ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ರಸ್ತೆಬದಿಯ ಸಣ್ಣ ಹೊಂಡದ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳು ಕಾಗದದ ದೋಣಿ ಬಿಡುತ್ತಾರೆ. ಅವರಿಗೆ ಅದೇ ಸಮುದ್ರ.
ಈ ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಶ್ಲೋಕ ಅದೇ ಭ್ರಮೆಯನ್ನು ತೃಷ್ಣೆಯ ಕೆಲಸ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನೂ ವ್ಯಂಗ್ಯದ ನಮಸ್ಕಾರದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದೆ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ತೃಷ್ಣೇ ದೇವಿ ನಮಸ್ತುಭ್ಯಂ ಯಾ ತ್ವಂ ಸರ್ವಸ್ಯ ಸರ್ವದಾ
ಉತ್ಪಾದಯಸ್ಯ ಯತ್ನೇನ ಗೋಷ್ಪದೇ ಸಾಗರಭ್ರಮಮ್
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
तृष्णे देवि नमस्तुभ्यं या त्वं सर्वस्य सर्वदा
उत्पादयस्य यत्नेन गोष्पदे सागरभ्रमम्
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
tṛṣṇe devi namastubhyaṃ yā tvaṃ sarvasya sarvadā
utpādayasya yatnena goṣpade sāgarabhramam
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ತೃಷ್ಣೇ (तृष्णे, tṛṣṇe) = ಎಲೈ ತೃಷ್ಣೆಯೇ (O craving)
- ದೇವಿ (देवि, devi) = ದೇವಿಯೇ (O goddess)
- ನಮಸ್ತುಭ್ಯಂ (नमस्तुभ्यं, namastubhyaṃ) = ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ (salutation to you)
- ಯಾ (या, yā) = ಯಾರು (who)
- ತ್ವಂ (त्वं, tvaṃ) = ನೀನು (you)
- ಸರ್ವಸ್ಯ (सर्वस्य, sarvasya) = ಎಲ್ಲರಲ್ಲಿ (in everyone)
- ಸರ್ವದಾ (सर्वदा, sarvadā) = ಯಾವಾಗಲೂ (always)
- ಉತ್ಪಾದಯಸ್ಯ ಯತ್ನೇನ (उत्पादयस्य यत्नेन, utpādayasya yatnena) = ಹುಟ್ಟಿಸುತ್ತೀಯೆ, ಶ್ರಮವಿಲ್ಲದೆ (ಉತ್ಪಾದಯಸಿ + ಅಯತ್ನೇನ ಎಂದು ಓದಬಹುದು) (you produce, without effort (may be read as utpadayasi + ayatnena))
- ಗೋಷ್ಪದೇ (गोष्पदे, goṣpade) = ಹಸುವಿನ ಗೊರಸಿನ ಗುಂಡಿಯಲ್ಲಿ (in a cow’s hoofprint)
- ಸಾಗರಭ್ರಮಮ್ (सागरभ्रमम्, sāgarabhramam) = ಸಾಗರದ ಭ್ರಮೆಯನ್ನು (the illusion of an ocean)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಎಲೈ ತೃಷ್ಣಾದೇವಿ, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ನೀನು ಎಲ್ಲರಲ್ಲೂ ಯಾವಾಗಲೂ, ಶ್ರಮವಿಲ್ಲದೆ, ಹಸುವಿನ ಗೊರಸಿನ ಗುಂಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಗರದ ಭ್ರಮೆಯನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸುತ್ತೀಯೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
O goddess Craving, salutations to you. In everyone, always, and without effort, you produce the illusion of an ocean in the hollow of a cow’s hoofprint.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಗೋಷ್ಪದ ಎಂದರೆ ಹಸುವಿನ ಗೊರಸು ಒತ್ತಿದ ಸಣ್ಣ ಗುಂಡಿ. ಅದರಲ್ಲಿ ನಿಂತ ನೀರು ಒಂದು ಬೊಗಸೆಯಷ್ಟೇ. ಅದರಲ್ಲಿ ಸಾಗರ ಕಾಣುವುದು ತೃಷ್ಣೆಯ ಮಾಯೆ.
Goshpada is the small dent a cow’s hoof presses into the ground. The water in it is hardly a handful, yet craving makes it look like an ocean.
ನಮಸ್ಕಾರ ಇಲ್ಲಿ ನಿಜವಾದ ಭಕ್ತಿಯಲ್ಲ. ನಿಂದೆಯನ್ನು ಸ್ತುತಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಹೇಳುವ ವ್ಯಂಗ್ಯ ಇದು. ಮೋಸ ಮಾಡುವವಳಿಗೆ ದೇವಿ ಎಂದು ಕೈಮುಗಿಯುವುದರಲ್ಲಿ ಚುಚ್ಚು ಇದೆ.
The salutation is not real devotion. It is censure dressed as praise, and the sting lies in folding hands to a deceiver as to a goddess.
ಮುದ್ರಣದಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದಯಸ್ಯ ಮತ್ತು ಯತ್ನೇನ ಎರಡೂ ಸೇರಿ ಬಂದಿವೆ. ಉತ್ಪಾದಯಸಿ ಮತ್ತು ಅಯತ್ನೇನ ಎಂದು ಓದಿ ಶ್ರಮವಿಲ್ಲದೆ ಎಂದು ಅರ್ಥ ಮಾಡಿದ್ದೇವೆ, ಸ್ವಲ್ಪ ಅನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿರಬಹುದು.
In print the two words utpadayasya and yatnena stand joined. We read them as utpadayasi and ayatnena, meaning without effort, which may be slightly uncertain.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 76. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 76. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಸಣ್ಣ ಲಾಭವನ್ನೇ ದೊಡ್ಡ ಅವಕಾಶ ಎಂದು ತೋರಿಸುವ ಶಕ್ತಿ ಬಯಕೆಗೆ ಇದೆ. ಯಾವುದಾದರೂ ವಿಷಯ ಅತಿ ದೊಡ್ಡದಾಗಿ ಕಂಡರೆ ಒಮ್ಮೆ ಅದರ ನಿಜ ಗಾತ್ರವನ್ನು ಅಳೆದು ನೋಡಬಹುದು.
Desire has the power to make a small gain look like a great chance. When something looks enormous, we may pause to measure its real size.
ಬೋಧನೆಯಲ್ಲೂ ಇದು ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಅಂಕದ ಅಂತರವನ್ನೇ ಜೀವನದ ತೀರ್ಮಾನ ಎಂದು ಭಾವಿಸುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗೆ ಪ್ರಮಾಣದ ಅರಿವನ್ನು ಮೃದುವಾಗಿ ಹೇಳಬಹುದು.
It shows in teaching too. A student who treats a small gap in marks as a verdict on life can be gently helped to see proportion.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ