ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕಷ್ಟ ಬಂದಾಗ ಯಾರು ವಿಚಾರಿಸಲು ಬಂದರು, ಯಾರು ಬರಲಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಬಹಳ ಕಾಲ ನೆನಪಿರುತ್ತದೆ.
ಈ ಶ್ಲೋಕ ಆ ಅನುಭವವನ್ನು ಎರಡು ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಿದೆ. ಇದರ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಹೆಸರು ಖಚಿತವಾಗಿಲ್ಲ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಯದಾ ತು ಭಾಗ್ಯಕ್ಷಯಪೀಡಿತಾಂ ದಶಾಂ ನರಃ ಕೃತಾಂತೋಪಹಿತಾಂ ಪ್ರಪದ್ಯತೇ
ತದಾಸ್ಯ ಮಿತ್ರಾಣ್ಯಪಿ ಯಾಂತ್ಯಮಿತ್ರತಾಂ ಚಿರಾನುರಕ್ತೋಽಪಿ ವಿರಜ್ಯತೇ ಜನಃ
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
यदा तु भाग्यक्षयपीडितां दशां नरः कृतान्तोपहितां प्रपद्यते
तदास्य मित्राण्यपि यान्त्यमित्रतां चिरानुरक्तोऽपि विरज्यते जनः
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
yadā tu bhāgyakṣayapīḍitāṃ daśāṃ naraḥ kṛtāntopahitāṃ prapadyate
tadāsya mitrāṇyapi yāntyamitratāṃ cirānurakto’pi virajyate janaḥ
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಯದಾ (यदा, yadā) = ಯಾವಾಗ (when)
- ತು (तु, tu) = ಆದರೆ (indeed)
- ಭಾಗ್ಯಕ್ಷಯಪೀಡಿತಾಂ (भाग्यक्षयपीडितां, bhāgyakṣayapīḍitāṃ) = ಅದೃಷ್ಟ ಕ್ಷೀಣಿಸಿ ಪೀಡಿತವಾದ (afflicted by the decline of fortune)
- ದಶಾಂ (दशां, daśāṃ) = ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು (a state)
- ನರಃ (नरः, naraḥ) = ಮನುಷ್ಯ (a man)
- ಕೃತಾಂತೋಪಹಿತಾಂ (कृतान्तोपहितां, kṛtāntopahitāṃ) = ವಿಧಿ ತಂದಿಟ್ಟ (brought on by fate)
- ಪ್ರಪದ್ಯತೇ (प्रपद्यते, prapadyate) = ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ (falls into)
- ತದಾಸ್ಯ (तदास्य, tadāsya) = ಆಗ ಅವನ (ತದಾ + ಅಸ್ಯ) (then his)
- ಮಿತ್ರಾಣ್ಯಪಿ (मित्राण्यपि, mitrāṇyapi) = ಮಿತ್ರರೂ ಕೂಡ (ಮಿತ್ರಾಣಿ + ಅಪಿ) (even friends)
- ಯಾಂತ್ಯಮಿತ್ರತಾಂ (यान्त्यमित्रतां, yāntyamitratāṃ) = ಶತ್ರುತ್ವಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ (ಯಾಂತಿ + ಅಮಿತ್ರತಾಂ) (turn to enmity)
- ಚಿರಾನುರಕ್ತೋಽಪಿ (चिरानुरक्तोऽपि, cirānurakto’pi) = ಬಹುಕಾಲ ಪ್ರೀತಿಸಿದವನೂ (ಚಿರಾನುರಕ್ತಃ + ಅಪಿ) (even one long attached)
- ವಿರಜ್ಯತೇ (विरज्यते, virajyate) = ಮನಸ್ಸು ತಿರುಗಿಸುತ್ತಾನೆ (turns away)
- ಜನಃ (जनः, janaḥ) = ಜನ (a person)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಅದೃಷ್ಟ ಕ್ಷೀಣಿಸಿ ನೋವಿನಿಂದ ತುಂಬಿದ, ವಿಧಿ ತಂದಿಟ್ಟ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಮನುಷ್ಯ ಬಂದಾಗ, ಅವನ ಮಿತ್ರರೂ ಶತ್ರುತ್ವಕ್ಕೆ ತಿರುಗುತ್ತಾರೆ. ಬಹುಕಾಲ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದಿದ್ದ ಜನರೂ ಮನಸ್ಸು ತಿರುಗಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
When a man falls into a state worn down by the decline of his fortune, a state set upon him by fate, even his friends turn to enmity. Even people long attached to him turn away.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಕೃತಾಂತ ಎಂದರೆ ಅಂತ್ಯ ಮಾಡುವವನು, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಯಮ ಅಥವಾ ವಿಧಿ. ಇಲ್ಲಿ ನಾವು ವಿಧಿ ಎಂದು ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದೇವೆ.
Kritanta means the one who brings an end, commonly Yama or fate. Here we have understood it as fate.
ಮಿತ್ರ ಅಮಿತ್ರನಾಗುವುದು ಮತ್ತು ಅನುರಕ್ತ ವಿರಕ್ತನಾಗುವುದು ಎಂಬ ಎರಡು ವಿರುದ್ಧ ಜೋಡಿಗಳು ಒಂದರ ಹಿಂದೆ ಒಂದು ಬರುತ್ತವೆ. ಅನುರಾಗ ಮತ್ತು ವಿರಾಗದ ಪದದ ಆಟವೂ ಇಲ್ಲಿದೆ.
Two pairs of opposites follow one another: the friend becoming a non friend, and the attached becoming detached. There is also a play on the words anuraga and viraga.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 67. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 67. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಕಷ್ಟಕಾಲದಲ್ಲಿ ದೂರವಾದವರ ಬಗ್ಗೆ ಕಹಿ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಬದಲು, ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಜೊತೆ ನಿಂತವರನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು ಹೆಚ್ಚು ಉಪಯುಕ್ತ. ಗಂಭೀರ ಕಾಯಿಲೆಯ ರೋಗಿಯ ಸುತ್ತ ಆರೈಕೆ ಮಾಡುವವರು ಕೆಲವರೇ ಇರುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ.
Rather than nursing bitterness against those who drew away in hard times, it is more useful to notice who stood by. Around a seriously ill patient it is common for only a few to be caring.
ಎಲ್ಲ ಸ್ನೇಹ ಹೀಗೆಯೇ ಎಂದು ಶ್ಲೋಕ ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ, ಆಗಾಗ ಹೀಗೆ ಆಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಕಹಿ ಅನುಭವವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಗೆಳೆಯರಿಗೆ ಕಷ್ಟಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಾವೇ ಜೊತೆ ನಿಲ್ಲುವುದು ಇದಕ್ಕೆ ಉತ್ತರ.
The verse does not say that all friendship is like this. It only records the bitter experience that it often happens. Standing by our own friends in their hard times is the answer to it.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ