ಒಂದು ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಕಷ್ಟಕಾಲ ಬಂದಾಗ ತಲೆ ಎತ್ತಿ ನಿಲ್ಲುವ ಒಬ್ಬ ಹಿರಿಯರು ಇರುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಜೋರಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಅವರ ಇರುವಿಕೆಯೇ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಧೈರ್ಯ ಕೊಡುತ್ತದೆ.
ಈ ಆರ್ಯಾ ಶ್ಲೋಕ ಅಂಥವರನ್ನು ನೀರಿನಲ್ಲಿರುವ ವಜ್ರಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸುತ್ತದೆ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ದರ್ಶಿತತಾಪೋಚ್ಛ್ರಾಯೈಸ್ತೇಜೋವದ್ಭಿಃ ಸುಗೋತ್ರಸಂಜಾತೈಃ
ಹೀರೈರಪ್ಸ್ವಿವ ಧೀರೈರಾಪತ್ಸ್ವಪಿ ಗಮ್ಯತೇ ನಾಧಃ
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
दर्शिततापोच्छ्रायैस्तेजोवद्भिः सुगोत्रसंजातैः
हीरैरप्स्विव धीरैरापत्स्वपि गम्यते नाधः
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
darśitatāpocchrāyaistejovadbhiḥ sugotrasaṃjātaiḥ
hīrairapsviva dhīrairāpatsvapi gamyate nādhaḥ
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ದರ್ಶಿತತಾಪೋಚ್ಛ್ರಾಯೈಸ್ತೇಜೋವದ್ಭಿಃ (दर्शिततापोच्छ्रायैस्तेजोवद्भिः, darśitatāpocchrāyaistejovadbhiḥ) = ದರ್ಶಿತತಾಪೋಚ್ಛ್ರಾಯೈಃ ತೇಜೋವದ್ಭಿಃ: ತಮ್ಮ ತಾಪ ಮತ್ತು ಎತ್ತರವನ್ನು ತೋರಿಸಿದ, ತೇಜಸ್ಸುಳ್ಳವರಿಂದ (by the radiant, who have shown their heat and loftiness)
- ಸುಗೋತ್ರಸಂಜಾತೈಃ (सुगोत्रसंजातैः, sugotrasaṃjātaiḥ) = ಒಳ್ಳೆಯ ಕುಲದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದವರಿಂದ (by those born in a good family)
- ಹೀರೈರಪ್ಸ್ವಿವ (हीरैरप्स्विव, hīrairapsviva) = ಹೀರೈಃ ಅಪ್ಸು ಇವ: ವಜ್ರಗಳಿಂದ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಹೇಗೋ ಹಾಗೆ (as with diamonds in water)
- ಧೀರೈರಾಪತ್ಸ್ವಪಿ (धीरैरापत्स्वपि, dhīrairāpatsvapi) = ಧೀರೈಃ ಆಪತ್ಸು ಅಪಿ: ಧೀರರಿಂದ ಆಪತ್ತುಗಳಲ್ಲೂ (by the steadfast even in calamities)
- ಗಮ್ಯತೇ (गम्यते, gamyate) = ಹೋಗಲಾಗುತ್ತದೆ (one goes)
- ನಾಧಃ (नाधः, nādhaḥ) = ನ ಅಧಃ: ಕೆಳಗೆ ಅಲ್ಲ (not downward)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ತಮ್ಮ ತಾಪ ಮತ್ತು ಎತ್ತರವನ್ನು ತೋರಿಸಿದ, ತೇಜಸ್ಸುಳ್ಳ, ಒಳ್ಳೆಯ ಕುಲದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಧೀರರು ಆಪತ್ತುಗಳಲ್ಲೂ ಕೆಳಗೆ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ, ವಜ್ರಗಳು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಇದ್ದಾಗ ಹೇಗೋ ಹಾಗೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
Steadfast men who have shown their ardour and loftiness, who are radiant and born in a good family, do not go downward even in calamities, as diamonds do not in water.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಇಲ್ಲಿ ಗೋತ್ರ ಎಂಬ ಪದಕ್ಕೆ ಕುಲ ಮತ್ತು ಪರ್ವತ ಎಂಬ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳಿವೆ. ತಾಪ ಎಂದರೆ ಬಿಸಿ ಅಥವಾ ಪ್ರತಾಪ, ಉಚ್ಛ್ರಾಯ ಎಂದರೆ ಎತ್ತರ. ಇಂತಹ ಎರಡು ಅರ್ಥದ ಪದಗಳು ಧೀರರನ್ನೂ ವಜ್ರವನ್ನೂ ಒಟ್ಟಿಗೆ ವರ್ಣಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ಕಾಣುತ್ತದೆ.
The word gotra means both family and mountain here. Tapa means heat or ardour, and ucchraya means height. Such double meanings seem to describe the steadfast men and the diamond together.
ವಜ್ರ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕೆಳಗೆ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಮಾತನ್ನು ಕಾವ್ಯದ ಹೋಲಿಕೆಯಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಇಲ್ಲಿನ ಚಿತ್ರದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ ಸ್ವಲ್ಪ ಅನಿಶ್ಚಿತ, ಕೆಳಗೆ ಹೋಗುವುದು ಎಂದರೆ ಸ್ಥಾನ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದೂ ಆಗಿರಬಹುದು.
The claim that a diamond does not sink in water should be taken as a poetic comparison. The full sense of the image is a little uncertain, and going down may also mean losing standing.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 79. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 79. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಕಷ್ಟಕಾಲದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸ್ವಭಾವ ಹೊರಗೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ತುರ್ತು ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಗೊಂದಲದ ನಡುವೆಯೂ ಶಾಂತವಾಗಿ ನಿಲ್ಲುವ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಯನ್ನು ನಾವು ಮೆಚ್ಚುತ್ತೇವೆ.
Hard times bring a person’s nature into the open. We admire the colleague who stays calm in the middle of the confusion of an emergency ward.
ಒಳ್ಳೆಯ ವಂಶ ಎಂಬ ಮಾತನ್ನು ಇಂದು ಹುಟ್ಟಿನ ಲೆಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಿಲ್ಲ. ಒಳ್ಳೆಯ ಸಂಸ್ಕಾರ ಎಂದು ಓದಿದರೂ ಶ್ಲೋಕದ ಮಾತು ಉಳಿಯುತ್ತದೆ.
Today the phrase good family need not be taken only as birth. Read as good upbringing, the verse still holds.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ