ಸಾಲ ಕೇಳಲು ಹೋಗುವ ಮೊದಲು ಒಬ್ಬರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಮಾತುಗಳು ಓಡಾಡುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಹೇಳಲು ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಒಳಗಿನ ಒಂದು ಧ್ವನಿ ಬೇಡ ಎನ್ನುತ್ತದೆ, ಇನ್ನೊಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತದೆ.
ಈ ಪದ್ಯದಲ್ಲಿ ಆ ಒಳಗಿನ ಧ್ವನಿಗಳು ಒಂದೊಂದಾಗಿ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯುತ್ತವೆ. ಇದು ತೃಷ್ಣಾನಿಂದಾ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ. ಛಂದಸ್ಸಿನ ಹೆಸರು ಖಚಿತವಾಗಿಲ್ಲ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಮಾನೇ ನೇಚ್ಛತಿ ವಾರಯತ್ಯುಪಶಮೇ ಕ್ಷ್ಮಾಮಾಲಿಖಂತ್ಯಾಂ ಹ್ರಿಯಾಂ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯೇ ಪರಿವೃತ್ಯ ತಿಷ್ಠತಿ ಕರೌ ವ್ಯಾಧೂಯ ಧೈರ್ಯೇ ಗತೇ
ತೃಷ್ಣೇ ತ್ವಾಮನುಬಧ್ನತಾ ಫಲಮಿಯತ್ಪ್ರಾಪ್ತಂ ಜನೇನಾಮುನಾ ಯಃ ಸ್ಪೃಷ್ಟೋ ನ ಪದಾ ಸ ಏವ ಚರಣೌ ಸ್ಪ್ರಷ್ಟುಂ ನ ಸಂಮನ್ಯತೇ
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
माने नेच्छति वारयत्युपशमे क्ष्मामालिखन्त्यां ह्रियां स्वातन्त्र्ये परिवृत्य तिष्ठति करौ व्याधूय धैर्ये गते
तृष्णे त्वामनुबध्नता फलमियत्प्राप्तं जनेनामुना यः स्पृष्टो न पदा स एव चरणौ स्प्रष्टुं न संमन्यते
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
māne necchati vārayatyupaśame kṣmāmālikhantyāṃ hriyāṃ svātantrye parivṛtya tiṣṭhati karau vyādhūya dhairye gate
tṛṣṇe tvāmanubadhnatā phalamiyatprāptaṃ janenāmunā yaḥ spṛṣṭo na padā sa eva caraṇau spraṣṭuṃ na saṃmanyate
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಮಾನೇ (माने, māne) = ಸ್ವಾಭಿಮಾನ (pride)
- ನೇಚ್ಛತಿ (नेच्छति, necchati) = ಬಯಸದಿರುವಾಗ (ನ ಇಚ್ಛತಿ) (does not wish)
- ವಾರಯತ್ಯುಪಶಮೇ (वारयत्युपशमे, vārayatyupaśame) = ಶಾಂತಿ ತಡೆಯುವಾಗ (ವಾರಯತಿ ಉಪಶಮೇ) (while calm holds back)
- ಕ್ಷ್ಮಾಮಾಲಿಖಂತ್ಯಾಂ (क्ष्मामालिखन्त्यां, kṣmāmālikhantyāṃ) = ನೆಲವನ್ನು ಕೆರೆಯುತ್ತಿರುವಾಗ (ಕ್ಷ್ಮಾಂ ಆಲಿಖಂತ್ಯಾಂ) (as she scratches the ground)
- ಹ್ರಿಯಾಂ (ह्रियां, hriyāṃ) = ನಾಚಿಕೆ ಇದ್ದಾಗ (while shame)
- ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯೇ (स्वातन्त्र्ये, svātantrye) = ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ (independence)
- ಪರಿವೃತ್ಯ (परिवृत्य, parivṛtya) = ತಿರುಗಿ (turning away)
- ತಿಷ್ಠತಿ (तिष्ठति, tiṣṭhati) = ನಿಲ್ಲುವಾಗ (stands)
- ಕರೌ (करौ, karau) = ಕೈಗಳನ್ನು (the hands)
- ವ್ಯಾಧೂಯ (व्याधूय, vyādhūya) = ಕೊಡವಿ (shaking off)
- ಧೈರ್ಯೇ (धैर्ये, dhairye) = ಧೈರ್ಯ (courage)
- ಗತೇ (गते, gate) = ಹೊರಟುಹೋದಾಗ (has gone)
- ತೃಷ್ಣೇ (तृष्णे, tṛṣṇe) = ತೃಷ್ಣೆಯೇ (O craving)
- ತ್ವಾಮನುಬಧ್ನತಾ (त्वामनुबध्नता, tvāmanubadhnatā) = ನಿನ್ನನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುವವನಿಂದ (ತ್ವಾಂ ಅನುಬಧ್ನತಾ) (by one who follows you)
- ಫಲಮಿಯತ್ಪ್ರಾಪ್ತಂ (फलमियत्प्राप्तं, phalamiyatprāptaṃ) = ಇಷ್ಟೇ ಫಲ ದೊರೆಯಿತು (ಫಲಂ ಇಯತ್ ಪ್ರಾಪ್ತಂ) (this much fruit is gained)
- ಜನೇನಾಮುನಾ (जनेनामुना, janenāmunā) = ಈ ಮನುಷ್ಯನಿಂದ (ಜನೇನ ಅಮುನಾ) (by this man)
- ಯಃ (यः, yaḥ) = ಯಾವನು (the one who)
- ಸ್ಪೃಷ್ಟೋ (स्पृष्टो, spṛṣṭo) = ಮುಟ್ಟಿದವನು, ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದವನು (touched)
- ನ (न, na) = ಇಲ್ಲ (not)
- ಪದಾ (पदा, padā) = ಕಾಲಿನಿಂದ (with the foot)
- ಸ (स, sa) = ಅವನೇ (that same one)
- ಏವ (एव, eva) = ಅದೇ (indeed)
- ಚರಣೌ (चरणौ, caraṇau) = ಪಾದಗಳನ್ನು (the feet)
- ಸ್ಪ್ರಷ್ಟುಂ (स्प्रष्टुं, spraṣṭuṃ) = ಮುಟ್ಟಲು (to touch)
- ನ (न, na) = ಇಲ್ಲ (not)
- ಸಂಮನ್ಯತೇ (संमन्यते, saṃmanyate) = ಒಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ, ಅನುಮತಿಸುವುದಿಲ್ಲ (permits)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಸ್ವಾಭಿಮಾನ ಒಪ್ಪದಾಗ, ಶಾಂತಿ ತಡೆದಾಗ, ನಾಚಿಕೆ ನೆಲ ಕೆರೆಯುತ್ತ ನಿಂತಾಗ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮುಖ ತಿರುಗಿಸಿ ದೂರ ನಿಂತಾಗ, ಧೈರ್ಯ ಕೈ ಕೊಡವಿ ಹೊರಟುಹೋದಾಗ, ತೃಷ್ಣೆಯೇ, ನಿನ್ನನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿದ ಈ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಸಿಕ್ಕ ಫಲ ಇಷ್ಟೇ. ಒಮ್ಮೆ ಇವನು ಕಾಲಿನಿಂದಲೂ ಮುಟ್ಟದೆ ಇದ್ದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಈಗ ಇವನು ತನ್ನ ಪಾದ ಮುಟ್ಟುವುದಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
When pride refuses, calm holds back, shame stands scratching the ground, independence turns away and stays aloof, and courage has shaken its hands and left, this is all the fruit this man has gained by following you, O craving. The one he would not once have touched even with his foot now does not allow him to touch his feet.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಇಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಭಿಮಾನ, ಶಾಂತಿ, ನಾಚಿಕೆ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಧೈರ್ಯ ಐದೂ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಂತೆ ಒಂದೊಂದಾಗಿ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗುತ್ತವೆ. ನೆಲ ಕೆರೆಯುವುದು ಮುಜುಗರದಲ್ಲಿ ಮಾಡುವ ಸನ್ನೆ.
Pride, calm, shame, independence and courage each leave the man like persons. Scratching the ground is the gesture of embarrassment.
ಕೊನೆಯ ಸಾಲಿನ ಅರ್ಥ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಣೆದಿದೆ. ನಾವು ಅದನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ತಾನು ಕಾಲಿನಿಂದಲೂ ಮುಟ್ಟದಷ್ಟು ತುಚ್ಛವಾಗಿ ಕಂಡವನು ಈಗ ಇವನ ನಮಸ್ಕಾರವನ್ನೂ ಒಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಓದಿದ್ದೇವೆ. ಇದು ಸ್ವಲ್ಪ ಅನಿಶ್ಚಿತ ಓದಾಗಿರಬಹುದು.
The sense of the last line is a little twisted. We read it as: the one he once thought too lowly to touch even with his foot now refuses to accept his bow at the feet. This reading may be slightly uncertain.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 77. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 77. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಆಸೆ ಹೆಚ್ಚಾದಾಗ ಮೊದಲು ಕಳೆದುಹೋಗುವುದು ನಮ್ಮ ಸ್ವಾಭಿಮಾನದ ಗೆರೆ. ಆ ಗೆರೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿರುವುದು ಒಳ್ಳೆಯದು.
When craving grows, the first thing to go is the line of our self respect. It helps to know where that line lies.
ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಅವಕಾಶಕ್ಕಾಗಿ ಎಲ್ಲರ ಮುಂದೆ ತಲೆ ಬಾಗುವವರನ್ನು ಕಂಡಾಗ, ಕೊನೆಗೆ ಯಾರ ಗೌರವ ಉಳಿಯಿತು ಎಂದು ಯೋಚಿಸಬಹುದು.
When we see people bowing to everyone for an opening in their careers, we might ask whose respect was left in the end.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ