संतोषामृततृप्तानां: ತೃಪ್ತರ ಸುಖ ಓಡುವ ದುರಾಸೆಯವರಿಗೆ ಎಲ್ಲಿ

ಹಬ್ಬದ ಸಂತೆಯಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು ಕೊಂಡುದನ್ನು ಹಿಡಿದು ಹಿಂತಿರುಗಿ ಮನೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಇನ್ನೊಬ್ಬರು ಇನ್ನೂ ಏನೋ ಉಳಿದಿದೆ ಎಂದು ಸಂತೆಯ ತುದಿಯಿಂದ ತುದಿಗೆ ಓಡುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತಾರೆ.

ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಈ ಪದ್ಯ ಈ ಎರಡು ಬಗೆಯ ಜನರನ್ನು ಎದುರು ಬದುರು ಇಟ್ಟು ನೋಡುತ್ತದೆ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ, ಸಂತೋಷಪ್ರಶಂಸಾ, ಶ್ಲೋಕ 1 · Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana, In Praise of Contentment, verse 1

ವಿಷಯ: ಸಂತೋಷದ ಸುಖ ಮತ್ತು ದುರಾಸೆ · The joy of contentment and the restlessness of greed

ಛಂದಸ್ಸು: ಅನುಷ್ಟುಪ್ · Anushtubh

ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ಸಂತೋಷಾಮೃತತೃಪ್ತಾನಾಂ ಯತ್ಸುಖಂ ಶಾಂತಚೇತಸಾಮ್
ಕುತಸ್ತದ್ಧನಲುಬ್ಧಾನಾಮಿತಶ್ಚೇತಶ್ಚ ಧಾವತಾಮ್

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

संतोषामृततृप्तानां यत्सुखं शान्तचेतसाम्
कुतस्तद्धनलुब्धानामितश्चेतश्च धावताम्

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

saṃtoṣāmṛtatṛptānāṃ yatsukhaṃ śāntacetasām
kutastaddhanalubdhānāmitaścetaśca dhāvatām

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

ಸಂತೋಷಾಮೃತ (संतोषामृत, saṃtoṣāmṛta) = ಸಂತೋಷವೆಂಬ ಅಮೃತದಿಂದ (ಸಂತೋಷ ಅಮೃತ ಎಂದು ಬಿಡಿಸಬಹುದು) (by the nectar of contentment (it splits as santosha, amrita))
ತೃಪ್ತಾನಾಂ (तृप्तानां, tṛptānāṃ) = ತೃಪ್ತರಾದವರ (of those who are satisfied)
ಯತ್ಸುಖಂ (यत्सुखं, yatsukhaṃ) = ಯಾವ ಸುಖ (ಯತ್ ಸುಖಂ ಎಂದು ಬಿಡಿಸಬಹುದು) (the happiness that (it splits as yat, sukham))
ಶಾಂತಚೇತಸಾಮ್ (शान्तचेतसाम्, śāntacetasām) = ಶಾಂತ ಮನಸ್ಸಿನವರ (of the peaceful of mind)
ಕುತಸ್ತದ್ಧನಲುಬ್ಧಾನಾಮಿತಶ್ಚೇತಶ್ಚ (कुतस्तद्धनलुब्धानामितश्चेतश्च, kutastaddhanalubdhānāmitaścetaśca) = ಎಲ್ಲಿಂದ ಅದು, ಹಣದ ಆಸೆಯವರಿಗೆ, ಇಲ್ಲಿಗೆ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿಗೆ (ಕುತಃ ತತ್ ಧನಲುಬ್ಧಾನಾಂ ಇತಃ ಚೇತಃ ಚ ಎಂದು ಬಿಡಿಸಬಹುದು) (whence that, for the money-hungry, here and there (it splits as kutah, tat, dhanalubdhanam, itah, chetah, cha))
ಧಾವತಾಮ್ (धावताम्, dhāvatām) = ಓಡುವವರಿಗೆ (for those who run)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ಸಂತೋಷವೆಂಬ ಅಮೃತದಿಂದ ತೃಪ್ತರಾದ, ಶಾಂತ ಮನಸ್ಸಿನವರಿಗೆ ಸಿಗುವ ಸುಖ, ಹಣದ ಆಸೆಗೆ ಬಿದ್ದು ಇಲ್ಲಿಂದ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಓಡುತ್ತಿರುವವರಿಗೆ ಎಲ್ಲಿಂದ ಸಿಗಬೇಕು.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

The happiness of peaceful minds, satisfied with the nectar of contentment: where could the money-hungry, running hither and thither, ever find it.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ಪದ್ಯದ ತಿರುವು ಕೊನೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಇಲ್ಲಿತಃ ಚೇತಃ ಚ ಎಂದರೆ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿಗೆ. ಓಡಾಟವನ್ನು ಕವಿ ಒಂದೇ ಪದದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾನೆ.

The turn comes at the end. Itash chetash cha means here and there. The poet paints the restless running in a single phrase.

ಅಮೃತ ಎಂಬ ಪದ ಇಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಕೆ. ಅಮೃತ ಕುಡಿದ ಮೇಲೆ ಮತ್ತೆ ದಾಹ ಇರುವುದಿಲ್ಲ, ಹಾಗೆಯೇ ತೃಪ್ತರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಸೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಧ್ವನಿ ಇದೆ. ಇದು ಈ ಹೋಲಿಕೆಯ ನಮ್ಮ ಓದು.

Amrita, nectar, is a comparison for contentment. After nectar one no longer thirsts, and likewise the contented want no more. That is our reading of the comparison.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 75. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 75. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಇಂದು ಹಣ ಗಳಿಕೆಯ ಓಟ ನಿಲ್ಲುವುದೇ ಇಲ್ಲ ಎನಿಸಬಹುದು. ಅಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೆ ನಿಂತು ಸಾಕು ಎಂಬ ಗೆರೆ ಎಲ್ಲಿ ಎಂದು ತನಗೇ ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಪದ್ಯ ಕೊಡುವ ಪಾಠ. ಇದು ಹಣದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸಲಹೆಯಲ್ಲ.

Today the race to earn can seem endless. The verse invites us to stop once and ask ourselves where the line of enough lies. It is not advice on money.

ಸಂತೋಷ ಎಂದರೆ ಪ್ರಯತ್ನ ನಿಲ್ಲಿಸುವುದು ಎಂದು ಪದ್ಯ ಹೇಳುತ್ತಿಲ್ಲ. ಓಡಾಟದಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸಿನ ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಡ ಎಂದಷ್ಟೇ ನಮ್ಮ ಓದು.

The verse does not say contentment means giving up effort. Our reading is only that we should not lose peace of mind in the running.