ಉಪಕಾರಕಮಾಯತೇರ್ಭೃಶಂ: ಸಹನೆಗೆ ಸಮನಾದ ಸಾಧನವಿಲ್ಲ

ಉಪಕಾರಕಮಾಯತೇರ್ಭೃಶಂ ಸುಭಾಷಿತ: ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಿಗೆ ಹಿತ ಮಾಡುವ, ಹಗೆಯನ್ನು ತಪ್ಪದೆ ಇಲ್ಲವಾಗಿಸುವ ಸಹನೆಗೆ ಸಮನಾದ ಸಾಧನ ಇಲ್ಲ. ಕನ್ನಡ, ದೇವನಾಗರಿ ಮತ್ತು IAST ಪಾಠ, ಪದಶಃ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ.

ಉಪಕಾರಕಮಾಯತೇರ್ಭೃಶಂ, ಸುಭಾಷಿತ ರತ್ನಗಳು, ಜೀವನ ಸೂತ್ರ

ಕ್ಲಿನಿಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೋಪದಿಂದ ಬಂದ ರೋಗಿಯ ಬಂಧುವಿಗೆ ತಕ್ಷಣ ಉತ್ತರ ಕೊಡಬೇಕೆಂದು ಅನ್ನಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಒಂದು ಕ್ಷಣ ಸುಮ್ಮನಿದ್ದರೆ ಸಂಜೆಯ ವೇಳೆಗೆ ಸನ್ನಿವೇಶ ಬೇರೆಯೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ.

ಆ ಕ್ಷಣದ ಸಹನೆಗೆ ಎಷ್ಟು ಬೆಲೆ ಇದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಈ ಎರಡು ಸಾಲಿನ ಪದ್ಯ ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಇದರ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಹೆಸರು ನಮಗೆ ಖಚಿತವಿಲ್ಲ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ, ಸಾಮಾನ್ಯನೀತಿಃ, ಶ್ಲೋಕ 932 · Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana, General Wisdom of Conduct, verse 932

ವಿಷಯ: ಸಹನೆಯೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸಾಧನ · Forbearance as the best means

ಛಂದಸ್ಸು: ಎರಡು ಸಾಲುಗಳ ಪದ್ಯ, ಪ್ರತಿ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 21 ಅಕ್ಷರ · A two-line verse, about 21 syllables a line (exact metre name not confirmed)


ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ಉಪಕಾರಕಮಾಯತೇರ್ಭೃಶಂ ಪ್ರಸವಃ ಕರ್ಮಫಲಸ್ಯ ಭೂರಿಣಃ
ಅನಪಾಯಿ ನಿಬರ್ಹಣಂ ದ್ವಿಷಾಂ ನ ತಿತಿಕ್ಷಾಸಮಮಸ್ತಿ ಸಾಧನಮ್

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

उपकारकमायतेर्भृशं प्रसवः कर्मफलस्य भूरिणः
अनपायि निबर्हणं द्विषां न तितिक्षासममस्ति साधनम्

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

upakārakamāyaterbhṛśaṃ prasavaḥ karmaphalasya bhūriṇaḥ
anapāyi nibarhaṇaṃ dviṣāṃ na titikṣāsamamasti sādhanam

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

  • ಉಪಕಾರಕಮಾಯತೇರ್ಭೃಶಂ (उपकारकमायतेर्भृशं, upakārakamāyaterbhṛśaṃ) = ಬಹಳ ಉಪಕಾರಕವಾದದ್ದು, ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಿಗೆ (ಉಪಕಾರಕಮ್ + ಆಯತೇಃ + ಭೃಶಮ್) (greatly helpful to what comes after (upakarakam + ayateh + bhrisham))
  • ಪ್ರಸವಃ (प्रसवः, prasavaḥ) = ಹುಟ್ಟಿಸುವುದು (the bearing of)
  • ಕರ್ಮಫಲಸ್ಯ (कर्मफलस्य, karmaphalasya) = ಕರ್ಮದ ಫಲದ (of the fruit of action)
  • ಭೂರಿಣಃ (भूरिणः, bhūriṇaḥ) = ಹೇರಳವಾದ (abundant)
  • ಅನಪಾಯಿ (अनपायि, anapāyi) = ಕೆಡದೆ ಉಳಿಯುವಂಥದ್ದು, ತಪ್ಪದ್ದು (unfailing)
  • ನಿಬರ್ಹಣಂ (निबर्हणं, nibarhaṇaṃ) = ನಾಶ ಮಾಡುವುದು (the destroying)
  • ದ್ವಿಷಾಂ (द्विषां, dviṣāṃ) = ಹಗೆಗಳನ್ನು (of foes)
  • ನ (न, na) = ಇಲ್ಲ (not)
  • ತಿತಿಕ್ಷಾಸಮಮಸ್ತಿ (तितिक्षासममस्ति, titikṣāsamamasti) = ಸಹನೆಗೆ ಸಮನಾದದ್ದು ಇದೆ (ತಿತಿಕ್ಷಾಸಮಮ್ + ಅಸ್ತಿ) (there is something equal to forbearance (titiksasamam + asti))
  • ಸಾಧನಮ್ (साधनम्, sādhanam) = ಸಾಧನ, ಉಪಾಯ (means)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಿಗೆ ಬಹಳ ಹಿತ ಮಾಡುವುದು, ಹೇರಳ ಕರ್ಮಫಲವನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸುವುದು, ಹಗೆಗಳನ್ನು ತಪ್ಪದೆ ಇಲ್ಲವಾಗಿಸುವುದು. ಹೀಗೆ ಸಹನೆಗೆ ಸಮನಾದ ಸಾಧನ ಇನ್ನೊಂದಿಲ್ಲ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

It does great good for the days ahead, it brings forth abundant fruit from our actions, and it unfailingly puts an end to our foes. So there is no means that equals forbearance.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ಇಲ್ಲಿ ಸಹನೆ ಎಂದರೆ ತಿತಿಕ್ಷೆ. ಅಂದರೆ ಕಷ್ಟ ಮತ್ತು ಕೆಣಕುವಿಕೆಯನ್ನು ಕುಗ್ಗದೆ ತಾಳಿಕೊಳ್ಳುವುದು. ದೌರ್ಬಲ್ಯದಿಂದ ಸುಮ್ಮನಿರುವುದಕ್ಕೂ ಇದಕ್ಕೂ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದೆ.

Titiksa here means enduring hardship and provocation without shrinking. It is different from keeping quiet out of weakness.

ಶ್ಲೋಕದ ಚುರುಕು ಕೊನೆಯ ಮಾತಿನಲ್ಲಿದೆ. ಹಗೆಯನ್ನು ನಾಶ ಮಾಡಲು ಕತ್ತಿ ಬೇಕು ಎಂದು ಎಲ್ಲರೂ ಅನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ಕವಿ ಹಗೆಯನ್ನು ಕೊನೆಗಾಣಿಸುವ ಸಾಧನವಾಗಿ ಸಹನೆಯನ್ನೇ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಇದು ಒಂದು ಬಗೆಯ ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷೆ.

The sting is in the last claim. Everyone says a sword is needed to destroy a foe. Here the poet names forbearance itself as the means of ending enmity. It is a kind of exaggeration.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 175. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 175. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ರೋಗಿಯ ಕೋಪಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಕೋಪ ತೋರಿಸದೆ ಕೇಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ವೈದ್ಯನಿಗೆ ಬಹುತೇಕ ವೇಳೆ ಸಂಬಂಧ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಹೇಳುವುದು ನಮ್ಮ ಅನುಭವದ ಮಾತು, ಶ್ಲೋಕದ್ದಲ್ಲ.

A doctor who listens without answering anger with anger usually keeps the relationship. That is our own observation, not the verse’s.

ಸಹನೆ ಎಲ್ಲ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೂ ಗೆಲ್ಲುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗದು. ಅನ್ಯಾಯಕ್ಕೆ ಕೂಡ ಸುಮ್ಮನಿರಬೇಕು ಎಂಬ ಅರ್ಥ ಕೂಡ ಇಲ್ಲ. ತಾಳ್ಮೆಯಿಂದ ಯೋಚಿಸಿ ಉತ್ತರಿಸುವುದೇ ಇಲ್ಲಿನ ಸಲಹೆ.

We cannot say forbearance wins in every situation. Nor does it mean staying silent before injustice. The advice is to answer after thinking with patience.


ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರದ ಸುಭಾಷಿತಗಳು, ಪುಸ್ತಕದ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ: ಸುಭಾಷಿತ ರತ್ನಗಳು

Fine sayings from the Subhashitaratnabhandagara, in the order of the book

ಸುಭಾಷಿತ ಎಂದರೇನು ಎಂಬ ಪರಿಚಯಕ್ಕೆ: ಬದುಕನ್ನು ಹಿಡಿದಿಡುವ ನುಡಿಗನ್ನಡಿ

For an introduction to what a subhashita is: our opening essay


ಹೊಸ ಬರಹ ಬಂದಾಗ ತಿಳಿಯಿರಿ

ಅನಗತ್ಯ ಸಂದೇಶ ಕಳುಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ವಿವರಕ್ಕೆ ಗೌಪ್ಯತಾ ನೀತಿ ನೋಡಿ.

ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.

ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ

ನಿಮ್ಮ ಇಮೇಲ್ ವಿಳಾಸ ಪ್ರಕಟವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಕಡೆ * ಗುರುತಿದೆ


ಮೇಲಕ್ಕೆ