ತೃಷ್ಣಾಂ ಚೇಹ ಪರಿತ್ಯಜ್ಯ: ಆಸೆ ಬಿಟ್ಟರೆ ಬಡವನಾರು ಒಡೆಯನಾರು

ತೃಷ್ಣಾಂ ಚೇಹ ಪರಿತ್ಯಜ್ಯ ಸುಭಾಷಿತ: ಆಸೆ ಬಿಟ್ಟರೆ ಬಡವನೂ ಒಡೆಯನೂ ಇಲ್ಲ. ಅದಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಕೊಟ್ಟರೆ ದಾಸ್ಯ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ. ಕನ್ನಡ, ದೇವನಾಗರಿ ಮತ್ತು IAST ಪಾಠ, ಪದಶಃ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ.

ತೃಷ್ಣಾಂ ಚೇಹ ಪರಿತ್ಯಜ್ಯ, ಸುಭಾಷಿತ ರತ್ನಗಳು, ಜೀವನ ಸೂತ್ರ

ಕ್ಲಿನಿಕ್‌ಗೆ ಬರುವ ಕೆಲವರು ದೊಡ್ಡ ಕಾರಿನಲ್ಲಿ ಬಂದರೂ ತುಂಬಾ ಆತಂಕದಲ್ಲಿರುತ್ತಾರೆ, ಇನ್ನು ಕೆಲವರು ಸರಳವಾಗಿ ಬಂದು ನಿರಾಳವಾಗಿ ಕುಳಿತಿರುತ್ತಾರೆ. ಬಡವ ಯಾರು, ಒಡೆಯ ಯಾರು ಎಂಬುದು ಹೊರಗಿನ ಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ಯಾವಾಗಲೂ ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ.

ಈ ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಶ್ಲೋಕ ಅದೇ ಮಾತನ್ನು ಬಿಗಿಯಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಮೊದಲ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಆಸೆ ಬಿಟ್ಟಾಗ ಏನಾಗುತ್ತದೆ, ಎರಡನೇ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಬಿಡದಿದ್ದಾಗ ಏನಾಗುತ್ತದೆ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ, ತೃಷ್ಣಾನಿಂದಾ, ಶ್ಲೋಕ 3 · Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana, Against Craving, verse 3

ವಿಷಯ: ಆಸೆ ಬಿಟ್ಟವನೇ ಒಡೆಯ · Free of craving is the master

ಛಂದಸ್ಸು: ಅನುಷ್ಟುಪ್ · Anushtubh


ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ತೃಷ್ಣಾಂ ಚೇಹ ಪರಿತ್ಯಜ್ಯ ಕೋ ದರಿದ್ರಃ ಕ ಈಶ್ವರಃ
ತಸ್ಯಾಶ್ಚೇತ್ಪ್ರಸರೋ ದತ್ತೋ ದಾಸ್ಯಂ ಚ ಶಿರಸಿ ಸ್ಥಿತಮ್

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

तृष्णां चेह परित्यज्य को दरिद्रः क ईश्वरः
तस्याश्चेत्प्रसरो दत्तो दास्यं च शिरसि स्थितम्

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

tṛṣṇāṃ ceha parityajya ko daridraḥ ka īśvaraḥ
tasyāścetprasaro datto dāsyaṃ ca śirasi sthitam

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

  • ತೃಷ್ಣಾಂ (तृष्णां, tṛṣṇāṃ) = ಆಸೆಯನ್ನು (craving)
  • ಚೇಹ (चेह, ceha) = ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿ (ಚ ಇಹ) (and here (cha iha))
  • ಪರಿತ್ಯಜ್ಯ (परित्यज्य, parityajya) = ಬಿಟ್ಟರೆ, ತ್ಯಜಿಸಿ (having given up)
  • ಕೋ ದರಿದ್ರಃ (को दरिद्रः, ko daridraḥ) = ಯಾರು ಬಡವ (who is poor)
  • ಕ ಈಶ್ವರಃ (क ईश्वरः, ka īśvaraḥ) = ಯಾರು ಒಡೆಯ (ಕಃ ಈಶ್ವರಃ) (who is master (kah ishvarah))
  • ತಸ್ಯಾಶ್ಚೇತ್ಪ್ರಸರೋ (तस्याश्चेत्प्रसरो, tasyāścetprasaro) = ಅದಕ್ಕೆ ಒಂದು ವೇಳೆ ಹರಡುವ ಅವಕಾಶ (ತಸ್ಯಾಃ ಚೇತ್ ಪ್ರಸರಃ) (if room to spread is given to it (tasyah chet prasarah))
  • ದತ್ತೋ (दत्तो, datto) = ಕೊಟ್ಟರೆ (given)
  • ದಾಸ್ಯಂ (दास्यं, dāsyaṃ) = ದಾಸ್ಯ, ಗುಲಾಮತನ (servitude)
  • ಚ (च, ca) = ಮತ್ತು (and)
  • ಶಿರಸಿ (शिरसि, śirasi) = ತಲೆಯ ಮೇಲೆ (upon the head)
  • ಸ್ಥಿತಮ್ (स्थितम्, sthitam) = ನೆಲೆಸಿದೆ (sits)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ಇಲ್ಲಿ ಆಸೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಟ್ಟರೆ ಯಾರು ಬಡವ, ಯಾರು ಒಡೆಯ. ಆದರೆ ಆಸೆಗೆ ಹರಡುವ ಅವಕಾಶ ಕೊಟ್ಟರೆ ದಾಸ್ಯ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಬಂದು ಕುಳಿತಂತೆಯೇ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

If craving is given up here, who is poor and who is master? But if craving is given room to spread, servitude is already seated upon the head.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ಈಶ್ವರ ಎಂದರೆ ಇಲ್ಲಿ ದೇವರಲ್ಲ, ಒಡೆಯ ಅಥವಾ ಸಿರಿವಂತ. ಬಡವ ಮತ್ತು ಒಡೆಯ ಎಂಬ ಎರಡು ಪದಗಳು ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಎದುರಾಗಿ ಬಂದಿವೆ. ಈ ಎರಡೂ ಆಸೆ ಇಲ್ಲದಾಗ ಅರ್ಥ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಎಂದು ಕವಿ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.

Ishvara here means master or rich person, not God. The two words poor and master stand opposed, and the poet says both lose meaning where craving is absent.

ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ದಾಸ್ಯ ಕುಳಿತಿದೆ ಎಂಬುದು ಭಾರ ಹೊತ್ತ ಚಿತ್ರ. ಮುದ್ರಣದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಪದದ ಅನುಸ್ವಾರದ ಚುಕ್ಕೆ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. ಅದು ಮುದ್ರಣ ಅಥವಾ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ ಬಿಟ್ಟುಹೋದದ್ದು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿ, ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾಠವನ್ನೇ ಉಳಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಓದು ಸ್ವಲ್ಪ ಅನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿರಬಹುದು.

Servitude seated on the head is a picture of a carried load. In the print the dot of the anusvara on the first word is not visible. We took it as dropout in print or scan and kept the digital text, so that reading may be slightly uncertain.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 75. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 75. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಸಂಬಳ ಹೆಚ್ಚಾದಂತೆ ಬಾಧ್ಯತೆಗಳೂ ಹೆಚ್ಚುವುದನ್ನು ಅನೇಕರು ಕಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಒಂದು ಬಯಕೆ ಈಡೇರಿದಾಗ ಮುಂದಿನದು ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ, ಹೀಗೆ ಅದು ನಮ್ಮನ್ನು ನಡೆಸುವವನಾಗುತ್ತದೆ.

Many have seen obligations grow with the pay. When one wish is met, the next is born, and so it comes to lead us.

ಶ್ಲೋಕ ಯಾರನ್ನೂ ಬಡತನಕ್ಕೆ ತಳ್ಳುತ್ತಿಲ್ಲ. ಬಯಕೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಬಿಡಲು ಆಗದಿದ್ದರೂ ಅದಕ್ಕೆ ಎಷ್ಟು ಜಾಗ ಕೊಡುತ್ತೇವೆ ಎಂಬುದು ನಮ್ಮ ಕೈಯಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ಅದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

The verse does not push anyone into poverty. Even if craving cannot be wholly dropped, how much room we give it is in our hands.


ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರದ ಸುಭಾಷಿತಗಳು, ಪುಸ್ತಕದ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ: ಸುಭಾಷಿತ ರತ್ನಗಳು

Fine sayings from the Subhashitaratnabhandagara, in the order of the book

ಸುಭಾಷಿತ ಎಂದರೇನು ಎಂಬ ಪರಿಚಯಕ್ಕೆ: ಬದುಕನ್ನು ಹಿಡಿದಿಡುವ ನುಡಿಗನ್ನಡಿ

For an introduction to what a subhashita is: our opening essay


ಹೊಸ ಬರಹ ಬಂದಾಗ ತಿಳಿಯಿರಿ

ಅನಗತ್ಯ ಸಂದೇಶ ಕಳುಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ವಿವರಕ್ಕೆ ಗೌಪ್ಯತಾ ನೀತಿ ನೋಡಿ.

ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.

ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ

ನಿಮ್ಮ ಇಮೇಲ್ ವಿಳಾಸ ಪ್ರಕಟವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಕಡೆ * ಗುರುತಿದೆ


ಮೇಲಕ್ಕೆ