ಜಾತ್ರೆಯ ಗದ್ದಲದಲ್ಲಿ ಯಾರು ಏನು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಬಿಡಿಸಿ ಕೇಳುವುದು ಕಷ್ಟ. ಒಂದೇ ಧ್ವನಿಯ ಬದಲು ನೂರಾರು ಧ್ವನಿಗಳು ಒಂದರ ಮೇಲೊಂದು ಬಂದು ಬೀಳುತ್ತವೆ.
ಬೇಟೆಯ ವರ್ಣನೆಯ ಈ ಎರಡು ಸಾಲಿನ ಪದ್ಯ ಅಂಥದೇ ಗದ್ದಲವನ್ನು ಪದಗಳ ಪುನರಾವರ್ತನೆಯಿಂದ ಕಟ್ಟಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಇದರ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಹೆಸರನ್ನು ನಾವು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಲ್ಲ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ನಿಹತ ನಿಹತ ತೂರ್ಣಂ ಧತ್ತ ಧತ್ತ ತ್ವರಾಭಿರ್ಮಿಲತ ಮಿಲತ ಕೇ ಕೇ ಕುತ್ರ ಕುತ್ರ ಪ್ರಯಾಂತಿ
ಇತ ಇತ ಇತ ಏತೇ ಯಾಂತಿ ಯಾಂತೀತ್ಯರಣ್ಯಾದತುಲಕಲಕಲಶ್ರೀಃ ಸರ್ವತಃ ಪ್ರಾದುರಾಸೀತ್
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
निहत निहत तूर्णं धत्त धत्त त्वराभिर्मिलत मिलत के के कुत्र कुत्र प्रयान्ति
इत इत इत एते यान्ति यान्तीत्यरण्यादतुलकलकलश्रीः सर्वतः प्रादुरासीत्
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
nihata nihata tūrṇaṃ dhatta dhatta tvarābhirmilata milata ke ke kutra kutra prayānti
ita ita ita ete yānti yāntītyaraṇyādatulakalakalaśrīḥ sarvataḥ prādurāsīt
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ನಿಹತ ನಿಹತ (निहत निहत, nihata nihata) = ಹೊಡೆಯಿರಿ ಹೊಡೆಯಿರಿ (strike, strike)
- ತೂರ್ಣಂ (तूर्णं, tūrṇaṃ) = ಬೇಗನೆ (swiftly)
- ಧತ್ತ ಧತ್ತ (धत्त धत्त, dhatta dhatta) = ಹಿಡಿಯಿರಿ ಹಿಡಿಯಿರಿ (seize, seize)
- ತ್ವರಾಭಿಃ (त्वराभिः, tvarābhiḥ) = ಅವಸರದಿಂದ (in haste)
- ಮಿಲತ ಮಿಲತ (मिलत मिलत, milata milata) = ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿ, ಸೇರಿ (gather, gather)
- ಕೇ ಕೇ (के के, ke ke) = ಯಾರು ಯಾರು (who, who)
- ಕುತ್ರ ಕುತ್ರ (कुत्र कुत्र, kutra kutra) = ಎಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಿ (where, where)
- ಪ್ರಯಾಂತಿ (प्रयान्ति, prayānti) = ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ (are going off)
- ಇತ ಇತ ಇತ (इत इत इत, ita ita ita) = ಈ ಕಡೆ ಈ ಕಡೆ ಈ ಕಡೆ (this way, this way, this way)
- ಏತೇ (एते, ete) = ಇವರು, ಇವು (these)
- ಯಾಂತಿ (यान्ति, yānti) = ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ (are going)
- ಯಾಂತೀತ್ಯರಣ್ಯಾತ್ (यान्तीत्यरण्यात्, yāntītyaraṇyāt) = ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು, ಕಾಡಿನಿಂದ (ಯಾಂತಿ + ಇತಿ + ಅರಣ್ಯಾತ್) (“they are going”, from the forest (yanti + iti + aranyat))
- ಅತುಲಕಲಕಲಶ್ರೀಃ (अतुलकलकलश्रीः, atulakalakalaśrīḥ) = ಹೋಲಿಕೆಯಿಲ್ಲದ ಗದ್ದಲದ ವೈಭವ (the splendour of an incomparable clamour)
- ಸರ್ವತಃ (सर्वतः, sarvataḥ) = ಎಲ್ಲ ಕಡೆಯಿಂದ (from every side)
- ಪ್ರಾದುರಾಸೀತ್ (प्रादुरासीत्, prādurāsīt) = ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು, ಮೂಡಿತು (appeared, arose)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
“ಹೊಡೆಯಿರಿ, ಹೊಡೆಯಿರಿ! ಬೇಗ ಹಿಡಿಯಿರಿ, ಹಿಡಿಯಿರಿ! ಅವಸರದಿಂದ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿ, ಸೇರಿ! ಯಾರು ಯಾರು ಎಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಿ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ? ಈ ಕಡೆ, ಈ ಕಡೆ, ಈ ಕಡೆ, ಇಗೋ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ, ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ!” ಎಂಬ ಕೂಗುಗಳಿಂದ ಕಾಡಿನ ಎಲ್ಲ ಕಡೆಯಿಂದ ಹೋಲಿಕೆಯಿಲ್ಲದ ಗದ್ದಲದ ವೈಭವ ಮೂಡಿತು.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
“Strike, strike! Seize swiftly, seize! Gather in haste, gather! Who, who is going where, where? This way, this way, this way, there they go, there they go!” With such cries, from every side of the forest, the splendour of an incomparable clamour arose.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಈ ಪದ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪದಗಳು ಎರಡೆರಡು ಬಾರಿ ಬರುತ್ತವೆ: ನಿಹತ ನಿಹತ, ಧತ್ತ ಧತ್ತ, ಮಿಲತ ಮಿಲತ, ಕೇ ಕೇ, ಕುತ್ರ ಕುತ್ರ. ಆಜ್ಞೆಗಳನ್ನು ಅವಸರವಸರವಾಗಿ ಕೂಗುವ ರೀತಿಯನ್ನೇ ಕವಿ ಪದಗಳ ಜೋಡಣೆಯಲ್ಲಿ ಅನುಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ.
Most words here come in pairs: nihata nihata, dhatta dhatta, milata milata, ke ke, kutra kutra. The poet copies the hurried way orders are shouted in the very arrangement of the words.
ಕಲಕಲ ಎಂದರೆ ಗದ್ದಲ, ಅತುಲ ಎಂದರೆ ಹೋಲಿಕೆಯಿಲ್ಲದ. ಗದ್ದಲಕ್ಕೆ ಶ್ರೀ ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಹಚ್ಚಿರುವುದು ಚಮತ್ಕಾರ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಶ್ರೀ ಎನ್ನುವುದು ಸೌಂದರ್ಯ ಅಥವಾ ಸಂಪತ್ತಿಗೆ ಬಳಸುವ ಪದ.
Kalakala means din and atula means unmatched. Attaching the word shri, usually used for beauty or prosperity, to a din is the poet’s small stroke.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 141. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 141. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ತುರ್ತು ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕೊಠಡಿಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರೂ ಒಮ್ಮೆಗೇ ಆಜ್ಞೆ ಕೂಗಿದರೆ ಯಾರ ಮಾತೂ ಯಾರಿಗೂ ತಲುಪುವುದಿಲ್ಲ. ಒಬ್ಬರು ಮುನ್ನಡೆಸಿ ಉಳಿದವರು ಕೇಳುವ ಶಿಸ್ತು ಅಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
In an emergency room, if everyone shouts orders at once, nobody’s words reach anybody. What works there is the discipline of one person leading and the rest listening.
ಪದ್ಯ ಈ ಗದ್ದಲವನ್ನು ವೈಭವ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತದೆ. ಅದಲ್ಲದೆ ಇಂದು ನಾವು ಆ ಉತ್ಸಾಹವನ್ನು ಒಂದು ಕಾಲದ ಚಿತ್ರವಾಗಿ ಓದುತ್ತೇವೆ, ಮಾದರಿಯಾಗಿ ಅಲ್ಲ.
The verse calls this din splendid. Today we read that excitement as a picture of its time, not as a model.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ