ಬೇರೆಯವರ ಮನೆಯ ಬಾಗಿಲಲ್ಲಿ ಕೈ ಒಡ್ಡಿ ನಿಂತ ಒಂದು ದಿನದ ನೆನಪು ಎಷ್ಟೋ ವರ್ಷ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ. ಕೊಟ್ಟವರ ಮುಖದ ಭಾವ ಕೂಡ ಮರೆಯುವುದಿಲ್ಲ.
ಈ ಪದ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಂಥ ದಿನಗಳ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಹೇಳಿ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಕಹಿ ವ್ಯಂಗ್ಯ ಬರುತ್ತದೆ. ಇದು ತೃಷ್ಣಾನಿಂದಾ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ. ಛಂದಸ್ಸಿನ ಹೆಸರು ಖಚಿತವಾಗಿಲ್ಲ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಭ್ರಾಂತಂ ಯಾಚನತತ್ಪರೇಣ ಮನಸಾ ದೇಹೀತಿ ವಾಕ್ಪ್ರೇರಿತಾ ಭುಕ್ತಂ ಮಾನವಿವರ್ಜಿತಂ ಪರಗೃಹೇ ಸಾಗಂಕಯಾ ಕಾಕವತ್
ಸಾಕ್ಷೇಪಂ ಭ್ರುಕುಟೀಕಟಾಕ್ಷಕುಟಿಲಂ ದೃಷ್ಟಂ ಖಲಾನಾಂ ಮುಖಂ ತೃಷ್ಣೇ ದೇವಿ ಯದನ್ಯದಿಚ್ಛಸಿ ಪುನಸ್ತತ್ರಾಪಿ ಸಜ್ಜಾ ವಯಮ್
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
भ्रान्तं याचनतत्परेण मनसा देहीति वाक्प्रेरिता भुक्तं मानविवर्जितं परगृहे सागङ्कया काकवत्
साक्षेपं भ्रुकुटीकटाक्षकुटिलं दृष्टं खलानां मुखं तृष्णे देवि यदन्यदिच्छसि पुनस्तत्रापि सज्जा वयम्
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
bhrāntaṃ yācanatatpareṇa manasā dehīti vākpreritā bhuktaṃ mānavivarjitaṃ paragṛhe sāgaṅkayā kākavat
sākṣepaṃ bhrukuṭīkaṭākṣakuṭilaṃ dṛṣṭaṃ khalānāṃ mukhaṃ tṛṣṇe devi yadanyadicchasi punastatrāpi sajjā vayam
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಭ್ರಾಂತಂ (भ्रान्तं, bhrāntaṃ) = ಅಲೆದೆ (I wandered)
- ಯಾಚನತತ್ಪರೇಣ (याचनतत्परेण, yācanatatpareṇa) = ಬೇಡುವುದರಲ್ಲೇ ಮಗ್ನವಾದ (set on begging)
- ಮನಸಾ (मनसा, manasā) = ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ (with a mind)
- ದೇಹೀತಿ (देहीति, dehīti) = ಕೊಡು ಎಂದು (ದೇಹಿ ಇತಿ) (saying give)
- ವಾಕ್ಪ್ರೇರಿತಾ (वाक्प्रेरिता, vākpreritā) = ಮಾತನ್ನು ಹೊರಡಿಸಿದೆ (the word was pushed out)
- ಭುಕ್ತಂ (भुक्तं, bhuktaṃ) = ಉಂಡೆ (I ate)
- ಮಾನವಿವರ್ಜಿತಂ (मानविवर्जितं, mānavivarjitaṃ) = ಸ್ವಾಭಿಮಾನ ಬಿಟ್ಟು (without self respect)
- ಪರಗೃಹೇ (परगृहे, paragṛhe) = ಇತರರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ (in another’s house)
- ಸಾಗಂಕಯಾ (सागङ्कया, sāgaṅkayā) = ಶಂಕೆಯಿಂದ ಕೂಡಿ (ಮುದ್ರಣದಲ್ಲಿರುವಂತೆ ನೀಡಿದ್ದೇವೆ, ಇಲ್ಲಿ ಶಂಕೆಯಿಂದ ಎಂಬ ಅರ್ಥವೇ ಸಹಜ) (with suspicion, as printed, where that sense is the natural one)
- ಕಾಕವತ್ (काकवत्, kākavat) = ಕಾಗೆಯಂತೆ (like a crow)
- ಸಾಕ್ಷೇಪಂ (साक्षेपं, sākṣepaṃ) = ತಿರಸ್ಕಾರದಿಂದ ಕೂಡಿದ (scornful)
- ಭ್ರುಕುಟೀಕಟಾಕ್ಷಕುಟಿಲಂ (भ्रुकुटीकटाक्षकुटिलं, bhrukuṭīkaṭākṣakuṭilaṃ) = ಹುಬ್ಬು ಗಂಟಿಕ್ಕಿ ಓರೆನೋಟದಿಂದ ವಕ್ರವಾದ (ಭ್ರುಕುಟೀ ಕಟಾಕ್ಷ ಕುಟಿಲಂ) (crooked with knitted brows and sidelong glances)
- ದೃಷ್ಟಂ (दृष्टं, dṛṣṭaṃ) = ಕಂಡೆ (I saw)
- ಖಲಾನಾಂ (खलानां, khalānāṃ) = ದುಷ್ಟರ (of the wicked)
- ಮುಖಂ (मुखं, mukhaṃ) = ಮುಖವನ್ನು (the face)
- ತೃಷ್ಣೇ (तृष्णे, tṛṣṇe) = ತೃಷ್ಣೆಯೇ (O craving)
- ದೇವಿ (देवि, devi) = ದೇವಿ (goddess)
- ಯದನ್ಯದಿಚ್ಛಸಿ (यदन्यदिच्छसि, yadanyadicchasi) = ಇನ್ನೇನನ್ನು ಬಯಸುವೆಯೋ (ಯತ್ ಅನ್ಯತ್ ಇಚ್ಛಸಿ) (whatever else you wish)
- ಪುನಸ್ತತ್ರಾಪಿ (पुनस्तत्रापि, punastatrāpi) = ಮತ್ತೆ ಅದಕ್ಕೂ (ಪುನಃ ತತ್ರ ಅಪಿ) (again, for that too)
- ಸಜ್ಜಾ (सज्जा, sajjā) = ಸಿದ್ಧರು (ready)
- ವಯಮ್ (वयम्, vayam) = ನಾವು (we)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಬೇಡುವುದರಲ್ಲೇ ಮನಸ್ಸಿಟ್ಟು ಅಲೆದೆ. ಕೊಡು ಎಂಬ ಮಾತು ಬಾಯಿಂದ ಹೊರಟಿತು. ಇತರರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಭಿಮಾನ ಬಿಟ್ಟು, ಕಾಗೆಯಂತೆ ಶಂಕೆಯಿಂದ ಉಂಡೆ. ತಿರಸ್ಕಾರದಿಂದ ಹುಬ್ಬು ಗಂಟಿಕ್ಕಿ ಓರೆನೋಟ ಬೀರುವ ದುಷ್ಟರ ಮುಖಗಳನ್ನು ಕಂಡೆ. ತೃಷ್ಣಾದೇವಿ, ನೀನು ಇನ್ನೂ ಏನನ್ನು ಬಯಸಿದರೂ ಅದಕ್ಕೂ ನಾವು ಮತ್ತೆ ಸಿದ್ಧರಿದ್ದೇವೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
I wandered with a mind set on begging. The word give was pushed out of my mouth. In other people’s houses I ate without self respect, suspiciously, like a crow. I saw the faces of the wicked, scornful, with knitted brows and sidelong looks. Goddess Craving, whatever else you now wish for, we are ready for that too.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಕಾಗೆ ಊಟ ಮಾಡುವಾಗ ಯಾರಾದರೂ ಓಡಿಸುತ್ತಾರೆಯೇ ಎಂದು ಸುತ್ತ ನೋಡುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಅದೇ ಚಿತ್ರ ಇಲ್ಲಿ ಇತರರ ಮನೆಯ ಊಟಕ್ಕೆ ಬಂದಿದೆ. ಕೊನೆಯ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ನಾವು ಸಿದ್ಧರು ಎಂಬುದು ನಿಜವಾದ ಒಪ್ಪಿಗೆಯಲ್ಲ. ಅದು ಕಹಿ ವ್ಯಂಗ್ಯ.
A crow keeps glancing round as it eats, in case someone drives it off. The same picture is turned here on a meal in another’s house. We are ready in the last line is not real consent. It is bitter irony.
ಮುದ್ರಣದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪದದ ಮಧ್ಯದ ಅಕ್ಷರ ಮೂಲ ಪದದಿಂದ ಬೇರೆಯಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಶಂಕೆಯಿಂದ ಎಂಬ ಅರ್ಥ ಸ್ಪಷ್ಟ. ಓದು ಪುಸ್ತಕದ ಮುದ್ರಣವನ್ನೇ ಅನುಸರಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಸ್ವಲ್ಪ ಅನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿರಬಹುದು. ಇದೇ ರೀತಿಯ ಸಾಲು ಮುಂದಿನ ಪದ್ಯದಲ್ಲಿ ಸರಿಯಾಗಿ ಮುದ್ರಿತವಾಗಿದೆ.
In the print a middle letter of one word differs from the expected word, though the sense of with suspicion is clear. The reading follows the printed book and may be slightly uncertain. The same phrase is printed correctly in the next verse.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 77. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 77. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಕೈ ಒಡ್ಡಿದ ಅನುಭವ ಎಲ್ಲರ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೆಯಾದರೂ ಬರುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನು ನೆನಪಿಟ್ಟುಕೊಂಡರೆ ಬೇರೆಯವರು ಕೈ ಒಡ್ಡಿದಾಗ ನಮ್ಮ ನೋಟ ಮೃದುವಾಗುತ್ತದೆ.
Almost everyone has held out a hand at least once. Remembering it softens our look when someone else holds out theirs.
ಆಸೆ ತಣಿದೇ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ತಿಳಿದ ಮೇಲೂ ಅದರ ಮುಂದಿನ ಬೇಡಿಕೆಗೆ ಸಿದ್ಧರಾಗುವುದನ್ನು ಪದ್ಯ ವ್ಯಂಗ್ಯವಾಗಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
The verse shows with irony how we stand ready for craving’s next demand even after learning it is never sated.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ