ಹೊಸ ಮೊಬೈಲ್ ಕೊಂಡ ಮೇಲೆ ಮುಂದಿನ ಮಾದರಿಯ ಜಾಹೀರಾತು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬೀಳುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಮೆಟ್ಟಿಲು ಏರಿದ ತಕ್ಷಣ ಮತ್ತೊಂದು ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ.
ಈ ಪದ್ಯ ಆ ಅನುಭವವನ್ನು ನೂರರಿಂದ ಶಿವಪದದವರೆಗೆ ಒಂದೇ ಉಸಿರಿನಲ್ಲಿ ಏರಿಸಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಇದು ತೃಷ್ಣಾನಿಂದಾ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ. ಛಂದಸ್ಸಿನ ಹೆಸರು ಖಚಿತವಾಗಿಲ್ಲ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ನಿಃಸ್ವೋ ವಷ್ಟಿ ಶತಂ ಶತೀ ದಶಶತಂ ಲಕ್ಷಂ ಸಹಸ್ರಾಧಿಪೋ ಲಕ್ಷೇಶಃ ಕ್ಷಿತಿರಾಜತಾಂ ಕ್ಷಿತಿಪತಿಶ್ಚಕ್ರೇಶತಾಂ ವಾಂಛತಿ
ಚಕ್ರೇಶಃ ಸುರರಾಜತಾಂ ಸುರಪತಿರ್ಬ್ರಹ್ಮಾಸ್ಪದಂ ವಾಂಛತಿ ಬ್ರಹ್ಮಾ ವಿಷ್ಣುಪದಂ ಹರಿಃ ಶಿವಪದಂ ತೃಷ್ಣಾವಧಿಂ ಕೋ ಗತಃ
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
निःस्वो वष्टि शतं शती दशशतं लक्षं सहस्राधिपो लक्षेशः क्षितिराजतां क्षितिपतिश्चक्रेशतां वाञ्छति
चक्रेशः सुरराजतां सुरपतिर्ब्रह्मास्पदं वाञ्छति ब्रह्मा विष्णुपदं हरिः शिवपदं तृष्णावधिं को गतः
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
niḥsvo vaṣṭi śataṃ śatī daśaśataṃ lakṣaṃ sahasrādhipo lakṣeśaḥ kṣitirājatāṃ kṣitipatiścakreśatāṃ vāñchati
cakreśaḥ surarājatāṃ surapatirbrahmāspadaṃ vāñchati brahmā viṣṇupadaṃ hariḥ śivapadaṃ tṛṣṇāvadhiṃ ko gataḥ
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ನಿಃಸ್ವೋ (निःस्वो, niḥsvo) = ಬಡವನು, ಏನೂ ಇಲ್ಲದವನು (the penniless man)
- ವಷ್ಟಿ (वष्टि, vaṣṭi) = ಬಯಸುತ್ತಾನೆ (wants)
- ಶತಂ (शतं, śataṃ) = ನೂರನ್ನು (a hundred)
- ಶತೀ (शती, śatī) = ನೂರಿರುವವನು (the owner of a hundred)
- ದಶಶತಂ (दशशतं, daśaśataṃ) = ಸಾವಿರವನ್ನು (a thousand)
- ಲಕ್ಷಂ (लक्षं, lakṣaṃ) = ಲಕ್ಷವನ್ನು (a lakh)
- ಸಹಸ್ರಾಧಿಪೋ (सहस्राधिपो, sahasrādhipo) = ಸಾವಿರದ ಒಡೆಯ (the lord of a thousand)
- ಲಕ್ಷೇಶಃ (लक्षेशः, lakṣeśaḥ) = ಲಕ್ಷದ ಒಡೆಯ (the lord of a lakh)
- ಕ್ಷಿತಿರಾಜತಾಂ (क्षितिराजतां, kṣitirājatāṃ) = ಭೂಮಿಯ ರಾಜನಾಗುವುದನ್ನು (kingship over the land)
- ಕ್ಷಿತಿಪತಿಶ್ಚಕ್ರೇಶತಾಂ (क्षितिपतिश्चक्रेशतां, kṣitipatiścakreśatāṃ) = ಭೂಪತಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯಾಗುವುದನ್ನು (ಕ್ಷಿತಿಪತಿಃ ಚಕ್ರೇಶತಾಂ) (the king, the rank of emperor)
- ವಾಂಛತಿ (वाञ्छति, vāñchati) = ಬಯಸುತ್ತಾನೆ (desires)
- ಚಕ್ರೇಶಃ (चक्रेशः, cakreśaḥ) = ಚಕ್ರವರ್ತಿ (the emperor)
- ಸುರರಾಜತಾಂ (सुरराजतां, surarājatāṃ) = ದೇವರಾಜನ ಪದವಿಯನ್ನು (the rank of king of the gods)
- ಸುರಪತಿರ್ಬ್ರಹ್ಮಾಸ್ಪದಂ (सुरपतिर्ब्रह्मास्पदं, surapatirbrahmāspadaṃ) = ದೇವತೆಗಳ ಒಡೆಯ ಬ್ರಹ್ಮನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು (ಸುರಪತಿಃ ಬ್ರಹ್ಮಾಸ್ಪದಂ) (Indra, the seat of Brahma)
- ವಾಂಛತಿ (वाञ्छति, vāñchati) = ಬಯಸುತ್ತಾನೆ (desires)
- ಬ್ರಹ್ಮಾ (ब्रह्मा, brahmā) = ಬ್ರಹ್ಮ (Brahma)
- ವಿಷ್ಣುಪದಂ (विष्णुपदं, viṣṇupadaṃ) = ವಿಷ್ಣುಪದವನ್ನು (the station of Vishnu)
- ಹರಿಃ (हरिः, hariḥ) = ಹರಿ, ವಿಷ್ಣು (Hari)
- ಶಿವಪದಂ (शिवपदं, śivapadaṃ) = ಶಿವಪದವನ್ನು (the station of Shiva)
- ತೃಷ್ಣಾವಧಿಂ (तृष्णावधिं, tṛṣṇāvadhiṃ) = ತೃಷ್ಣೆಯ ಕೊನೆಯನ್ನು (the limit of craving)
- ಕೋ (को, ko) = ಯಾರು (who)
- ಗತಃ (गतः, gataḥ) = ತಲುಪಿದವನು (has reached)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಬಡವನು ನೂರನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾನೆ. ನೂರಿರುವವನು ಸಾವಿರವನ್ನು, ಸಾವಿರದ ಒಡೆಯ ಲಕ್ಷವನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾನೆ. ಲಕ್ಷದ ಒಡೆಯ ರಾಜನಾಗಲು, ರಾಜ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯಾಗಲು ಬಯಸುತ್ತಾನೆ. ಚಕ್ರವರ್ತಿ ದೇವರಾಜನ ಪದವಿಯನ್ನು, ಇಂದ್ರ ಬ್ರಹ್ಮನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾನೆ. ಬ್ರಹ್ಮ ವಿಷ್ಣುಪದವನ್ನು, ವಿಷ್ಣು ಶಿವಪದವನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾನೆ. ತೃಷ್ಣೆಯ ಕೊನೆ ತಲುಪಿದವನು ಯಾರು.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
The penniless man wants a hundred. The man with a hundred wants a thousand, and the lord of a thousand wants a lakh. The lord of a lakh wants to be a king, and the king wants to be an emperor. The emperor wants the rank of king of the gods, and Indra wants the seat of Brahma. Brahma wants the station of Vishnu, and Vishnu that of Shiva. Who has ever reached the end of craving?
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಇದು ಮೆಟ್ಟಿಲು ಏರುವ ರಚನೆ. ಪ್ರತಿ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಕೊಂಚ ಹೆಚ್ಚು ಎತ್ತರದ ಬಯಕೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳ ಹೆಸರೂ ಬರುವುದು ಕವಿಯ ಅತಿಶಯೋಕ್ತಿ. ಅದನ್ನು ದೇವತಾ ತತ್ವದ ಹೇಳಿಕೆ ಎಂದು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಿಲ್ಲ.
This is a ladder in construction. At each rung a slightly higher wish appears. Bringing in the gods at the top is the poet’s exaggeration, not a statement of doctrine.
ಕೊನೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆ ಉತ್ತರ ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ. ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ ಎಂಬುದೇ ಅದರ ಉತ್ತರ. ಲಕ್ಷ ಎಂದರೆ ನೂರು ಸಾವಿರ. ಮುದ್ರಣದಲ್ಲಿ ವಷ್ಟಿ ಪದದ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಚುಕ್ಕೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ, ನಾವು ಅದನ್ನು ಮುದ್ರಣದ ಕಲೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದೇವೆ.
The last question wants no reply, since the answer is that nobody has. A lakh is a hundred thousand. In the print a small mark sits over the word for wants, which we have treated as a blemish of the print.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 77. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 77. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಒಂದು ಗುರಿ ತಲುಪಿದ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಮುಂದಿನದು ಹುಟ್ಟುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ, ತೃಪ್ತಿ ಗುರಿಯಲ್ಲಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ.
If we notice the next goal being born the moment one is reached, it becomes clear that contentment does not sit in the goal.
ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯೇ ತಪ್ಪು ಎಂದು ಪದ್ಯ ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ. ಎಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಬೇಕು ಎಂಬ ತೀರ್ಮಾನ ನಮ್ಮದೇ ಇರಬೇಕು ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.
The verse does not call ambition itself wrong. It suggests that the choice of where to stop should be our own.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ