ಮೀಮಾಂಸಕೋ ಮಹೀಪೋಽಯಂ: ರಾಜ ಮೀಮಾಂಸಕನೂ ನೈಯಾಯಿಕನೂ

ಮೀಮಾಂಸಕೋ ಮಹೀಪೋಽಯಂ ಸುಭಾಷಿತ: ರಾಜ ಮೀಮಾಂಸಕನೂ ನೈಯಾಯಿಕನೂ ಹೌದು ಎಂದು ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಶ್ಲೇಷೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳುವ ಪದ್ಯ. ಕನ್ನಡ, ದೇವನಾಗರಿ ಮತ್ತು IAST ಪಾಠ, ಪದಶಃ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ.

ಮೀಮಾಂಸಕೋ ಮಹೀಪೋಽಯಂ, ಸುಭಾಷಿತ ರತ್ನಗಳು, ಜೀವನ ಸೂತ್ರ

ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾಲೇಜಿನ ತರಗತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಬೋಧಕರು ಒಂದು ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಒಪ್ಪುತ್ತಾರೆ, ಇನ್ನೊಬ್ಬರು ಅದನ್ನೇ ಖಂಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ವಿದ್ವಾಂಸರ ವಾದದಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪುವುದು ಮತ್ತು ಖಂಡಿಸುವುದು ಎರಡೂ ಇರುತ್ತದೆ.

ಈ ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಶ್ಲೋಕ ರಾಜನಲ್ಲಿ ಈ ಎರಡೂ ಇವೆ ಎನ್ನುತ್ತದೆ. ಒಂದು ದರ್ಶನದ ಹೆಸರನ್ನು ಅದರ ವಿರೋಧಿ ದರ್ಶನದ ಹೆಸರಿನ ಜೊತೆ ಇಟ್ಟು ರಾಜನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಗಳುತ್ತದೆ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ, ಸಾಮಾನ್ಯರಾಜಪ್ರಶಂಸಾ, ಶ್ಲೋಕ 24 · Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana, In Praise of Kings, verse 24

ವಿಷಯ: ದರ್ಶನಗಳ ಶ್ಲೇಷೆ · A pun on schools of thought

ಛಂದಸ್ಸು: ಅನುಷ್ಟುಪ್ · Anushtubh


ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ಮೀಮಾಂಸಕೋ ಮಹೀಪೋಽಯಮನ್ಯಥಾ ಶಕ್ತಿಮಾನ್ಕಥಮ್
ನೈಯಾಯಿಕೋಽಪಿ ಸ್ಯಾದೇವ ಪರಶಕ್ತೇಸ್ತು ಖಂಡನಾತ್

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

मीमांसको महीपोऽयमन्यथा शक्तिमान्कथम्
नैयायिकोऽपि स्यादेव परशक्तेस्तु खण्डनात्

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

mīmāṃsako mahīpo’yamanyathā śaktimānkatham
naiyāyiko’pi syādeva paraśaktestu khaṇḍanāt

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

  • ಮೀಮಾಂಸಕೋ (मीमांसको, mīmāṃsako) = ಮೀಮಾಂಸಕ, ಅಂದರೆ ಮೀಮಾಂಸಾ ದರ್ಶನದವನು (a follower of Mimamsa)
  • ಮಹೀಪೋಽಯಮನ್ಯಥಾ (महीपोऽयमन्यथा, mahīpo’yamanyathā) = ಈ ರಾಜ, ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ (ಮಹೀಪಃ, ಅಯಂ ಮತ್ತು ಅನ್ಯಥಾ) (this king, otherwise)
  • ಶಕ್ತಿಮಾನ್ಕಥಮ್ (शक्तिमान्कथम्, śaktimānkatham) = ಶಕ್ತಿವಂತನು ಹೇಗೆ ಆಗುತ್ತಾನೆ (ಶಕ್ತಿಮಾನ್ ಮತ್ತು ಕಥಂ) (how could he be powerful)
  • ನೈಯಾಯಿಕೋಽಪಿ (नैयायिकोऽपि, naiyāyiko’pi) = ನೈಯಾಯಿಕನೂ ಹೌದು (ನೈಯಾಯಿಕಃ ಮತ್ತು ಅಪಿ) (a follower of Nyaya as well)
  • ಸ್ಯಾದೇವ (स्यादेव, syādeva) = ಆಗಿಯೇ ಇದ್ದಾನೆ (ಸ್ಯಾತ್ ಮತ್ತು ಏವ) (he must be)
  • ಪರಶಕ್ತೇಸ್ತು (परशक्तेस्तु, paraśaktestu) = ಇತರರ ಶಕ್ತಿಯ (ಪರಶಕ್ತೇಃ ಮತ್ತು ತು) (indeed of the power of others)
  • ಖಂಡನಾತ್ (खण्डनात्, khaṇḍanāt) = ಖಂಡಿಸುವುದರಿಂದ, ಮುರಿಯುವುದರಿಂದ (from refuting, from breaking)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ಈ ರಾಜ ಮೀಮಾಂಸಕ. ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಶಕ್ತಿವಂತನಾಗುವುದು ಹೇಗೆ. ಇತರರ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಖಂಡಿಸುವುದರಿಂದ ಇವನು ನೈಯಾಯಿಕನೂ ಹೌದು.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

This king is a Mimamsaka. Otherwise how would he be powerful? And since he demolishes the power of others, he must be a Naiyayika as well.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ಮೀಮಾಂಸಾ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯ ಎರಡು ಪ್ರಾಚೀನ ದರ್ಶನಗಳು. ಮೀಮಾಂಸಕರು ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಒಂದು ನಿಜವಾದ ತತ್ತ್ವವಾಗಿ ಒಪ್ಪುತ್ತಾರೆ, ನೈಯಾಯಿಕರು ಅದನ್ನು ಬೇರೆಯಾಗಿ ಒಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಕವಿ ಇದನ್ನೇ ಇಲ್ಲಿ ಆಟಕ್ಕೆ ಬಳಸಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ತೋರುತ್ತದೆ.

Mimamsa and Nyaya are two ancient schools. It is well known that Mimamsakas accept shakti, power, as a real principle, while Naiyayikas do not accept it as separate. The poet seems to use exactly this for the game.

ಇಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿ ಎಂದರೆ ರಾಜನ ಬಲ. ಪರಶಕ್ತಿಯ ಖಂಡನೆ ಎಂದರೆ ಶತ್ರುಗಳ ಬಲವನ್ನು ಮುರಿಯುವುದು. ಅದಲ್ಲದೆ ತರ್ಕದಲ್ಲಿ ಖಂಡನೆ ಎಂದರೆ ವಾದವನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ ಹಾಕುವುದು. ಹೀಗೆ ಒಂದೇ ಪದ ಯುದ್ಧಕ್ಕೂ ತರ್ಕಕ್ಕೂ ಹೊಂದುತ್ತದೆ. ಈ ಅರ್ಥ ಸ್ವಲ್ಪ ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಇರಬಹುದು ಎಂದು ನಾವು ಒಪ್ಪುತ್ತೇವೆ.

Here shakti is the strength of the king. Refuting the power of others means breaking the might of enemies. In logic, refutation means cutting an argument down. So one word fits both war and debate. We admit the sense might be a little different.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 102. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 102. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಒಳ್ಳೆಯ ನಾಯಕ ತನ್ನ ಬಲವನ್ನು ನಂಬುವವನೂ ಹೌದು, ಇತರರ ವಾದಗಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಿ ನೋಡುವವನೂ ಹೌದು ಎಂಬುದನ್ನು ಶ್ಲೋಕ ಹೊಗಳಿಕೆಯ ನೆಪದಲ್ಲಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ.

Under cover of praise, the verse says a good leader both trusts his own strength and tests the arguments of others.

ರೋಗನಿರ್ಣಯದಲ್ಲೂ ಇದು ಹೊಂದುತ್ತದೆ. ನಮ್ಮ ತೀರ್ಮಾನದಲ್ಲಿ ನಂಬಿಕೆ ಬೇಕು, ಜೊತೆಗೆ ಅದರ ವಿರುದ್ಧ ವಾದವನ್ನು ನಾವೇ ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳುವ ಮನಸ್ಸೂ ಬೇಕು.

It fits diagnosis too. We need confidence in our conclusion, and also the mind to put the argument against it to ourselves.


ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರದ ಸುಭಾಷಿತಗಳು, ಪುಸ್ತಕದ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ: ಸುಭಾಷಿತ ರತ್ನಗಳು

Fine sayings from the Subhashitaratnabhandagara, in the order of the book

ಸುಭಾಷಿತ ಎಂದರೇನು ಎಂಬ ಪರಿಚಯಕ್ಕೆ: ಬದುಕನ್ನು ಹಿಡಿದಿಡುವ ನುಡಿಗನ್ನಡಿ

For an introduction to what a subhashita is: our opening essay


ಹೊಸ ಬರಹ ಬಂದಾಗ ತಿಳಿಯಿರಿ

ಅನಗತ್ಯ ಸಂದೇಶ ಕಳುಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ವಿವರಕ್ಕೆ ಗೌಪ್ಯತಾ ನೀತಿ ನೋಡಿ.

ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.

ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ

ನಿಮ್ಮ ಇಮೇಲ್ ವಿಳಾಸ ಪ್ರಕಟವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಕಡೆ * ಗುರುತಿದೆ


ಮೇಲಕ್ಕೆ