ವಿನಾ ಗೋರಸಂ ಕೋ ರಸೋ: ನಾಲ್ಕು ಕಡೆ ಒಂದೇ ಪದದ ಆಟ

ವಿನಾ ಗೋರಸಂ ಕೋ ರಸೋ ಸುಭಾಷಿತ: ಗೋರಸ ಎಂಬ ಒಂದೇ ಪದ ನಾಲ್ಕು ಕಡೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಅರ್ಥ ಕೊಡುವ ಶ್ಲೇಷೆ. ಕನ್ನಡ, ದೇವನಾಗರಿ ಮತ್ತು IAST ಪಾಠ, ಪದಶಃ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ.

ವಿನಾ ಗೋರಸಂ ಕೋ ರಸೋ, ಸುಭಾಷಿತ ರತ್ನಗಳು, ಜೀವನ ಸೂತ್ರ

ಊಟದ ಕೊನೆಗೆ ಮಜ್ಜಿಗೆ ಅಥವಾ ಮೊಸರು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಊಟ ಅಪೂರ್ಣ ಎಂದು ಅನೇಕ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಈ ಶ್ಲೋಕ ಅದೇ ಮಾತಿನಿಂದ ಶುರುವಾಗಿ ಪದಗಳ ಆಟವಾಡುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಶ್ಲೇಷೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಛಂದಸ್ಸಿನ ಹೆಸರು ನಮಗೆ ಖಚಿತವಿಲ್ಲ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ, ಸಾಮಾನ್ಯನೀತಿಃ, ಶ್ಲೋಕ 936 · Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana, General Wisdom of Conduct, verse 936

ವಿಷಯ: ಗೋರಸ ಎಂಬ ಪದದ ಆಟ · Wordplay on gorasa

ಛಂದಸ್ಸು: ಎರಡು ಸಾಲುಗಳ ಪದ್ಯ, ಪ್ರತಿ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 24 ಅಕ್ಷರ · A two-line verse, about 24 syllables a line (exact metre name not confirmed)


ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ವಿನಾ ಗೋರಸಂ ಕೋ ರಸೋ ಭೋಜನಾನಾಂ ವಿನಾ ಗೋರಸಂ ಕೋ ರಸೋ ಭೂಪತೀನಾಮ್
ವಿನಾ ಗೋರಸಂ ಕೋ ರಸಃ ಕಾಮಿನೀನಾಂ ವಿನಾ ಗೋರಸಂ ಕೋ ರಸಃ ಪಂಡಿತಾನಾಮ್

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

विना गोरसं को रसो भोजनानां विना गोरसं को रसो भूपतीनाम्
विना गोरसं को रसः कामिनीनां विना गोरसं को रसः पण्डितानाम्

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

vinā gorasaṃ ko raso bhojanānāṃ vinā gorasaṃ ko raso bhūpatīnām
vinā gorasaṃ ko rasaḥ kāminīnāṃ vinā gorasaṃ ko rasaḥ paṇḍitānām

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

  • ವಿನಾ ಗೋರಸಂ (विना गोरसं, vinā gorasaṃ) = ಗೋರಸ ಇಲ್ಲದೆ (without gorasa)
  • ಕೋ ರಸೋ (को रसो, ko raso) = ಯಾವ ರಸ (ಕಃ + ರಸಃ) (what taste (kah + rasah))
  • ಭೋಜನಾನಾಂ (भोजनानां, bhojanānāṃ) = ಊಟಗಳಿಗೆ (for meals)
  • ವಿನಾ ಗೋರಸಂ (विना गोरसं, vinā gorasaṃ) = ಗೋರಸ ಇಲ್ಲದೆ (without gorasa)
  • ಕೋ ರಸೋ (को रसो, ko raso) = ಯಾವ ರಸ (ಕಃ + ರಸಃ) (what taste (kah + rasah))
  • ಭೂಪತೀನಾಮ್ (भूपतीनाम्, bhūpatīnām) = ರಾಜರಿಗೆ (for kings)
  • ವಿನಾ ಗೋರಸಂ (विना गोरसं, vinā gorasaṃ) = ಗೋರಸ ಇಲ್ಲದೆ (without gorasa)
  • ಕೋ ರಸಃ (को रसः, ko rasaḥ) = ಯಾವ ರಸ (what taste)
  • ಕಾಮಿನೀನಾಂ (कामिनीनां, kāminīnāṃ) = ಪ್ರೇಮಿಸುವ ಹೆಂಗಸರಿಗೆ (for women)
  • ವಿನಾ ಗೋರಸಂ (विना गोरसं, vinā gorasaṃ) = ಗೋರಸ ಇಲ್ಲದೆ (without gorasa)
  • ಕೋ ರಸಃ (को रसः, ko rasaḥ) = ಯಾವ ರಸ (what taste)
  • ಪಂಡಿತಾನಾಮ್ (पण्डितानाम्, paṇḍitānām) = ಪಂಡಿತರಿಗೆ (for scholars)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ಗೋರಸ ಇಲ್ಲದೆ ಊಟಕ್ಕೆ ಯಾವ ರುಚಿ. ಗೋರಸ ಇಲ್ಲದೆ ರಾಜರಿಗೆ ಯಾವ ರಸ. ಗೋರಸ ಇಲ್ಲದೆ ಹೆಂಗಸರಿಗೆ ಯಾವ ಸೊಗಸು. ಗೋರಸ ಇಲ್ಲದೆ ಪಂಡಿತರಿಗೆ ಯಾವ ಆನಂದ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

Without gorasa, what savour is there in meals. Without gorasa, what savour for kings. Without gorasa, what charm for women. Without gorasa, what delight for scholars.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ಗೋರಸ ಎಂದರೆ ಮೊದಲ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಹಾಲು, ಮೊಸರು, ಮಜ್ಜಿಗೆ, ತುಪ್ಪದಂಥ ಹಸುವಿನ ಉತ್ಪನ್ನ. ಊಟದ ಮುಂದೆ ಅದೇ ಅರ್ಥ ಸ್ಪಷ್ಟ.

In its first sense gorasa means products of the cow such as milk, curd, buttermilk and ghee. Before meals that meaning is plain.

ಇತರ ಮೂರು ಸಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ಅರ್ಥ ಶ್ಲೇಷೆಯಿಂದ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗೋ ಎಂಬ ಪದಕ್ಕೆ ಹಸು ಜೊತೆಗೆ ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಮಾತು ಎಂಬ ಅರ್ಥಗಳೂ ಇವೆ. ಹಾಗಾಗಿ ರಾಜರಿಗೆ ಭೂಮಿಯ ರಸ, ಅಂದರೆ ಆದಾಯ. ಹೆಂಗಸರಿಗೆ ಮಾತಿನ ಸಿಹಿ, ಪಂಡಿತರಿಗೆ ವಿದ್ಯೆಯ ಮಾತಿನ ರಸ ಎಂದು ವಿವರಿಸಬಹುದು. ಇದು ನಮ್ಮ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ, ಶ್ಲೋಕ ಹೀಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ.

In the other three lines the sense turns on the pun. The word go means cow but also earth and speech. So for kings it can be the essence of the land, that is revenue. For women the sweetness of speech, and for scholars the savour of learned speech. This is our reading, the verse does not say so plainly.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 175. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 175. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಒಂದೇ ವಸ್ತು ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರಿಗೆ ಒಂದೊಂದು ರೂಪದಲ್ಲಿ ಜೀವಾಳವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಅವರಿಗೆ ಕೊಡುವುದೇ ಒಳ್ಳೆಯ ಆತಿಥ್ಯ.

The same thing is the life-sap of each person in a different form. Recognising it and giving it is what good hospitality is.

ಶಿಕ್ಷಕನಿಗೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪಾಠ ಇದೆ. ಪ್ರತಿ ಕಲಿಯುವವನಿಗೂ ಆಸಕ್ತಿ ಹುಟ್ಟಿಸುವ ರಸ ಬೇರೆಯೇ ಆಗಿರಬಹುದು.

There is a lesson in it for a teacher. What awakens interest may be different for each learner.


ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರದ ಸುಭಾಷಿತಗಳು, ಪುಸ್ತಕದ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ: ಸುಭಾಷಿತ ರತ್ನಗಳು

Fine sayings from the Subhashitaratnabhandagara, in the order of the book

ಸುಭಾಷಿತ ಎಂದರೇನು ಎಂಬ ಪರಿಚಯಕ್ಕೆ: ಬದುಕನ್ನು ಹಿಡಿದಿಡುವ ನುಡಿಗನ್ನಡಿ

For an introduction to what a subhashita is: our opening essay


ಹೊಸ ಬರಹ ಬಂದಾಗ ತಿಳಿಯಿರಿ

ಅನಗತ್ಯ ಸಂದೇಶ ಕಳುಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ವಿವರಕ್ಕೆ ಗೌಪ್ಯತಾ ನೀತಿ ನೋಡಿ.

ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.

ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ

ನಿಮ್ಮ ಇಮೇಲ್ ವಿಳಾಸ ಪ್ರಕಟವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಕಡೆ * ಗುರುತಿದೆ


ಮೇಲಕ್ಕೆ