ಹೊಸ ಮನೆ ಕಟ್ಟುವ ಉತ್ಸಾಹ ಮೊದಲ ತಿಂಗಳಲ್ಲೇ ಇಳಿಯುತ್ತದೆ. ಬಾಡಿಗೆ, ಕಂತು, ಹಬ್ಬದ ಖರ್ಚು, ಹಿರಿಯರ ಆರೈಕೆ ಒಂದರ ಹಿಂದೊಂದು ಬರುತ್ತವೆ.
ಈ ಪದ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಂಸಾರದ ಸುಖವನ್ನು ನಂಬಿ ಹೊರಟ ವೈರಾಗ್ಯಭಾವದ ಒಬ್ಬ ತನ್ನ ಲೆಕ್ಕ ತೆರೆದಿಡುತ್ತಾನೆ. ಇದು ತೃಷ್ಣಾನಿಂದಾ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ. ಛಂದಸ್ಸಿನ ಹೆಸರು ಖಚಿತವಾಗಿಲ್ಲ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಆಸಿಷ್ಯೇ ಸುಖಿತೋ ಗೃಹೀತಿ ವಿಹಿತೋ ಮೋಹೇನ ದಾರಗ್ರಹಸ್ತತ್ಸಂಗಾತ್ಸುತದಾಸಬಾಂಧವಸುಹೃತ್ಸಂಬಂಧಿನಾಮುದ್ಭವಃ
ತನ್ನಿರ್ವಾಹಕದರ್ಥನಾಪರಿಭವಾನೌಚಿತ್ಯಚಿಂತಾಜುಷಃ ಕಿಂ ಸೌಖ್ಯಂ ಕತಮಾ ಗೃಹಸ್ಥಿತಿರತೋಽನರ್ಥೋ ಮಯಾ ಸ್ವೀಕೃತಃ
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
आसिष्ये सुखितो गृहीति विहितो मोहेन दारग्रहस्तत्सङ्गात्सुतदासबान्धवसुहृत्संबन्धिनामुद्भवः
तन्निर्वाहकदर्थनापरिभवानौचित्यचिन्ताजुषः किं सौख्यं कतमा गृहस्थितिरतोऽनर्थो मया स्वीकृतः
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
āsiṣye sukhito gṛhīti vihito mohena dāragrahastatsaṅgātsutadāsabāndhavasuhṛtsaṃbandhināmudbhavaḥ
tannirvāhakadarthanāparibhavānaucityacintājuṣaḥ kiṃ saukhyaṃ katamā gṛhasthitirato’nartho mayā svīkṛtaḥ
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಆಸಿಷ್ಯೇ (आसिष्ये, āsiṣye) = ಇರುತ್ತೇನೆ (I shall live)
- ಸುಖಿತೋ (सुखितो, sukhito) = ಸುಖಿಯಾಗಿ (happy)
- ಗೃಹೀತಿ (गृहीति, gṛhīti) = ಗೃಹಸ್ಥನಾಗಿ ಎಂದು (ಗೃಹೀ ಇತಿ) (as a householder, so)
- ವಿಹಿತೋ (विहितो, vihito) = ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಕೈಗೊಂಡೆ (was undertaken)
- ಮೋಹೇನ (मोहेन, mohena) = ಮೋಹದಿಂದ (by delusion)
- ದಾರಗ್ರಹಸ್ತತ್ಸಂಗಾತ್ಸುತದಾಸಬಾಂಧವಸುಹೃತ್ಸಂಬಂಧಿನಾಮುದ್ಭವಃ (दारग्रहस्तत्सङ्गात्सुतदासबान्धवसुहृत्संबन्धिनामुद्भवः, dāragrahastatsaṅgātsutadāsabāndhavasuhṛtsaṃbandhināmudbhavaḥ) = ಮದುವೆ. ಆ ಸಂಗದಿಂದ ಮಕ್ಕಳು, ಸೇವಕರು, ಬಂಧುಗಳು, ಗೆಳೆಯರು, ನೆಂಟರ ಹುಟ್ಟು (ದಾರಗ್ರಹಃ ತತ್ ಸಂಗಾತ್ ಸುತ ದಾಸ ಬಾಂಧವ ಸುಹೃತ್ ಸಂಬಂಧಿನಾಂ ಉದ್ಭವಃ) (taking a wife, and from that union the rise of sons, servants, kinsmen, friends and relatives)
- ತನ್ನಿರ್ವಾಹಕದರ್ಥನಾಪರಿಭವಾನೌಚಿತ್ಯಚಿಂತಾಜುಷಃ (तन्निर्वाहकदर्थनापरिभवानौचित्यचिन्ताजुषः, tannirvāhakadarthanāparibhavānaucityacintājuṣaḥ) = ಅವರನ್ನು ಸಲಹುವ ಕಷ್ಟ, ಅವಮಾನ, ಅನುಚಿತಗಳ ಚಿಂತೆ ಹೊತ್ತವನಿಗೆ (ತತ್ ನಿರ್ವಾಹ ಕದರ್ಥನಾ ಪರಿಭವ ಅನೌಚಿತ್ಯ ಚಿಂತಾ ಜುಷಃ) (for one who bears the strain, slights, and anxieties over what is improper in maintaining them)
- ಕಿಂ (किं, kiṃ) = ಏನು (what)
- ಸೌಖ್ಯಂ (सौख्यं, saukhyaṃ) = ಸುಖ (happiness)
- ಕತಮಾ (कतमा, katamā) = ಯಾವುದು (which)
- ಗೃಹಸ್ಥಿತಿರತೋಽನರ್ಥೋ (गृहस्थितिरतोऽनर्थो, gṛhasthitirato’nartho) = ಗೃಹಸ್ಥ ಬದುಕು, ಆದ್ದರಿಂದ ಅನರ್ಥ (ಗೃಹಸ್ಥಿತಿಃ ಅತಃ ಅನರ್ಥಃ) (household life, hence a harm)
- ಮಯಾ (मया, mayā) = ನನ್ನಿಂದ (by me)
- ಸ್ವೀಕೃತಃ (स्वीकृतः, svīkṛtaḥ) = ಸ್ವೀಕರಿಸಿದೆ (taken up)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಮನೆಯವನಾಗಿ ಸುಖವಾಗಿ ಇರುತ್ತೇನೆ ಎಂಬ ಮೋಹದಿಂದ ಮದುವೆಯಾದೆ. ಆ ಸಂಬಂಧದಿಂದ ಮಕ್ಕಳು, ಸೇವಕರು, ಬಂಧುಗಳು, ಗೆಳೆಯರು ಮತ್ತು ನೆಂಟರ ಬಳಗ ಬೆಳೆಯಿತು. ಅವರನ್ನು ಸಲಹುವ ಕಷ್ಟ, ಅವಮಾನ, ಅನುಚಿತಗಳ ಚಿಂತೆಯನ್ನು ಹೊತ್ತ ನನಗೆ ಏನು ಸುಖ. ಮನೆಯ ಬದುಕು ಎಂದರೆ ಯಾವುದು. ಹೀಗೆ ನಾನು ಅನರ್ಥವನ್ನೇ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
Deluded into thinking I would live happily as a householder, I took a wife. From that union a circle of sons, servants, kinsmen, friends and relatives grew. For one who bears the strain of keeping them, the slights, and the worry over what is improper, what happiness is there? What is household life? I have taken up nothing but harm.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಇದು ವೈರಾಗ್ಯದ ಮಾತು. ಮನೆಯ ಬದುಕನ್ನು ತೊರೆದ ಒಬ್ಬನ ಹಿನ್ನೋಟ. ಎಲ್ಲರ ಸಂಸಾರವೂ ಹೀಗೆಯೇ ಎಂದು ಕವಿ ಹೇಳುತ್ತಿಲ್ಲ, ಮೋಹ ಹೇಗೆ ಹೊರೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಒಂದು ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ಇದು.
This is a verse of renunciation, a backward look by one who gave up household life. The poet is not saying every household is like this. It is one viewpoint on how delusion becomes a burden.
ಎರಡನೆಯ ಸಾಲಿನ ಉದ್ದ ಸಮಾಸ ಒಂದು ಸರಪಳಿಯಂತೆ ಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸುತ್ತದೆ. ಕದರ್ಥನಾ ಎಂದರೆ ಹಿಂಸೆ ಅಥವಾ ಸಂಕಟ, ಅನೌಚಿತ್ಯ ಎಂದರೆ ಅನುಚಿತವಾದದ್ದರ ಚಿಂತೆ.
The long compound in the second line strings the troubles together like a chain. Kadarthana means distress or strain, and anauchitya means worry over what is improper.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 77. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 77. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ನಮ್ಮ ಹೆಚ್ಚಿನ ತೀರ್ಮಾನಗಳು ಸುಖದ ಕಲ್ಪನೆಯ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿರುತ್ತವೆ. ಅದರ ಜೊತೆ ಬರುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನೂ ಮೊದಲೇ ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕುವುದು ಒಳ್ಳೆಯದು.
Most of our decisions rest on a picture of happiness. It helps to count in advance the responsibilities that come with it.
ಪದ್ಯ ಸಂಸಾರವನ್ನು ದೂಷಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಅಂಟನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತದೆ. ಜವಾಬ್ದಾರಿಯೊಳಗೇ ಶಾಂತಿ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವವರೂ ಇದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನಾವು ಮರೆಯಬಾರದು.
The verse questions attachment more than it blames the household. We should not forget that many find peace within their responsibilities.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ