ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ಬಡ್ತಿಯ ಆಸೆಯಿಂದ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಹೌದು ಎನ್ನುವ ಒಬ್ಬರು ಇರುತ್ತಾರೆ. ಏನನ್ನೂ ಬಯಸದೆ ತನ್ನ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಇನ್ನೊಬ್ಬರನ್ನು ಅದೇ ಎಲ್ಲರೂ ಗೌರವದಿಂದ ಕೇಳುತ್ತಾರೆ.
ಈ ಶ್ಲೋಕ ಆ ಎರಡು ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ದಾಸ ಮತ್ತು ದಾಸಿ ಎಂಬ ಎರಡು ಪದಗಳ ಆಟದಲ್ಲಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಇದೊಂದು ಎರಡು ಸಾಲಿನ ಪದ್ಯ, ಇದರ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಹೆಸರು ಖಚಿತವಾಗಿಲ್ಲ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಆಶಾಯಾ ಯೇ ದಾಸಾಸ್ತೇ ದಾಸಾಃ ಸರ್ವಲೋಕಸ್ಯ
ಆಶಾ ಯೇಷಾಂ ದಾಸೀ ತೇಷಾಂ ದಾಸಾಯತೇ ಲೋಕಃ
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
आशाया ये दासास्ते दासाः सर्वलोकस्य
आशा येषां दासी तेषां दासायते लोकः
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
āśāyā ye dāsāste dāsāḥ sarvalokasya
āśā yeṣāṃ dāsī teṣāṃ dāsāyate lokaḥ
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಆಶಾಯಾ (आशाया, āśāyā) = ಆಸೆಯ (of hope)
- ಯೇ (ये, ye) = ಯಾರು (those who)
- ದಾಸಾಸ್ತೇ (दासास्ते, dāsāste) = ಗುಲಾಮರೋ ಅವರು (ದಾಸಾಃ ತೇ) (are slaves, they (dasah te))
- ದಾಸಾಃ (दासाः, dāsāḥ) = ಗುಲಾಮರು (are slaves)
- ಸರ್ವಲೋಕಸ್ಯ (सर्वलोकस्य, sarvalokasya) = ಇಡೀ ಲೋಕದ (of the whole world)
- ಆಶಾ (आशा, āśā) = ಆಸೆ (hope)
- ಯೇಷಾಂ (येषां, yeṣāṃ) = ಯಾರಿಗೆ (to whom)
- ದಾಸೀ (दासी, dāsī) = ದಾಸಿಯಾಗಿದೆಯೋ (is a maidservant)
- ತೇಷಾಂ (तेषां, teṣāṃ) = ಅವರಿಗೆ (to them)
- ದಾಸಾಯತೇ (दासायते, dāsāyate) = ದಾಸನಂತೆ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ (acts as a servant)
- ಲೋಕಃ (लोकः, lokaḥ) = ಲೋಕ (the world)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಯಾರು ಆಸೆಗೆ ದಾಸರೋ ಅವರು ಇಡೀ ಲೋಕಕ್ಕೆ ದಾಸರು. ಯಾರಿಗೆ ಆಸೆಯೇ ದಾಸಿಯೋ ಅವರಿಗೆ ಲೋಕ ದಾಸನಂತೆ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
Those who are slaves to hope are slaves to the whole world. For those to whom hope is a servant, the world acts like a servant.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ದಾಸಾಯತೇ ಎಂಬುದು ದಾಸ ಪದದಿಂದಲೇ ಮಾಡಿದ ಕ್ರಿಯಾಪದ, ದಾಸನಂತೆ ವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅರ್ಥ. ಮೊದಲ ಸಾಲಿನ ದಾಸ ಎರಡನೆಯ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ದಾಸಿಯಾಗಿ, ನಂತರ ಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ತಿರುಗುವುದು ಶ್ಲೋಕದ ಚಮತ್ಕಾರ.
Dasayate is a verb made from the word dasa, meaning behaves as a servant. The charm of the verse is that dasa in the first line turns into dasi in the second and then into a verb.
ಇಲ್ಲಿ ಆಸೆಯ ಯಜಮಾನ ಎಂದರೆ ಆಸೆಯೇ ಇಲ್ಲದವನು ಎಂದಲ್ಲ, ಆಸೆ ತನ್ನ ಹಿಡಿತದಲ್ಲಿ ಇರುವವನು ಎಂದು ಓದುವುದು ಹೆಚ್ಚು ಸಮಂಜಸ. ಲೋಕ ಅವನಿಗೆ ಸೇವೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಹೇಳಿಕೆ, ಅದನ್ನು ಅಕ್ಷರಶಃ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಿಲ್ಲ.
It is more reasonable to read the master of hope not as one with no wishes but as one who keeps his wishes under control. That the world serves him is the tradition’s way of speaking and need not be taken literally.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 76. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 76. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಮೇಲಧಿಕಾರಿಯ ಮೆಚ್ಚುಗೆಗಾಗಿ ಎಲ್ಲಕ್ಕೂ ಸಮ್ಮತಿಸುವವನು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಎಲ್ಲರ ಮಾತಿನ ಅಧೀನನಾಗುತ್ತಾನೆ. ತನಗೇನು ಬೇಕು ಎಂದು ತಿಳಿದವನಿಗೆ ಬೇಡ ಎನ್ನುವ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಇರುತ್ತದೆ.
One who agrees to everything for a superior’s approval slowly becomes subject to everyone’s word. One who knows what he wants has the freedom to say no.
ಆಸೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡಬೇಕು ಎಂದು ಶ್ಲೋಕ ಹೇಳುತ್ತಿಲ್ಲ. ಆಸೆಯನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸುವವರು ಯಾರು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಇಡುತ್ತಿದೆ.
The verse does not say to give up wishes. It asks who is leading whom.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ