದನ್ನು, ಕುಲ ಕ್ಷಯಿಸುವುದನ್ನು, ಪತ್ನಿಯರ ಮನಸ್ಸು ಬೇರೊಬ್ಬನ ಕಡೆ ಹೋಗುವುದನ್ನು ಮತ್ತು ಮಗ ವ್ಯಸನಕ್ಕೆ ಬಲಿಯಾಗುವುದನ್ನು ನೋಡದವರೇ ಧನ್ಯರು.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
Blessed are those who do not live to see the country broken up, the family line wasting away, wives whose hearts have gone to another, and a son in the grip of a vice.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ದಾರ ಎಂಬ ಪದ ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಪತ್ನಿಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಅದು ಸದಾ ಬಹುವಚನದಲ್ಲೇ ಬರುತ್ತದೆ. ಪರಚಿತ್ತಗತ ಎಂದರೆ ಮನಸ್ಸು ಬೇರೊಬ್ಬನ ಕಡೆ ಹೋದವರು. ಕವಿ ಅದರ ವಿವರಕ್ಕೆ ಇಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ, ಒಂದು ನೋವಿನ ಹೆಸರು ಹೇಳಿ ಮುಂದೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ.
Dara, a wife, is a Sanskrit word that is always plural. Parachittagata means one whose mind has gone to another. The poet does not dwell on it. He names one more pain and moves on.
ಈ ಪದ್ಯ ದಾರಿದ್ರ್ಯದ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ, ಆದರೆ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಬಡತನದ ಉಲ್ಲೇಖವೇ ಇಲ್ಲ. ಪುಸ್ತಕ ಇದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟಿರುವ ಕಾರಣ ನಮಗೆ ಖಚಿತವಿಲ್ಲ. ಕಣ್ಣಾರೆ ಕಾಣುವ ಇಂತಹ ನೋವುಗಳು ಬಡತನದಷ್ಟೇ ಭಾರ ಎಂದು ಓದಬಹುದು.
The verse sits in the section on poverty, yet it never mentions poverty. We are not sure why the book places it here. One may read it as saying that sorrows seen with one’s own eyes weigh as much as want.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 66. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 66. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಕಾಯುವ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ನೋವುಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತು ಕುಳಿತವರನ್ನು ನಾವು ನೋಡುತ್ತೇವೆ. ಅವರಿಗೆ ಪರಿಹಾರ ಹೇಳುವ ಮೊದಲು ಕೇಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮುಖ್ಯ ಎಂದು ಈ ಶ್ಲೋಕ ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ.
In a hospital waiting room we meet people carrying sorrows like these. The verse reminds us that listening comes before offering a remedy.
ಇದು ಹಂಚಿಕೊಂಡ ಸಂಕಟದ ನಿಟ್ಟುಸಿರೇ ಹೊರತು ಸಲಹೆಯಲ್ಲ. ಆದರೆ ಮಗನ ವ್ಯಸನದಂತಹ ಒಂದೆರಡು ನೋವುಗಳನ್ನು ಬೇಗ ಗಮನಿಸಿದರೆ ತಡೆಯಲು ಅವಕಾಶ ಉಳಿದಿರಬಹುದು.
This is a sigh of shared sorrow, not advice. Yet some of these, a son’s vice for one, may still be checked if they are noticed early.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ