ಬಿಸಿಲಿನಲ್ಲಿ ದಣಿದವನು ಉಪ್ಪುನೀರು ಕುಡಿದರೆ ಬಾಯಾರಿಕೆ ತೀರುವುದಿಲ್ಲ, ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹಳ್ಳಿಯ ಹಿರಿಯರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
ಈ ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಪದ್ಯ ಲೋಭವನ್ನು ಅದೇ ರೀತಿಯ ಬಾಯಾರಿಕೆಯಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಕುಡಿದಷ್ಟೂ ತೃಪ್ತಿ ಬರುವುದಿಲ್ಲ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಲೋಭೇನ ಬುದ್ಧಿಶ್ಚಲತಿ ಲೋಭೋ ಜನಯತೇ ತೃಷಾಮ್
ತೃಷಾರ್ತೋ ದುಃಖಮಾಪ್ನೋತಿ ಪರತ್ರೇಹ ಚ ಮಾನವಃ
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
लोभेन बुद्धिश्चलति लोभो जनयते तृषाम्
तृषार्तो दुःखमाप्नोति परत्रेह च मानवः
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
lobhena buddhiścalati lobho janayate tṛṣām
tṛṣārto duḥkhamāpnoti paratreha ca mānavaḥ
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಲೋಭೇನ (लोभेन, lobhena) = ಲೋಭದಿಂದ (through greed)
- ಬುದ್ಧಿಶ್ಚಲತಿ (बुद्धिश्चलति, buddhiścalati) = ಬುದ್ಧಿ ಅಲುಗುತ್ತದೆ (ಬುದ್ಧಿಃ + ಚಲತಿ) (the mind wavers (buddhih + calati))
- ಲೋಭೋ (लोभो, lobho) = ಲೋಭ (greed)
- ಜನಯತೇ (जनयते, janayate) = ಹುಟ್ಟಿಸುತ್ತದೆ (begets)
- ತೃಷಾಮ್ (तृषाम्, tṛṣām) = ಬಾಯಾರಿಕೆಯನ್ನು, ತೀವ್ರ ಬಯಕೆಯನ್ನು (thirst, craving)
- ತೃಷಾರ್ತೋ (तृषार्तो, tṛṣārto) = ಬಾಯಾರಿಕೆಯಿಂದ ಬಳಲಿದವನು (ತೃಷಾರ್ತಃ) (one afflicted by thirst)
- ದುಃಖಮಾಪ್ನೋತಿ (दुःखमाप्नोति, duḥkhamāpnoti) = ದುಃಖವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ (ದುಃಖಮ್ + ಆಪ್ನೋತಿ) (gets sorrow (duhkham + apnoti))
- ಪರತ್ರೇಹ (परत्रेह, paratreha) = ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿ (ಪರತ್ರ + ಇಹ) (there and here (paratra + iha))
- ಚ (च, ca) = ಮತ್ತು (and)
- ಮಾನವಃ (मानवः, mānavaḥ) = ಮನುಷ್ಯ (a human being)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಲೋಭದಿಂದ ಬುದ್ಧಿ ಅಲುಗುತ್ತದೆ. ಲೋಭ ಬಾಯಾರಿಕೆಯನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸುತ್ತದೆ. ಬಾಯಾರಿಕೆಯಿಂದ ಬಳಲಿದ ಮನುಷ್ಯ ಇಲ್ಲಿಯೂ ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ದುಃಖವನ್ನೇ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
Through greed the mind wavers. Greed begets thirst. A person tormented by thirst gets sorrow, here and hereafter.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ತೃಷಾ ಎಂದರೆ ನೇರವಾಗಿ ಬಾಯಾರಿಕೆ. ಇಲ್ಲಿ ಅದು ತೀರದ ಹಂಬಲದ ರೂಪಕ. ನೀರು ಕುಡಿದರೆ ಬಾಯಾರಿಕೆ ತೀರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಲೋಭ ತೀರಿಸಿದಷ್ಟೂ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ ಎಂಬುದೇ ಇಲ್ಲಿನ ತಿರುವು.
Trsha means plain thirst. Here it is an image for craving that never ends. Water quenches thirst, but greed grows the more it is fed. That is the turn.
ಪರತ್ರೇಹ ಎಂದರೆ ಪರಲೋಕ ಮತ್ತು ಇಹಲೋಕ ಎರಡೂ. ಲೋಭದ ದುಃಖ ಈ ಜನ್ಮಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಸಂಪ್ರದಾಯದ ನಂಬಿಕೆ.
Paratreha means the next world and this world both. Tradition holds that the sorrow of greed is not limited to this life.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 69. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 69. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಇನ್ನೂ ಬೇಕು ಎಂಬ ಭಾವ ಹೆಚ್ಚಾದಾಗ ನಿರ್ಧಾರಗಳು ಅಲುಗಾಡುತ್ತವೆ. ಹಾಗಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ತೀರ್ಮಾನ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಮುನ್ನ ಸ್ವಲ್ಪ ನಿಲ್ಲುವುದು ಒಳ್ಳೆಯದು.
When the feeling of wanting more grows, decisions begin to sway. At such a time it is good to pause before taking a big decision.
ಸಾಕು ಎನ್ನುವ ಒಂದು ಮಿತಿಯನ್ನು ತಾವೇ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡವರಿಗೆ ಈ ಬಾಯಾರಿಕೆ ಕಡಿಮೆ ಬಾಧಿಸಬಹುದು. ಅದು ಖಚಿತವಲ್ಲ, ಆದರೆ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿ ನೋಡಬಹುದು.
Those who set themselves a limit of enough may be troubled less by this thirst. That is not certain, but it can be tried.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ