ಕೆಲವರು ಹೊಸ ವ್ಯವಹಾರ ಆರಂಭಿಸಿ ನಷ್ಟವಾದ ಮೇಲೆ ಮತ್ತೆ ಅದೇ ಆಸೆಯಿಂದ ಇನ್ನೊಂದನ್ನು ಆರಂಭಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಧೈರ್ಯವಿದೆ, ಆದರೆ ಒಂದು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯೂ ಇದೆ.
ಈ ಶ್ಲೋಕ ಆ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯನ್ನು ಕಠಿಣವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಹೇಳುವವನು ತನ್ನನ್ನೇ ಪಶು ಎಂದು ಕರೆದು, ಬಿಸಿಲುಕುದುರೆಯ ನೀರಿಗೆ ಬಾಯಾರಿದವನ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಮುಂದಿಡುತ್ತಾನೆ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಸಮಾರಂಭಾ ಭಗ್ನಾಃ ಕತಿ ಕತಿ ನ ವಾರಾಸ್ತವ ಪಶೋ ಪಿಪಾಸೋಸ್ತುಚ್ಛೇಽಸ್ಮಿಂದ್ರವಿಣಮೃಗತೃಷ್ಣಾರ್ಣವಜಲೇ
ತಥಾಪಿ ಪ್ರತ್ಯಾಶಾ ವಿರಮತಿ ನ ತೇ ಮೂಢ ಶತಧಾ ನ ದೀರ್ಣಂ ಯಚ್ಚೇತೋ ನಿಯತಮಶನಿಗ್ರಾವಘಟಿತಮ್
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
समारम्भा भग्नाः कति कति न वारास्तव पशो पिपासोस्तुच्छेऽस्मिन्द्रविणमृगतृष्णार्णवजले
तथापि प्रत्याशा विरमति न ते मूढ शतधा न दीर्णं यच्चेतो नियतमशनिग्रावघटितम्
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
samārambhā bhagnāḥ kati kati na vārāstava paśo pipāsostucche’smindraviṇamṛgatṛṣṇārṇavajale
tathāpi pratyāśā viramati na te mūḍha śatadhā na dīrṇaṃ yacceto niyatamaśanigrāvaghaṭitam
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಸಮಾರಂಭಾ (समारम्भा, samārambhā) = ಯತ್ನಗಳು, ಆರಂಭಿಸಿದ ಕೆಲಸಗಳು (undertakings)
- ಭಗ್ನಾಃ (भग्नाः, bhagnāḥ) = ಮುರಿದುಹೋದವು (were broken)
- ಕತಿ ಕತಿ (कति कति, kati kati) = ಎಷ್ಟೆಷ್ಟು (how many, how many)
- ನ (न, na) = ಅಲ್ಲವೇ (not)
- ವಾರಾಸ್ತವ (वारास्तव, vārāstava) = ಬಾರಿಗಳು ನಿನ್ನ (ವಾರಾಃ + ತವ) (times, of yours)
- ಪಶೋ (पशो, paśo) = ಎಲೈ ಪಶುವೇ (O beast)
- ಪಿಪಾಸೋಸ್ತುಚ್ಛೇಽಸ್ಮಿಂದ್ರವಿಣಮೃಗತೃಷ್ಣಾರ್ಣವಜಲೇ (पिपासोस्तुच्छेऽस्मिन्द्रविणमृगतृष्णार्णवजले, pipāsostucche’smindraviṇamṛgatṛṣṇārṇavajale) = ಬಾಯಾರಿದ ನಿನಗೆ, ಈ ಕ್ಷುದ್ರವಾದ, ಹಣವೆಂಬ ಬಿಸಿಲುಕುದುರೆಯ ಸಮುದ್ರದ ನೀರಿನಲ್ಲಿ (ಪಿಪಾಸೋಃ + ತುಚ್ಛೇ + ಅಸ್ಮಿನ್ + ದ್ರವಿಣಮೃಗತೃಷ್ಣಾರ್ಣವಜಲೇ) (for you who thirst, in this paltry water of the sea of the mirage of wealth)
- ತಥಾಪಿ (तथापि, tathāpi) = ಆದರೂ (and yet)
- ಪ್ರತ್ಯಾಶಾ (प्रत्याशा, pratyāśā) = ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಹುಟ್ಟುವ ಆಸೆ (hope that keeps returning)
- ವಿರಮತಿ (विरमति, viramati) = ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ (stops)
- ನ (न, na) = ಇಲ್ಲ (not)
- ತೇ (ते, te) = ನಿನ್ನ (your)
- ಮೂಢ (मूढ, mūḍha) = ಎಲೈ ಮೂಢನೇ (O fool)
- ಶತಧಾ (शतधा, śatadhā) = ನೂರು ಚೂರಾಗಿ (in a hundred pieces)
- ನ (न, na) = ಇಲ್ಲ (not)
- ದೀರ್ಣಂ (दीर्णं, dīrṇaṃ) = ಒಡೆದದ್ದು (split)
- ಯಚ್ಚೇತೋ (यच्चेतो, yacceto) = ಯಾವ ಮನಸ್ಸು (ಯತ್ + ಚೇತಃ) (the heart which)
- ನಿಯತಮ್ (नियतम्, niyatam) = ಖಂಡಿತವಾಗಿ (surely)
- ಅಶನಿಗ್ರಾವಘಟಿತಮ್ (अशनिग्रावघटितम्, aśanigrāvaghaṭitam) = ಸಿಡಿಲುಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಮಾಡಿದ್ದು (made of thunderbolt stone)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಎಲೈ ಪಶುವೇ, ಹಣವೆಂಬ ಬಿಸಿಲುಕುದುರೆಯ ಸಮುದ್ರದ ಈ ಕ್ಷುದ್ರ ನೀರಿಗೆ ಬಾಯಾರಿದ ನಿನ್ನ ಎಷ್ಟೆಷ್ಟು ಯತ್ನಗಳು ಮುರಿದುಹೋಗಿಲ್ಲ. ಆದರೂ ನಿನ್ನ ಆಸೆ ನಿಲ್ಲುವುದಿಲ್ಲ. ಎಲೈ ಮೂಢನೇ, ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸು ನೂರು ಚೂರಾಗಿ ಒಡೆದಿಲ್ಲವಲ್ಲ, ಅದು ಖಂಡಿತವಾಗಿ ಸಿಡಿಲುಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಮಾಡಿದ್ದೇ ಇರಬೇಕು.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
O beast, how many times have your undertakings been broken, you who thirst for the paltry water of this sea of the mirage of wealth? Yet your hope does not stop. O fool, your heart has not split into a hundred pieces, so it must surely be made of thunderbolt stone.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಮೃಗತೃಷ್ಣಾ ಎಂದರೆ ಬಿಸಿಲುಕುದುರೆ, ಅಂದರೆ ಮರುಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ದೂರದಲ್ಲಿ ನೀರಿನಂತೆ ಕಾಣುವ ಭ್ರಮೆ. ಇಲ್ಲಿ ಹಣವನ್ನೇ ಆ ಭ್ರಮೆಯ ನೀರಿಗೆ ಹೋಲಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹತ್ತಿರ ಹೋದಷ್ಟೂ ಅದು ದೂರ ಸರಿಯುತ್ತದೆ.
Mrigatrishna means a mirage, the illusion of water far off in a desert. Wealth itself is likened to that illusory water. The closer one goes, the further it moves.
ಕೊನೆಯ ಚಮತ್ಕಾರ ವ್ಯಂಗ್ಯದಲ್ಲಿದೆ. ಇಷ್ಟು ಬಾರಿ ಮುರಿದ ಮೇಲೂ ಮನಸ್ಸು ಒಡೆಯಲಿಲ್ಲ ಎಂದರೆ ಅದು ಕಲ್ಲಿನದೇ ಇರಬೇಕು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಇದು ಹೊಗಳಿಕೆಯಲ್ಲ, ವ್ಯಂಗ್ಯ.
The final turn is irony. Since the heart did not break after so many failures, it must be made of stone. This is not praise but sarcasm.
ಮುದ್ರಿತ ಪಾಠದಲ್ಲಿ ಯಚ್ಚೇತೋ ಎಂದು ಇದೆ, ಅಂದರೆ ಯಾವ ಮನಸ್ಸು ಎಂದರ್ಥ. ಇದರ ಬದಲು ಕೆಲವು ಡಿಜಿಟಲ್ ಪ್ರತಿಗಳಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಪದ ಇತ್ತು, ನಾವು ಮುದ್ರಿತ ಪಾಠವನ್ನೇ ಅನುಸರಿಸಿದ್ದೇವೆ.
The printed text reads yachcheto, meaning the heart which. Some digital copies had a different word here, and we follow the printed book.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 77. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 77. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಪ್ರಯತ್ನ ಮುರಿದಾಗ ಹೊಸದಾಗಿ ಆರಂಭಿಸುವುದು ಒಳ್ಳೆಯ ಗುಣ. ಆದರೆ ಪ್ರತಿ ಬಾರಿ ಅದೇ ಭ್ರಮೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದೇವೆಯೇ ಎಂದು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವ ಎಚ್ಚರ ಈ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿದೆ.
Starting afresh after a failure is a good quality. The verse adds the caution to check whether we keep chasing the same mirage.
ಸಂಶೋಧನೆ ಅಥವಾ ಕಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪುನರಾವರ್ತಿತ ವೈಫಲ್ಯದ ಮೇಲೆ ಕಲಿಯುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗೆ ಗುರು ಹೇಳುವ ಮಾತೂ ಹೀಗೆಯೇ ಇರಬಹುದು. ಯತ್ನ ಮುಂದುವರಿಯಲಿ, ಆದರೆ ಗುರಿ ನಿಜವೋ ಭ್ರಮೆಯೋ ಎಂದು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲಿ.
A teacher might say much the same to a student after repeated failure in research or study. Let the effort go on, but let us check whether the goal is real or a mirage.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ