ವಾರ್ಡಿನಲ್ಲಿ ರೋಗಿ ಬಾಯಿ ತೆರೆಯುವ ಮೊದಲೇ ಅವನಿಗೆ ಏನು ಬೇಕೆಂದು ಅರಿತು ಕೈ ಚಾಚುವ ಒಬ್ಬ ದಾದಿ ಇದ್ದರೆ, ಆ ವಾರ್ಡಿನ ವಾತಾವರಣವೇ ಬೇರೆ. ಕೇಳುವ ಮೊದಲೇ ಅರಿಯುವುದು ಒಂದು ಕಲೆ.
ಉದಾರರ ಪ್ರಶಂಸೆಯ ವಿಭಾಗದ ಈ ಐದನೆಯ ಶ್ಲೋಕ ಅದೇ ಕಲೆಯನ್ನು ಮೆಚ್ಚುತ್ತದೆ. ಇದು ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಶ್ಲೋಕ, ಮತ್ತು ಇದರ ತಿರುವು ಕೊನೆಯ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿದೆ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಆಕಾರಮಾತ್ರವಿಜ್ಞಾನಸಂಪಾದಿತಮನೋರಥಾಃ
ತೇ ಧನ್ಯಾ ಯೇ ನ ಶೃಣ್ವಂತಿ ದೀನಾಃ ಪ್ರಣಯಿನಾಂ ಗಿರಃ
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
आकारमात्रविज्ञानसंपादितमनोरथाः
ते धन्या ये न शृण्वन्ति दीनाः प्रणयिनां गिरः
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
ākāramātravijñānasaṃpāditamanorathāḥ
te dhanyā ye na śṛṇvanti dīnāḥ praṇayināṃ giraḥ
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಆಕಾರಮಾತ್ರವಿಜ್ಞಾನಸಂಪಾದಿತಮನೋರಥಾಃ (आकारमात्रविज्ञानसंपादितमनोरथाः, ākāramātravijñānasaṃpāditamanorathāḥ) = ಮುಖಭಾವವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಅರಿತು ಬೇಡಿದವರ ಬಯಕೆಗಳನ್ನು ಈಡೇರಿಸಿದವರು (ಆಕಾರಮಾತ್ರ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಪಾದಿತ ಮನೋರಥಾಃ) (those who have fulfilled wishes merely by reading the look on a face)
- ತೇ (ते, te) = ಅವರು (they)
- ಧನ್ಯಾ (धन्या, dhanyā) = ಧನ್ಯರು (ಧನ್ಯಾಃ) (blessed)
- ಯೇ (ये, ye) = ಯಾರು (who)
- ನ (न, na) = ಇಲ್ಲ (not)
- ಶೃಣ್ವಂತಿ (शृण्वन्ति, śṛṇvanti) = ಕೇಳುತ್ತಾರೆ (hear)
- ದೀನಾಃ (दीनाः, dīnāḥ) = ದೀನವಾದ (pitiful)
- ಪ್ರಣಯಿನಾಂ (प्रणयिनां, praṇayināṃ) = ಬೇಡುವವರ (of the petitioners)
- ಗಿರಃ (गिरः, giraḥ) = ಮಾತುಗಳನ್ನು (words)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಮುಖಭಾವವನ್ನು ನೋಡಿದ ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ಬೇಡಿದವರ ಬಯಕೆಯನ್ನು ಈಡೇರಿಸುವವರು ಧನ್ಯರು. ಅವರು ಬೇಡುವವರ ದೀನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳುವ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನೇ ಬರಗೊಡುವುದಿಲ್ಲ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
Blessed are those who fulfil a petitioner’s wish merely by reading the look on his face. They never let it come to the point of hearing his pitiful words.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಆಕಾರ ಎಂದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಮುಖದ ಭಾವ, ಕಣ್ಣಿನ ನೋಟ, ನಿಲ್ಲುವ ಭಂಗಿ. ಇಷ್ಟನ್ನೇ ನೋಡಿ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಅರಿತುಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಶ್ಲೋಕ ಮೆಚ್ಚುತ್ತದೆ.
Akara here means the expression of the face, the look in the eyes, the way a person stands. The verse admires the giver who understands the need from this alone.
ಧನ್ಯರು ಯಾರು ಎಂಬಲ್ಲಿ ಶ್ಲೋಕದ ತಿರುವು ಇದೆ. ಕೊಟ್ಟವರು ಎಂದಲ್ಲ, ದೀನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಬೇಕಾದ ಸಂದರ್ಭವನ್ನೇ ತಪ್ಪಿಸಿದವರು ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ. ಬೇಡುವವನ ಸಂಕೋಚವನ್ನೂ ಇದು ಉಳಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಓದಬಹುದು.
The turn of the verse lies in who is called blessed. Not those who gave, but those who spared themselves the occasion of hearing pitiful words. One may also read that it spares the petitioner his embarrassment.
ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಕಡೆ ಅನುಸ್ವಾರ ಮತ್ತು ವಿಸರ್ಗದ ಚುಕ್ಕೆಗಳು ಸವೆದಿವೆ. ವ್ಯಾಕರಣದ ಪ್ರಕಾರ ಅವನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಓದಿದ್ದೇವೆ.
In the printed copy the small dots for anusvara and visarga are worn away in places. We have read them in, as the grammar requires.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 70. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 70. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ರೋಗಿಯ ಮುಖದ ಮೇಲೆ ನೋವು, ಭಯ, ಸಂಕೋಚ ಎಲ್ಲವೂ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಅವನು ಹೇಳುವ ಮೊದಲೇ ಅರಿತು ಸ್ಪಂದಿಸುವ ವೈದ್ಯರನ್ನು ಅಥವಾ ಶಿಕ್ಷಕರನ್ನು ಜನ ಮರೆಯುವುದಿಲ್ಲ.
A patient’s face shows pain, fear and embarrassment all at once. People do not forget the doctor or teacher who understands before they have spoken.
ಇದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಬೇಕು. ಮುಖ ನೋಡಿ ಮಾಡಿದ ಊಹೆ ತಪ್ಪಾಗಬಹುದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಮೃದುವಾಗಿ ಕೇಳಿ ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಒಳ್ಳೆಯದು.
One caution is needed. A guess made from a face can be wrong, so it is wise to confirm gently by asking.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ