ಕನ್ನಡಿಯ ಮುಂದೆ ನಿಂತಾಗ ವಯಸ್ಸು ತಾನೇ ತನ್ನ ಲೆಕ್ಕ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಹಲ್ಲು ಅಲುಗುತ್ತದೆ, ಕೂದಲು ಬೆಳ್ಳಗಾಗುತ್ತದೆ, ಕಣ್ಣು ಮಂಜಾಗುತ್ತದೆ.
ಈ ಶ್ಲೋಕ ದೇಹದ ಆ ಲೆಕ್ಕವನ್ನು ಮೂರು ಸಾಲಿನ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟು, ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸಿನ ಕಡೆ ತಿರುಗುತ್ತದೆ. ಇದೊಂದು ಎರಡು ಸಾಲಿನ ಪದ್ಯ, ಛಂದಸ್ಸಿನ ಹೆಸರು ಖಚಿತವಾಗಿಲ್ಲ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ದಂತಾ ವಿಶ್ಲಥದಂತಾಃ ಕೇಶಾಃ ಕಾಶಪ್ರಸೂನಸಂಕಾಶಾಃ
ನಯನಂ ತಮಸಾಮಯನಂ ತಥಾಪಿ ಚಿತ್ತಂ ಧನಾಂಗನಾಯತ್ತಮ್
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
दन्ता विश्लथदन्ताः केशाः काशप्रसूनसंकाशाः
नयनं तमसामयनं तथापि चित्तं धनाङ्गनायत्तम्
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
dantā viślathadantāḥ keśāḥ kāśaprasūnasaṃkāśāḥ
nayanaṃ tamasāmayanaṃ tathāpi cittaṃ dhanāṅganāyattam
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ದಂತಾ (दन्ता, dantā) = ಹಲ್ಲುಗಳು (the teeth)
- ವಿಶ್ಲಥದಂತಾಃ (विश्लथदन्ताः, viślathadantāḥ) = ಸಡಿಲಗೊಂಡಿವೆ (ಸಡಿಲವಾದ ಹಲ್ಲುಳ್ಳವು) (are loosened (having loose teeth))
- ಕೇಶಾಃ (केशाः, keśāḥ) = ಕೂದಲು (the hair)
- ಕಾಶಪ್ರಸೂನಸಂಕಾಶಾಃ (काशप्रसूनसंकाशाः, kāśaprasūnasaṃkāśāḥ) = ಕಾಶದ ಹೂವಿನಂತೆ ಬೆಳ್ಳಗಿವೆ (look like kasha flowers)
- ನಯನಂ (नयनं, nayanaṃ) = ಕಣ್ಣು (the eye)
- ತಮಸಾಮಯನಂ (तमसामयनं, tamasāmayanaṃ) = ಕತ್ತಲೆಗಳ ನೆಲೆ (ತಮಸಾಂ ಅಯನಂ) (a haunt of darkness (tamasam ayanam))
- ತಥಾಪಿ (तथापि, tathāpi) = ಆದರೂ (and yet)
- ಚಿತ್ತಂ (चित्तं, cittaṃ) = ಮನಸ್ಸು (the mind)
- ಧನಾಂಗನಾಯತ್ತಮ್ (धनाङ्गनायत्तम्, dhanāṅganāyattam) = ಹಣ ಮತ್ತು ಸ್ತ್ರೀಯರ ಅಧೀನ (ಧನ ಅಂಗನಾ ಆಯತ್ತಂ) (subject to wealth and women (dhana angana ayattam))
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಹಲ್ಲುಗಳು ಸಡಿಲಗೊಂಡಿವೆ. ಕೂದಲು ಕಾಶದ ಹೂವಿನಂತೆ ಬೆಳ್ಳಗಾಗಿದೆ. ಕಣ್ಣು ಕತ್ತಲೆಯ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಆದರೂ ಮನಸ್ಸು ಹಣ ಮತ್ತು ಸ್ತ್ರೀಯರ ಸೆಳೆತಕ್ಕೆ ಅಧೀನವಾಗಿಯೇ ಇದೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
The teeth have come loose. The hair has turned white like kasha flowers. The eye has become a home of darkness. And yet the mind still remains subject to the pull of wealth and women.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಕಾಶ ಎಂಬುದು ಶರದ್ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಬಿಳಿ ಹೂ ಬಿಡುವ ಎತ್ತರದ ಹುಲ್ಲು. ಕವಿಗಳು ಮುಪ್ಪಿನ ಬಿಳಿ ಕೂದಲಿಗೆ ಅದನ್ನು ಹೋಲಿಸುವುದು ರೂಢಿ. ತಮಸಾಮಯನಂ ಎಂದರೆ ಕತ್ತಲೆಗಳು ಬಂದು ಸೇರುವ ಜಾಗ, ಅಂದರೆ ದೃಷ್ಟಿ ಮಂದವಾಗಿದೆ.
Kasha is a tall grass that bears white plumes in autumn. Poets often compare white hair in old age to it. Tamasamayanam means a place where darkness gathers, that is, the sight has dimmed.
ಧನ ಮತ್ತು ಅಂಗನೆ ಇಲ್ಲಿ ಲೌಕಿಕ ಬಯಕೆಗಳ ಎರಡು ಪ್ರತೀಕಗಳು. ವಿಶ್ಲಥದಂತಾಃ ಎಂಬ ಪದಗುಚ್ಛ ದಂತಾ ಎಂಬ ಪದದ ಜೊತೆ ಬಂದು ಸ್ವಲ್ಪ ಅಸ್ಪಷ್ಟ. ಅದನ್ನು ಹಲ್ಲುಗಳು ಸಡಿಲವಾಗಿವೆ ಎಂದು ಓದಿದ್ದೇವೆ.
Wealth and woman stand here as two symbols of worldly wishes. The phrase vishlathadantah beside the word danta is slightly unclear. We have read it as the teeth being loose.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 76. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 76. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಕ್ಲಿನಿಕ್ಕಿಗೆ ಬರುವ ಹಿರಿಯರು ತಮ್ಮ ವಯಸ್ಸಿನ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ನಗುತ್ತಾ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಮನಸ್ಸಿನ ಬಯಕೆಗಳಿಗೆ ವಯಸ್ಸಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಕೂಡ ಅವರಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ಒಪ್ಪುತ್ತಾರೆ.
Elderly people who come to the clinic describe the changes of age with a smile. Some of them also admit that the mind’s wishes do not age.
ಈ ಶ್ಲೋಕ ಮುದುಕರನ್ನು ಗೇಲಿ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಇದು ಯಾವ ವಯಸ್ಸಿನವರಿಗೂ ತಮ್ಮ ಬಯಕೆಗಳನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ಕುಳಿತು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಕೊಡುವ ಕನ್ನಡಿ.
The verse does not mock the old. It is a mirror offered to people of any age to sit down once and look at their own wishes.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ