ಕೆಟ್ಟ ಸುದ್ದಿ ಹೇಳುವಾಗಲೂ ಒಳ್ಳೆಯ ಸುದ್ದಿ ಹೇಳುವಾಗಲೂ ಒಂದೇ ಶಾಂತ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುವ ಹಿರಿಯ ವೈದ್ಯರನ್ನು ಕೆಲವರು ನೋಡಿರುತ್ತಾರೆ. ಆ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಭರವಸೆ ಇರುತ್ತದೆ.
ವೀರಪ್ರಶಂಸೆಯ ವಿಭಾಗದ ಈ ಪದ್ಯ ಅಂಥ ಸಮಚಿತ್ತವನ್ನು ಸಮುದ್ರದ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದೊಂದು ಎರಡು ಸಾಲುಗಳ ಪದ್ಯ, ಸಾಲಿಗೆ ಸುಮಾರು ಇಪ್ಪತ್ತೆಂಟು ಅಕ್ಷರ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ನಾಯಾತಿ ವಾಡವಶಿಖಾಕ್ವಥನೇನ ತಾಪಂ ಶೈತ್ಯಂ ಹಿಮಾದ್ರಿಪಯಸಾ ವಿಶತಾ ಚ ನಾಬ್ಧಿಃ
ಕಶ್ಚಿದ್ಗಭೀರಮನಸಾಂ ಸತತಂ ವಿಷಾದಕಾಲೇ ಪ್ರಮೋದಸಮಯೇ ಚ ಸಮೋಽನುಭಾವಃ
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
नायाति वाडवशिखाक्वथनेन तापं शैत्यं हिमाद्रिपयसा विशता च नाब्धिः
कश्चिद्गभीरमनसां सततं विषादकाले प्रमोदसमये च समोऽनुभावः
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
nāyāti vāḍavaśikhākvathanena tāpaṃ śaityaṃ himādripayasā viśatā ca nābdhiḥ
kaścidgabhīramanasāṃ satataṃ viṣādakāle pramodasamaye ca samo’nubhāvaḥ
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ನಾಯಾತಿ (नायाति, nāyāti) = ಹೊಂದುವುದಿಲ್ಲ (ನ + ಆಯಾತಿ) (does not come to)
- ವಾಡವಶಿಖಾಕ್ವಥನೇನ (वाडवशिखाक्वथनेन, vāḍavaśikhākvathanena) = ಬಡಬಾಗ್ನಿಯ ಜ್ವಾಲೆಯಿಂದ ಕುದಿಯುವುದರಿಂದ (by the boiling from the flame of the submarine fire)
- ತಾಪಂ (तापं, tāpaṃ) = ಬಿಸಿಯನ್ನು (heat)
- ಶೈತ್ಯಂ (शैत्यं, śaityaṃ) = ತಂಪನ್ನು (coolness)
- ಹಿಮಾದ್ರಿಪಯಸಾ (हिमाद्रिपयसा, himādripayasā) = ಹಿಮಾಲಯದ ನೀರಿನಿಂದ (by the waters of the Himalaya)
- ವಿಶತಾ (विशता, viśatā) = ಒಳಗೆ ಹರಿದು ಬರುವ (that enters)
- ಚ (च, ca) = ಮತ್ತು (and)
- ನಾಬ್ಧಿಃ (नाब्धिः, nābdhiḥ) = ಸಮುದ್ರ ಅಲ್ಲ (ನ + ಅಬ್ಧಿಃ) (the ocean does not)
- ಕಶ್ಚಿದ್ಗಭೀರಮನಸಾಂ (कश्चिद्गभीरमनसां, kaścidgabhīramanasāṃ) = ಗಂಭೀರ ಮನಸ್ಸಿನ ಕೆಲವರ (ಕಶ್ಚಿತ್ + ಗಭೀರಮನಸಾಂ) (of certain deep-minded people)
- ಸತತಂ (सततं, satataṃ) = ಯಾವಾಗಲೂ (always)
- ವಿಷಾದಕಾಲೇ (विषादकाले, viṣādakāle) = ದುಃಖದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ (in time of sorrow)
- ಪ್ರಮೋದಸಮಯೇ (प्रमोदसमये, pramodasamaye) = ಸಂತೋಷದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ (in time of joy)
- ಚ (च, ca) = ಮತ್ತು (and)
- ಸಮೋಽನುಭಾವಃ (समोऽनुभावः, samo’nubhāvaḥ) = ಒಂದೇ ಸಮನಾದ ಭಾವಪ್ರಕಟಣೆ (ಸಮಃ + ಅನುಭಾವಃ) (an equal outward bearing)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಬಡಬಾಗ್ನಿಯ ಜ್ವಾಲೆಯಿಂದ ಕುದಿದು ಸಮುದ್ರ ಬಿಸಿಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಹಿಮಾಲಯದ ನದಿಗಳು ಒಳಗೆ ಹರಿದು ಬಂದರೂ ತಣ್ಣಗಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಹಾಗೆಯೇ ಗಂಭೀರ ಮನಸ್ಸಿನವರ ಭಾವಪ್ರಕಟಣೆ ದುಃಖದ ಕಾಲದಲ್ಲೂ ಸಂತೋಷದ ಸಮಯದಲ್ಲೂ ಯಾವಾಗಲೂ ಒಂದೇ ಸಮನಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
The ocean does not grow hot from boiling in the flame of its submarine fire, nor does it turn cold when the waters of the Himalaya flow into it. In the same way, the outward bearing of deep-minded people stays even, in times of sorrow and in times of joy.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಬಡಬಾಗ್ನಿ ಎಂದರೆ ಸಮುದ್ರದ ಒಳಗೆ ಉರಿಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಕವಿಗಳು ಕಲ್ಪಿಸಿದ ಬೆಂಕಿ. ಹಿಮಾಲಯದ ನೀರು ಅದರ ವಿರುದ್ಧ ಧ್ರುವ. ಒಂದು ಕಡೆ ಉರಿ, ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆ ಹಿಮ, ಎರಡರಿಂದಲೂ ಸಮುದ್ರ ಬದಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದೇ ಪದ್ಯದ ಚಿತ್ರ.
The vadava fire is the fire poets imagined burning inside the ocean. The waters of the Himalaya are its opposite pole. Fire on one side, snow on the other, and the ocean changes under neither: that is the verse’s image.
ಅನುಭಾವ ಎಂದರೆ ಒಳಗಿನ ಭಾವ ಹೊರಗೆ ಕಾಣುವ ರೀತಿ ಎಂದು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದೇವೆ. ಕಶ್ಚಿತ್ ಎಂಬ ಪದ ಇಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ಎಂಬ ಅರ್ಥಕ್ಕೆ ಬಂದಿದೆ ಎಂದು ಓದಿದ್ದೇವೆ. ಇದು ಒಂದು ಸಮಂಜಸ ಓದು.
We take anubhava as the way an inner feeling shows outwardly. We read kashchit here as meaning some people. This is one reasonable reading.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 78. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 78. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ವಾರ್ಡಿನಲ್ಲಿ ಗಂಭೀರ ಸ್ಥಿತಿಯ ರೋಗಿಯನ್ನು ನೋಡಿದ ಹಿರಿಯರು ಗಾಬರಿಯಿಲ್ಲದೆ ಮಾತನಾಡಿದರೆ ಸುತ್ತಲಿನವರ ಕೈ ಸ್ಥಿರವಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂಥ ಸ್ಥಿರತೆ ಹಲವರಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಆಸರೆ.
When a senior speaks without alarm over a seriously ill patient, the hands of those around steady. Such steadiness is a great support to many.
ಸಮಚಿತ್ತ ಎಂದರೆ ಭಾವನೆಯೇ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು ಎಂದು ಅಲ್ಲ. ಒಳಗೆ ಅಲೆಗಳು ಇದ್ದರೂ ಮೇಲ್ಮೈ ಶಾಂತವಾಗಿರುವುದನ್ನು ಪದ್ಯ ಮೆಚ್ಚುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಮಗೆ ತೋರುತ್ತದೆ.
Evenness of mind does not mean having no feelings. It seems to us the verse admires a calm surface even when there are waves within.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ